چون اردشیر شاهنشاهی ایران را استوار ساخت، بنیاد کشوری آباد و دادگر را بر پایه‌های خرد و آیین‌های استوار نهاد. او نخست فرمان داد تا هیچ جوانی بی‌هنر و دور از آیین رزم نماند؛ فرزندان کشور از خردسالی اسب‌دوانی، تیراندازی و به کار بردن گرز و کمان آموختند تا چون به مردی رسند، درگاه شاهی را بیارایند. دیوان سپاه برپا شد و نام همگان در طومارهای شاهی نگاشته آمد. در هر هزار سپاهی، موبدی کارآگاه گماشته شد تا رفتار و دلاوری سران و رزم‌آوران را زیر نظر گیرد؛ آن که در نبرد دلیری می‌نمود، خلعت‌های گران‌بها و پاداش شاهنشاهی می‌یافت و آن که سستی می‌ورزید، از رزم‌گاه کنار زده می‌شد.
شهریار سپس به سامان‌دهی دیوان و دبیرخانه همت گماشت. او مقرّراتی سخت بر پدیدآورندگان نامه‌ها و طومارها نهاد؛ تنها کسانی که در بلاغت، خوش‌نویسی و هوشمندی سرآمد بودند بر جایگاه دبیری می‌نشستند. اردشیر دبیران را همتای جان خویش و محرم نهانگاه پادشاهی می‌دانست و کارداران کشور را به دادگری، دستگیری از مستمندان و پرهیز از آز و بیداد سفارش می‌کرد.
برای آگاهی از احوال مردمان، بازرسانی رازدار به سراسر اقلیم فرستاده شدند تا دادخواهان، پیران جهاندیده، دانایان بی‌نوا و کارگزاران بیدادگر را شناسایی کنند. هرگاه شهریار از تنگی روزگار یا فروماندگی مردمی آگاه می‌گشت، از گنج شاهی آنان را بی‌نیاز می‌ساخت. همچنین در هر برزن مکتب‌خانه‌ها و آتشکده‌ها برافراخته شد تا کودکان به دانش‌آموزی پردازند و فروغ دادگری و آیین ایزدی بر تمامی خاک ایران‌زمین پرتو افکند.