بخش ۵ - آزمون چوگان اردشیر: شناختن شاپور، بخشایش دختر اردوان و بنیاد گندشاپور
#1
بیامد به شبگیر دستور شاه
✦
همی کرد کودک به میدان سپاه
#2
یکی جامه و چهر و بالا یکی
✦
که پیدا نبد این ازان اندکی
#3
به میدان تو گفتی یکی سور بود
✦
میان اندرون شاه شاپور بود
#4
چو کودک به زخم اندر آورد گوی
✦
فزونی همی جست هر یک بدوی
#5
بیامد به میدان پگاه اردشیر
✦
تنی چند از ویژگان ناگزیر
#6
نگه کرد و چون کودکان را بدید
✦
یکی باد سرد از جگر برکشید
#7
به انگشت بنمود با کدخدای
✦
که آمد یکی اردشیری به جای
#8
بدو راهبر گفت کای پادشاه
✦
دلت شد به فرزند خود بر گواه
#9
یکی بنده را گفت شاه اردشیر
✦
که رو گوی ایشان به چوگان بگیر
#10
همی باش با کودکان تازه‌روی
✦
به چوگان به پیش من انداز گوی
#11
ازان کودکان تا که آید دلیر
✦
میان سواران به کردار شیر
#12
ز دیدار من گوی بیرون برد
✦
ازین انجمن کس به کس نشمرد
#13
بود بی‌گمان پاک فرزند من
✦
ز تخم و بر و پاک پیوند من
#14
به فرمان بشد بندهٔ شهریار
✦
بزد گوی و افگند پیش سوار
#15
دوان کودکان از پی او چو تیر
✦
چو گشتند نزدیک با اردشیر
#16
بماندند ناکام بر جای خویش
✦
چو شاپور گرد اندر آمد به پیش
#17
ز پیش پدر گوی بربود و برد
✦
چو شد دور مر کودکان را سپرد
#18
ز شادی چنان شد دل اردشیر
✦
که گردد جوان مردم گشته پیر
#19
سوارانش از خاک برداشتند
✦
همی دست بر دست بگذاشتند
#20
شهنشاه زان پس گرفتش به بر
✦
همی آفرین خواند بر دادگر
#21
سر و چشم و رویش ببوسید و گفت
✦
که چونین شگفتی نشاید نهفت
#22
به دل هرگز این یاد نگذاشتم
✦
که شاپور را کشته پنداشتم
#23
چو یزدان مرا شهریاری فزود
✦
ز من در جهان یادگاری فزود
#24
به فرمان او بر نیابی گذر
✦
وگر برتر آری ز خورشید سر
#25
گهر خواست از گنج و دینار خواست
✦
گرانمایه یاقوت بسیار خواست
#26
برو زر و گوهر بسی ریختند
✦
زبر مشک و عنبر بسی بیختند
#27
ز دینار شد تارکش ناپدید
✦
ز گوهر کسی چهرهٔ او ندید
#28
به دستور بر نیز گوهر فشاند
✦
به کرسی زر پیکرش برنشاند
#29
ببخشید چندان ورا خواسته
✦
که شد کاخ و ایوانش آراسته
#30
بفرمود تا دختر اردوان
✦
به ایوان شود شاد و روشن‌روان
#31
ببخشید کرده گناه ورا
✦
ز زنگار بزدود ماه ورا
#32
بیاورد فرهنگیان را به شهر
✦
کسی کو ز فرزانگی داشت بهر
#33
نوشتن بیاموختش پهلوی
✦
نشست سرافرازی و خسروی
#34
همان جنگ را گرد کرده عنان
✦
ز بالا به دشمن نمودن سنان
#35
ز می خوردن و بخشش و کار بزم
✦
سپه جستن و کوشش روز رزم
#36
وزان پس دگر کرد میخ درم
✦
همان میخ دینار و هر بیش و کم
#37
به یک روی بد نام شاه اردشیر
✦
به روی دگر نام فرخ وزیر
#38
گران خوار بد نام دستور شاه
✦
جهاندیده مردی نماینده راه
#39
نوشتند بر نامه‌ها هم‌چنین
✦
بدو داد فرمان و مهر و نگین
#40
ببخشید گنجی به درویش مرد
✦
که خوردش نبودی به جز کارکرد
#41
نگه کرد جایی که بد خارستان
✦
ازو کرد خرم یکی شارستان
#42
کجا گندشاپور خواندی ورا
✦
جزین نام نامی نراندی ورا
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.