✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

64 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۰ - شکایت خسرو از سرکشی بهرام، پند هرمز به گریز سوی روم و خفه‌کردن شاه به دست بندوی و گستهم

وزآن جایگه شد به پیش پدر

✦

دو دیده پر از آب و پر خون جگر

چو روی پدر دید بردش نماز

✦

همی‌ بود پیشش زمانی دراز

بدو گفت که‌این پهلوان سوار

✦

که او را گزین کردی ای شهریار

بیامد چو شاهان که دارند فر

✦

سپاهی بیاورد بسیار مر

بگفتم سخن هرچ آمد ز پند

✦

برو پند من بر نبد سودمند

همه جنگ و پرخاش بُد کام اوی

✦

که هرگز مبادا روان نام اوی

به ناکام رزمی گران کرده شد

✦

فراوان کس از اختر آزرده شد

ز من بازگشتند یکسر سپاه

✦

ندیدند گفتی مرا جز به راه

همی شاه خوانند بهرام را

✦

ندیدند آغاز فرجام را

#10

پس من کنون تا پل نهروان

✦

بیاورد لشکر چو کوهی گران

#11

چو شد کار بی برگ بگریختم

✦

به دام بلا درنیاویختم

#12

نگه کردم اکنون به سود و زیان

✦

نباشند یاور مگر تازیان

#13

گر ایدون که فرمان دهد شهریار

✦

سواران تازی برم بی‌شمار

#14

بدو گفت هرمز که این رای نیست

✦

که اکنون تو را پای برجای نیست

#15

نباشند یاور تو را تازیان

✦

چو جایی نبینند سود و زیان

#16

به درد دل اندر تو را زار نیز

✦

به دشمن سپارند از بهر چیز

#17

بدین کار پشت تو یزدان بود

✦

همآواز تو بخت خندان بود

#18

چو بگذاشت خواهی همی مرز و بوم

✦

از ایدر برو تازیان تا به روم

#19

سخنهای این بندهٔ چاره جوی

✦

چو رفتی یکایک به قیصر بگوی

#20

به جایی که دین است و هم وخواسته‌ست

✦

سلیح و سپاه وی آراسته‌ست

#21

فریدونیان نیز خویش تواَند

✦

چو کارت شود سخت پیش تواَند

#22

چو بشنید خسرو زمین بوس داد

✦

بسی بر نهان آفرین کرد یاد

#23

به بندوی و گردوی و گستهم گفت

✦

که ما با غم و رنج گشتیم جفت

#24

بسازید و یکسر بنه برنهید

✦

بر و بوم ایران به دشمن دهید

#25

بگفت این و از دیده آواز خاست

✦

که‌ ای شاه نیک اختر و داد و راست

#26

یکی گرد تیره برآمد ز راه

✦

درفشی درفشان میان سپاه

#27

درفشی کجا پیکرش اژدهاست

✦

که چوبینه بر نهروان کرد راست

#28

چو بشنید خسرو بیامد به در

✦

گریزان برفت او ز پیش پدر

#29

همی‌ شد سوی روم برسان گرد

✦

درفشی پس پشت او لاژورد

#30

بپیچید یال و بر و روی را

✦

نگه کرد گستهم و بندوی را

#31

همی‌ راندند آن دو تن نرم نرم

✦

خروشید خسرو به آوای گرم

#32

همانا سران‌تان ز پیش آمده‌ست

✦

که بدخواهتان همچو خویش آمده‌ست

#33

اگر نه چنین نرم راندن چراست

✦

که بهرام نزدیک پشت شماست

#34

بدو گفت بندوی کای شهریار

✦

دلت را به بهرام رنجه مدار

#35

کجا گرد ما را نبیند ز راه

✦

که دورست ز ایدر درفش سیاه

#36

چنین است یارانت را گفت و گوی

✦

که ما را بدین تاختن نیست روی

#37

چو چوبینه آید به ایوان شاه

✦

هم آنگه به هرمز دهد تاج وگاه

#38

نشیند چو دستور بر دست اوی

✦

به دریا رسد کارگر شست اوی

#39

به قیصر یکی نامه از شهریار

✦

نویسد که این بندهٔ نابکار

#40

گریزان برفته‌ست زین مرز و بوم

✦

نباید که آرام گیرد بروم

#41

هم آنگه که او خویشتن کرد راست

✦

نژندی وکژی ازین بهر ماست

#42

چو آید بر آن مرز بندش کنید

✦

دل شادمان را گزندش کنید

#43

بدین بارگاهش فرستید باز

✦

ممانید تا گردد او سرفراز

#44

ببندید هم در زمان با سپاه

✦

فرستید گریان بدین جایگاه

#45

چنین داد پاسخ که از بخت بد

✦

سزد زین نشان هرچ بر ما رسد

#46

سخنها درازست و کاری درشت

✦

به یزدان کنون باز هشتیم پشت

#47

براند اسپ و گفت آنچ از خوب و زشت

✦

جهاندار برتارک ما نبشت

#48

بباشد نگردد به اندیشه باز

✦

مبادا که آید به دشمن نیاز

#49

چو او برگذشت این دو بیدادگر

✦

ازو بازگشتند پر کینه سر

#50

ز راه اندر ایوان شاه آمدند

✦

پر از رنج و دل پرگناه آمدند

#51

ز در چون رسیدند نزدیک تخت

✦

زهی از کمان باز کردند سخت

#52

فگندند ناگاه در گردنش

✦

بیاویختند آن گرامی تنش

#53

شد آن تاج و آن تخت شاهنشهان

✦

تو گفتی که هرمز نبد در جهان

#54

چنین است آیین گردنده دهر

✦

گهی نوش بار آورد گاه زهر

#55

اگر مایه اینست سودش مجوی

✦

که در جستنش رنجت آید به روی

#56

چو شد گردش روز هرمز به پای

✦

تهی ماند زان تخت فرخنده جای

#57

هم آنگاه برخاست آواز کوس

✦

رخ خونیان گشت چون سندروس

#58

درفش سپهبد هم آنگه ز راه

✦

پدید آمد اندر میان سپاه

#59

جفا پیشه گستهم و بند وی تیز

✦

گرفتند زآن کاخ راه گریز

#60

چنین تا به خسرو رسید این دو مرد

✦

جهانجوی چون دیدشان روی زرد

#61

بدانست که‌ایشان دو دل پر ز راز

✦

چرا از جهاندار گشتند باز

#62

به رخساره شد چون گل شنبلید

✦

نکرد آن سخن بر دلیران پدید

#63

بدیشان چنین گفت کزشاه راه

✦

بگردید کامد به تنگی سپاه

#64

بیابان گزینید و راه دراز

✦

مدارید یکسر تن از رنج باز

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما