بخش ۸ - تولد و نهفت اورمزد، بازی چوگان و آشکار شدن نژادش، شادی اردشیر از آمیزش تخمهٔ مهرک
#1
بسی برنیامد برین روزگار
✦
که سرو سهی چون گل آمد به بار
#2
چو نه ماه بگذشت بر ماه‌روی
✦
یکی کودک آمد به بالای اوی
#3
تو گفتی که بازآمد اسفندیار
✦
وگر نامدار اردشیر سوار
#4
ورا نام شاپور کرد اورمزد
✦
که سروی بد اندر میان فرزد
#5
چنین تا برآمد برین هفت سال
✦
ببود اورمزد از جهان بی‌همال
#6
ز هرکس نهانش همی داشتند
✦
به جایی ببازیش نگذاشتند
#7
به نخچیر شد هفت روز اردشیر
✦
بشد نیز شاپور نخچیرگیر
#8
نهان اورمزد از میان گروه
✦
بیامد کز آموختن شد ستوه
#9
دوان شد به میدان شاه اردشیر
✦
کمانی به یک دست و دیگر دو تیر
#10
ابا کودکان چند و چوگان و گوی
✦
به میدان شاه اندر آمد ز کوی
#11
جهاندار هم در زمان با سپاه
✦
به میدان بیامد ز نخچیرگاه
#12
ابا موبدان موبد تیزویر
✦
به نزدیک ایوان رسید اردشیر
#13
بزد کودکی نیز چوگان ز راه
✦
بشد گوی گردان به نزدیک شاه
#14
نرفتند زیشان پس گوی کس
✦
بماندند بر جای ناکام بس
#15
دوان اورمزد از میانه برفت
✦
به پیش جهاندار چون باد تفت
#16
ز پیش نیا زود برداشت گوی
✦
ازو گشت لشکر پر از گفت‌وگوی
#17
ازان پس خروشی برآورد سخت
✦
کزو خیره شد شاه پیروز بخت
#18
به موبد چنین گفت کین پاک‌زاد
✦
نگه کن که تا از که دارد نژاد
#19
بپرسید موبد ندانست کس
✦
همه خامشی برگزیدند و بس
#20
به موبد چنین گفت پس شهریار
✦
که بردارش از خاک و نزد من آر
#21
بشد موبد و برگرفتش ز گرد
✦
ببردش بر شاه آزادمرد
#22
بدو گفت شاه این گرانمایه خرد
✦
ترا از نژاد که باید شمرد
#23
نترسید کودک به آواز گفت
✦
که نام نژادم نباید نهفت
#24
منم پور شاپور کو پور تست
✦
ز فرزند مهرک نژاد درست
#25
فروماند زان کار گیتی شگفت
✦
بخندید و اندیشه اندر گرفت
#26
بفرمود تا رفت شاپور پیش
✦
به پرسش گرفتش ز اندازه بیش
#27
بترسید شاپور آزادمرد
✦
دلش گشت پردرد و رخساره زرد
#28
بخندید زو نامور شهریار
✦
بدو گفت فرزند پنهان مدار
#29
پسر باید از هرک باشد رواست
✦
که گویند کاین بچه پادشاست
#30
بدو گفت شاپور نوشه بدی
✦
جهان را به دیدار توشه بدی
#31
ز پشت منست این و نام اورمزد
✦
درخشنده چون لاله اندر فرزد
#32
نهان داشتم چندش از شهریار
✦
بدان تا برآید بر از میوه‌دار
#33
گرانمایه از دختر مهرک است
✦
ز پشت منست این مرا بی‌شکست
#34
ز آب و ز چاه آن کجا رفته بود
✦
پسر گفت و پرسید و چندی شنود
#35
ز گفتار او شاد شد اردشیر
✦
به ایوان خرامید خود با وزیر
#36
گرفته دلاویز را بر کنار
✦
ز ایوان سوی تخت شد شهریار
#37
بیاراست زرین یکی زیرگاه
✦
یکی طوق فرمود و زرین کلاه
#38
سر خرد کودک بیاراستند
✦
بس از گنج در و گهر خواستند
#39
همی ریخت تا شد سرش ناپدید
✦
تنش را نیا زان میان برکشید
#40
بسی زر و گوهر به درویش داد
✦
خردمند را خواسته بیش داد
#41
به دیبا بیاراست آتشکده
✦
هم ایوان نوروز و کاخ سده
#42
یکی بزمگه ساخت با مهتران
✦
نشستند هرجای رامشگران
#43
چنین گفت با نامداران شهر
✦
هرانکس که او از خرد داشت بهر
#44
که از گفت دانا ستاره شمر
✦
نباید که هرگز کند کس گذر
#45
چنین گفته بد کید هندی که بخت
✦
نگردد ترا ساز و خرم به تخت
#46
نه کشور نه افسر نه گنج و سپاه
✦
نه دیهیم شاهی نه فر کلاه
#47
مگر تخمهٔ مهرک نوش‌زاد
✦
بیامیزد آن دوده با ان نژاد
#48
کنون سالیان اندر آمد به هشت
✦
که جز به آرزو چرخ بر ما نگشت
#49
چو شاپور رفت اندر آرام خویش
✦
ز گیتی ندیده به جز کام خویش
#50
زمین هفت کشور مرا گشت راست
✦
دلم یافت از بخت چیزی که خواست
#51
وزان پس بر کارداران اوی
✦
شهنشاه کردند عنوان اوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.