🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اردشیر

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - نشستن اردشیر بر تخت و ستایش خراد از داد، آشتی و راندن دشمنان
چون اردشیر شاه بر اورنگ خسروی و تخت کیانی جای گرفت، شکوه و فره ایزدی بار دیگر بر پهنه ایران‌زمین سایه افکند. در آن انجمن بزرگ، پیری کهنسال و گران‌مایه به نام خراد، که زبانی آراسته به راستی و روانی سرشار از دادگری داشت، پیشگاه شهریار درآمد. او سر بر آستان شاهی نهاد و سخن به نیایش و ستایش گشود؛ شاه را به خلوص دل دعا گفت که تا چرخش روزگار باقی است، انوشه و جاویدان بماند و تاج و تخت کشور به فرجامی پیروزمندانه شادمان گردد.

خراد از کرانه‌های اقتدار اردشیر یاد کرد؛ که چنان دادگری و هیبتی در گیتی پراکنده که حتی مرغان هوا و ددگان بیابان از هر سو به اطاعت صف کشیده‌اند و والاتباران جهان در برابرش سر فرود آورده‌اند. او یادآور شد که هیچ کس را توان توصیف کامل عدل اردشیر نیست، چرا که بنیاد پادشاهی او بر بزرگی و داد بنا شده است. بزرگان و مردمان، خداوندی را که آنان را در چنین روزگار فرخنده‌ای زنده داشته سپاس می‌گزارند؛ روزگاری که مردم دل به مهر و گفتار نیکوی شاه سپرده‌اند و در پناه ایمنی او زندگی می‌کوشند.

خراد افزود که اردشیر راه بدخواهان و متجاوزان را از هند تا چین مسدود کرده، ریشه غارت و کین و بیداد را برکنده و غریو جنگ‌طلبان را خاموش ساخته است. او بنیانی بس استوار از عدالت در خاک ایران افکنده که نسلهای آینده نیز از میوه شیرین آن بهره‌مند خواهند شد. پیر فرزانه از روشنی اندیشه و حکمت شاه سخن گفت که مردان کهنسال را به رای تازه نوین می‌سازد و افق خرد جهان را گستره می‌بخشد. او اردشیر را خلعت ایزدی بر تن بخت و پادشاهی دانست و آرزو کرد که سایه همایونی این خسرو دادگر تا ابد بر جهان مستدام بماند و گیتی همواره زیر فرمان و تدبیر او پایدار باشد.
#1
چو بر تخت بنشست شاه اردشیر
✦
بشد پیش گاهش یکی مرد پیر
#2
کجا نام آن پیر خراد بود
✦
زبان و روانش پر از داد بود
#3
چنین داد پاسخ که ای شهریار
✦
انوشه بدی تا بود روزگار
#4
همیشه بوی شاد و پیروزبخت
✦
به تو شادمان کشور و تاج و تخت
#5
به جایی رسیدی که مرغ و دده
✦
زنند از پس و پیش تختت رده
#6
بزرگ جهان از کران تا کران
✦
سرافراز بر تاجور مهتران
#7
که داند صفت کردن از داد تو
✦
که داد و بزرگیست بنیاد تو
#8
همان آفرین در فزایش کنیم
✦
خدای جهان را نیایش کنیم
#9
که ما زنده اندر زمان توایم
✦
به هر کار نیکی گمان توایم
#10
خریدار دیدار چهر ترا
✦
همان خوب گفتار و مهر ترا
#11
تو ایمن بوی کز تو ما ایمنیم
✦
مبادا که پیمان تو بشکنیم
#12
تو بستی ره بدسگالان ما
✦
ز هند و ز چین و همالان ما
#13
پراگنده شد غارت و جنگ و موش
✦
نیاید همی جوش دشمن به گوش
#14
بماناد این شاه تا جاودان
✦
همیشه سر و کار با موبدان
#15
نه کس چون تو دارد ز شاهان خرد
✦
نه اندیشه از رای تو بگذرد
#16
پیی برفگندی به ایران ز داد
✦
که فرزند ما باشد از داد شاد
#17
به جایی رسیدی هم‌اندر سخن
✦
که نو شد ز رای تو مرد کهن
#18
خردها فزون شد ز گفتار تو
✦
جهان گشت روشن به دیدار تو
#19
بدین انجمن هرک دارد نژاد
✦
به تو شادمانند وز داد شاد
#20
توی خلعت ایزدی بخت را
✦
کلاه و کمر بستن و تخت را
#21
بماناد این شاه با مهر و داد
✦
ندارد جهان چون تو خسرو به یاد
#22
جهان یکسر از رای وز فر تست
✦
خنک آنک در سایهٔ پر تست
#23
همیشه سر تخت جای تو باد
✦
جهان زیر فرمان و رای تو باد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: