بخش ۹ - حملهٔ بهرام چوبینه، وانهادن سپاه خسرو، گریز از پل نهروان و بازگشت غمگین به طیسفون
#1
ز لشکر گزین کرد بهرام شیر
✦
سپاهی جهانگیر وگرد و دلیر
#2
چوکردند با او دبیران شمار
✦
سپه بود شمشیر زن صد هزار
#3
ز خاقانیان آن سه ترک سترگ
✦
که بودند غرنده برسان گرگ
#4
به جنگ‌آوران گفت چون زخم کوس
✦
برآید بهنگام بانگ خروس
#5
شما بر خروشید و اندر دهید
✦
سران را ز خون بر سرافسر نهید
#6
بشد تیز لشکر بفرمان گو
✦
سه ترک سر افرازشان پیش رو
#7
برلشکر شهریار آمدند
✦
جفاپیشه و کینه دار آمدند
#8
خروش آمد از گرز و گوپال و تیغ
✦
از آهن زمین بود وز گرد میغ
#9
همی‌گفت هرکس که خسرو کجاست
✦
که امروز پیروزی روز ماست
#10
ببالا همی‌بود خسرو بدرد
✦
دودیده پر از خون و رخ لاژورد
#11
چنین تا سپیده برآمد ز کوه
✦
شد از زخم شمشیر و کشته ستوه
#12
چوشد دامن تیره شب ناپدید
✦
همه رزمگه کشته و خسته دید
#13
بگردنکشان گفت یاری کنید
✦
برین دشمنان کامگاری کنید
#14
که پیروزگر پشت و یارمنست
✦
همان زخم شمشیر کارمنست
#15
بیامد دمان تا بر آن سه ترک
✦
نه ترک دلاور سه پیل سترگ
#16
یکی تاخت تا نزد خسرو رسید
✦
پرنداوری از میان برکشید
#17
همی‌خواست زد بر سر شهریار
✦
سپر بر سرآورد شاه سوار
#18
بزیر سپر تیغ زهر آبگون
✦
بزد تیغ و انداختش سرنگون
#19
خروشید کای نامداران جنگ
✦
زمانی دگر کرد باید درنگ
#20
سپاهش همه پشت برگاشتند
✦
جهانجوی را خوار بگذاشتند
#21
به بندوی و گستهم گفت آن زمان
✦
که اکنون شدم زین سخن بدگمان
#22
رسیده مرا هیچ فرزند نیست
✦
همان از در تاج پیوند نیست
#23
اگر من شوم کشته در کارزار
✦
جهان را نماند یکی شهریار
#24
بدو گفت بندوی کای سرفراز
✦
بدین روز هرگز مبادت نیاز
#25
سپه رفت اکنون تو ایدر مه ایست
✦
که کس در زمانه تو را یار نیست
#26
بزنگوی گفت آن زمان شهریار
✦
کز ایدر برو تازیان تا تخوار
#27
ازین ماندگان بر سواری هزار
✦
بران رزمگاه آنچ یابی بیار
#28
سراپرده دیبه وگنج وتاج
✦
همان بدره وبرده وتخت عاج
#29
بزرگان بنه برنهادند وگنج
✦
فراوان ببردن کشیدند رنج
#30
هم آنگه یکی اژدهافش درفش
✦
پدید آمد و گشت گیتی بنفش
#31
پس اندر همی‌راند بهرام گرد
✦
به جنگ از جهان روشنایی ببرد
#32
رسیدند بهرام و خسرو بهم
✦
دلاور دو جنگی دو شیر دژم
#33
چوپیلان جنگی بر آشوفتند
✦
همی برسریکدگر کوفتند
#34
همی‌گشت بهرام چون شیر نر
✦
سلیحش نیامد برو کارگر
#35
برین گونه تا خور ز گنبد بگشت
✦
از اندازه آویزش اندر گذشت
#36
تخوار آن زمان پیش خسرو رسید
✦
که گنج وبنه زان سوی پل کشید
#37
چوبشنید خسرو بگستهم گفت
✦
که با ما کسی نیست در جنگ جفت
#38
که ما ده تنیم این سپاهی بزرگ
✦
به پیش اندرون پهلوانی سترگ
#39
هزیمت بهنگام بهتر زجنگ
✦
چو تنها شدی نیست جای درنگ
#40
همی‌راند ناکار دیده جوان
✦
برین گونه بر تا پل نهروان
#41
پس اندر همی‌تاخت بهرام تیز
✦
سری پر ز کینه دلی پر ستیز
#42
چو خسرو چنان دید بر پل بماند
✦
جهاندیده گستهم را پیش خواند
#43
بیارید گفتا کمان مرا
✦
به جنگ اندرون ترجمان مرا
#44
کمانش ببرد آنک گنجور بود
✦
بران کار گستهم دستور بود
#45
کمان بر گرفت آن سپهدار گرد
✦
بتیر از هوا روشنایی ببرد
#46
همی تیر بارید همچون تگرگ
✦
بیک چوبه با سر همی‌دوخت ترگ
#47
پس اندر همی‌تاخت بهرام شیر
✦
کمندی بدست اژدهایی بزیر
#48
چوخسرو و را دید برگشت شاد
✦
دو زاغ کمان را بزه برنهاد
#49
یکی تیر زد بر بربارگی
✦
بشد کار آن باره یکبارگی
#50
پیاده سپهبد سپر برگرفت
✦
ز بیچارگی دست بر سرگرفت
#51
یلان سینه پیش اندر آمد چوگرد
✦
جهانجوی کی داشت او را بمرد
#52
هم اندر زمان اسپ او رابخست
✦
پیاده یلان سینه را پل بجست
#53
سپه بازگشت از پل نهروان
✦
هرآنکس که بودند پیر و جوان
#54
چو بهرام برگشت خسرو چوگرد
✦
پل نهروان سر به سر باز کرد
#55
همی‌راند غمگین سوی طیسفون
✦
دلی پر زغم دیدگان پر زخون
#56
در شارستانها به آهن ببست
✦
بانبوه اندیشگان درنشست
#57
زهر برزنی مهتران را بخواند
✦
به دروازه بر پاسبانان نشاند
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.