🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اردشیر

❖
51 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - تولد و نهفت اورمزد، بازی چوگان و آشکار شدن نژادش، شادی اردشیر از آمیزش تخمهٔ مهرک
چون نه ماه بر بانوی ماه‌روی گذشت، فرزندی سروقامت و فرخنده چون اسفندیار یا اردشیر نامدار چشم به جهان گشود. او را اورمزد نام نهادند؛ سرکشی و بالندگی‌اش چون سروی بود که در میان سبزه‌زار سر برآورده باشد. هفت سال بگذشت و اورمزد را در نهانخانه پروردند و از بیم گزند، رخصت بیرون آمدن به او ندادند. روزی اردشیر برای نخچیر هفت‌روزه بیرون شد و شاپور نیز در میان سپاه روان گشت. اورمزد که از درس و نهان‌زیستی به ستوه آمده بود، کمانی به یک دست و دو تیر به دست دیگر برداشت و شتابان به میدان چوگان‌بازی کودکان شتافت.

در همین هنگام، پادشاه همراه با موبدان‌موبد از نخچیرگاه به میدان بازآمد. کودکی بر گوی کوبید و گوی گردان‌گردان تا نزدیکی سم اسبان شاه پیش رفت. کودکان از بیم پادشاه از جای نجنبیدند، اما اورمزد چون بادی تند پیش دوید، گوی را از پیش پای نیا براداشت و فریادی سهمگین برکشید. شاه پیروزبخت از شجاعت و هیبت کودک شگفت‌زده شد و نام و نژاد او را جویا گشت. هیچ‌کس پاسخ نگفت، تا آنکه به فرمان اردشیر کودک را بر سر دست نزد وی آوردند. کودک بی‌هیچ بیمی گفت: «من فرزند شاپور هستم که او خود فرزند توست، و تبارم به دختر مهرک می‌رسد!»

اردشیر از کار جهان شگفت‌زده گشت و خندید. شاپور را فراخواند؛ شاپور از بیم زردروی گشت، اما اردشیر او را دلداری داد و گفت فرزند پاک‌نژاد از هر کجا باشد مایه روشنی چشم است. شاپور راز نهان بگشود و داستان چاه و دختر مهرک را بازگفت. اردشیر بی‌اندازه شادمان گشت، کودک را بر کنار گرفت و بر تخت زرین نشانید. تاجی زرین و طوقی گرانبها بر او آراستند و آن‌قدر گوهر و گوهرسنگ بر سرش ریختند که پیکرش در میان گنج ناپدید شد.

سپس شاه گنج‌های فراوان به درویشان و دانایان بخشید، آتشکده‌ها، ایوان نوروز و کاخ سده را به پرنیان و دیبا بیاراست و بزمگاهی بس شکوهمند برپا کرد. اردشیر با بزرگان سخن گفت و یادآور شد که پیشگویی کید هندی درست درآمد؛ چه، او گفته بود فرمانروایی آل اردشیر تنها زمانی به کمال و شادمانی پایداری می‌رسد که گوهر تبارش با تخمه مهرک نوش‌زاد درآمیزد. بدین‌سان، هفت کشور بر دادگری و کامرانی اردشیر راست گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: