سپیده‌دمان، موبد و دستور فرزانه شاه، شاپور خردسال را همراه با تنی چند از کودکان هم‌سال و هم‌اندازه به میدان چوگان آورد. جامه‌ها، چهره‌ها و بالای آنان چنان یکسان بود که هیچ چشمی نمی‌توانست فرزند شاه را از دیگران بازشناسد. میدان چوگان چون جشنی پرشور می‌درخید و شاپور دلاور در میان کودکان می‌خرامید.
با آغاز بازی، چون گوی به چرخش درآمد، کودکان پرشور به دنبالش تاختند. در این هنگام، شاه اردشیر با تنی چند از بزرگان و ویژگان پارس به میدان درآمد. نگاه شاه بر کودکان افتاد و آهی سرد از سینه برکشید؛ آن‌گاه با دست به وزیر اشاره کرد که گویی اردشیر دیگری در میان کودکان پدیدار شده است. وزیر خردمند پاسخ داد که ای شهریار، دل تو خود بر فرزندت گواهی می‌دهد.
اردشیر به یکی از بندگانش فرمان داد تا گوی را با چوگان بگیرد و شادمانه به نزدیکی شاه بیفکند، تا ببیند کدام‌یک از آن کودکان دلیرانه و شیرآسا در میان سواران تاخته و بی‌هراس از حضور شاه، گوی را برمی‌رباید. شاه گفت: «آن کودکی که نادیده گرفتن شوکت من، گوی را پیش چشمانم ببرد، بی‌گمان فرزند پاک‌نژاد من است.» بنده بفرموده عمل کرد و گوی را به زیر پای سواران شاه افکند.
کودکان چون تیر شتافتند، اما همین که به نزدیکی اردشیر رسیدند، از بیم هیبت شهریاری ایستادند. تنها شاپور گرد و بی‌باک بود که بی‌هیچ ترسی پیش تاخت، گوی را از پیش پای پدر ربود و چوگان‌زنان به دوردست انداخت. دل اردشیر از دیدن این شهامت چنان غرق شادی شد که گویا پیری از تنش گریخت و جوانی بازآمد. سواران، شاپور را بر روی دست برداشتند و هورا کشیدند. اردشیر فرزند را در آغوش کشید، دادار پاک را سپاس گفت و بر سر و چشم او بوسه زد.
شاه فرمان داد تا گنجینه‌ها گشودند؛ زر و یاقوت و گوهر فراوان بر سر شاپور ریختند و او را در میان مشک و عنبر غوطه‌ور ساختند، چنان‌که چهره‌اش در میان در و گوهر ناپدید شد. سپس وزیر پاک‌نهاد را بر کرسی زرین نشاند، گوهر بارانش کرد و چنان خواسته‌های بی‌شمار به او بخشید که ایوانش آراسته گشت. آن‌گاه دختر اردوان را بخشید، زنگار غم و خطای گذشته را از دلش زدود و او را با شادی به کاخ شاهی بازگرداند.
اردشیر فرزانگان و استادیاران نامدار را فراخواند تا شاپور را خط و زبان پهلوی، آیین شهریاری، سوارکاری، رزم‌آوری، تیراندازی و فنون جهانداری بیاموزند. سپس دستور داد تا سکه‌های نو از درم و دینار ضرب کنند که بر یک روی آن نام اردشیر شاه و بر روی دیگرش نام وزیر خردمند و راست‌کردار حک شد. همچنین اردشیر زمین خارستانی را برگزید، به آبادانی‌اش همت گماشت و در آن‌جا شهری شکوهمند بنیاد نهاد که آن را «گندشاپور» نامیدند.