روزگاری چنان افتاد که زال زر، پهلوان جوان زابلستان، عزمِ گشت‌وگذار در قلمرو پادشاهی کرد. او همراه با بزرگان و دلاورانِ گزیدهٔ خویش، راهِ شهرهای خاورین بگشود و به سوی هند و کابل و کابلستان راند. در هر منزلی که فرود می‌آمد، بساطِ سور و سرور می‌آراست، درِ گنج‌های خویش برمی‌گشود و غم از دلِ مردمان می‌زدود تا آن‌که گرازان و شادمان به کابل رسید.
در کابل پادشاهی فرمان می‌راند مهراب‌نام؛ مردی از نژادِ ضحاکِ تازی، سروقامت، خردمند و دلاور، که هر ساله به سام نریمان باج و ساول می‌پرداخت، چرا که در نبرد تابِ برابری با نبردآوران زابل را نداشت. چو مهراب از آمدن فرزندِ سام آگاه شد، بامدادان با گنجینه‌ای گران‌بها از گوهرها، یاقوت و مشک، دیبا و حریرهای چینی، تاج و طوق‌های زرین و اسبان آراسته به استقبالِ زال شتافت.
زال با گرمی و شکوه از مهراب استقبال کرد و او را بر تختِ فیروزه بنشاند. در میانِ جام‌های می و نواله‌های پهلوانی، چشمِ زال بر قامت و فرّ مهراب افتاد و خرد و هیبتِ او را ستود. چو مهراب از خوانِ زال برخاست، پهلوانِ جوان رو به بزرگان نمود و گفت: «در میانِ یلان، چه کسی شایسته‌تر از اوست برای بستنِ میان؟» یکی از نامداران مجلس در پاسخ گفت: «پشتِ پردهٔ او دختری است که رویش از خورشید روشن‌تر است؛ سراپا چون عاجِ سپید، رخانش چو گلنار و لبش چو ناردان، با دو چشم چون نرگس و گیسوانی چون کمندِ مشکین.»
با شنیدن این وصف، دلِ زال به جوش آمد و آتشِ عشقی ندیده در جانش زبانه کشید. هوش و آرام از سرِ پهلوان رفت و شب‌هنگام بی آن‌که دست به طعام زند، در اندیشه‌ای عمیق فرو رفت. بامدادان، چو خورشید بر تیغِ کوه برآمد، مهراب بارِ دیگر به دیدارِ زال آمد. زال او را گرامی داشت و گفت: «هر چه از تخت و تاج و تیغ بخواهی بطلب!» مهراب پاسخ داد: «تنها آرزوی من آن است که به خانه‌ام قدم نهی و جانم را به دیدارت روشن کنی.» اما زال با دلی پردرد پاسخ داد که نه سام و نه منوچهر‌شاه خشنود نخواهند شد که ما به خانهٔ بت‌پرستان و نژادِ ضحاک شویم. مهراب آفرین گفت و رفت، اما دلِ زال در چنگالِ این عشقِ پنهان و نادیده، پریشان و سودایی ماند.