چون خورشید تابناک از افق کوهسار برآمد، پهلوان سپیدموی، زال دستان، بزرگان، موبدان و دانایان لشکر را به نزد خویش فراخواند. انجمنی از بخردان و گردان سرافراز آراسته شد. زال با چهره‌ای گشاده و لبخند بر لب، نخست زبان به نیایش پروردگار جهان گشود؛ دادگری که آفتاب و ماه را گردان ساخت، گیتی را به بهار و خزان آراست و خرد و روان را روشنی بخشید. او در سخنان حکیمانه خویش از آفرینش آفتاب و ماه، زوجیت در آفرینش موجودات، و ضرورت پیوند زناشویی برای جاودانگی نام و تداوم دودمان سخن گفت.
سپس زال پرده از راز نهان خویش برداشت و از آتشی که در جانش افروخته شده بود پرده برپیمود: عشق پرشور او به رودابه، دختر مهراب کابلی. او نگران بود که آیا پدرش سام و شاهنشاه منوچهر بر این پیوند خرده خواهند گرفت یا آن را جوانی و گناه خواهند پنداشت.
با شنیدن این سخن، موبدان و دانایان خاموش ماندند و لب بربستند؛ چرا که مهراب از تبار ضحاک ماردوش بود و بیم آن می‌رفت که کینه کهن کیانیان با اژدونژادان برانگیخته شود. اما زال سوگند یاد کرد که از این مهر دست نخواهد کشید و از بزرگان راه چاره خواست. موبدان چون استواری و پافشاری زال را دیدند، پیشنهاد کردند که نامه‌ای سوزناک به جهان‌پهلوان سام بنویسد و پیمانی را که سام هنگام بازگرداندن زال از کوه البرز بسته بود یادآور شود.
زال شتابان دبیر را فراخواند و نامه‌ای آکنده از آفرینش ایزدی و ستایش دلاوری‌های پدر بنگاشت. او در نامه، روزگار سختی و رنج کودکی خویش بر ستیغ البرز، پرورده شدن در کنام سیمرغ و بی‌پناهی‌اش را یادآوری نمود و سپس راز عشق خویش به دختر مهراب را بازگفت و از پدر خواست تا بر سر پیمان خویش بماند و اجازه‌ی پیوند دهد.
پیک بادپا سوار بر دو اسب، همچون آذرگشسپ راه کابل تا گرگساران را پیمود و نامه را به سام رساند. سام در کوهسار مشغول شکار بود که پیک رسید. جهان‌پهلوان نامه فرزند را گشود و با خواندن راز دل زال، اندوهگین و سرگردان شد؛ از سویی بیم آمیخته شدن گوهر کیانی با گوهر ضحاکی و واکنش منوچهر شاه او را نگران می‌ساخت و از سوی دیگر، پیمان ناگسستنی‌اش با زال او را در تنگنا قرار می‌داد. سام با دلی آکنده از اندیشه و بیم، سر بر بالین نهاد و سرنوشت این راز را به داور پاک سپرد.