🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
23 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۳ - گفتار گشتاسپ با اسفندیار، پیمان رهایی خواهران و گسیل سپاه به توران
پس از آنکه بند از پای اسفندیار برگرفته شد، وی روانه پرده‌سرای شهریار گردید تا در باب تدبیر کارها و کین‌خواهی با گشتاسپ‌شاه سخن سنجد. شاه یاد لهراسپ سالخورده و کینه فرشیدورد دلاور و دیگر نامداران روز نبرد را زنده ساخت و به فرزند پرنیرو گفت: چسان می‌توانی شادمان باشی در حالی که خواهرانت در چنگ ترکان جفاکار به بند اندرند؟ خوشا آنان که در میدان کین‌خواهی به خاک افتادند و گرفتاری در دست دشمن را ندیدند! اگر زیردستان، ما را بر تخت شاهی نگران بینند و خواهرانمان را اسیر، چه داوری خواهند کرد؟ تا زنده‌ام بر این ننگ می‌گریم و آتش بر دل و مغزم افتاده است. پیمان بستم با کردگار بلند که اگر بی‌گزند به توران‌زمین گام نهی، کام اژدها را بشکافی و خواهران خویش را برهانی، تاج شاهنشهی و تخت مهی و گنج بی‌رنج را به تو سپارم و خود به نیایشگاه روم. اسفندیار چون این سخنان بشنید، سر بر آستان پدر نهاد و پاسخ داد که مباد روزگار من بی‌تو بپاید! من بنده‌ای فرمانبردارم و تن و جانم فدای تو باد؛ سر و تخت و فرمان نمی‌خواهم، بلکه می‌روم تا کین از ارجاسپ بستانم، خاک توران را به لرزه درآورم و خواهرانم را به تخت فرّ و فیروزی بازگردانم. گشتاسپ فرزند را آفرین گفت و دعا کرد که خرد و روان یار او باشند و یزدان پناهش گردد. سپس به فرمان شاه، لشکری گران از موبدان و پهلوانان گرد آمد؛ دوازده هزار سوار کینه‌خواه و مردافکن برگزیده شدند، گنج‌های درم میان آنان بخشیده شد و تاجی سرشار از گوهر شاهوار به اسفندیار ارزانی گشت. خروشی عظیم از درگاه شاهی برآمد، گرد سپاه آسمان را تیره ساخت و اسفندیار با لشکری آماده، پهنه ایوان را به قصد دشت کارزار ترک گفت.
#1
ازان پس بیامد به پرده‌سرای
✦
ز هرگونه انداخت با شاه رای
#2
ز لهراسپ وز کین فرشیدورد
✦
ازان نامداران روز نبرد
#3
بدو گفت گشتاسپ کای زورمند
✦
تو شادانی و خواهرانت به بند
#4
خنک آنک بر کینه گه کشته شد
✦
نه در چنگ ترکان سرگشته شد
#5
چو بر تخت بینند ما را نشست
✦
چه گوید کسی کو بود زیر دست
#6
بگریم برین ننگ تا زنده‌ام
✦
به مغز اندرون آتش افگنده‌ام
#7
پذیرفتم از کردگار بلند
✦
که گر تو به توران شوی بی‌گزند
#8
به مردی شوی در دم اژدها
✦
کنی خواهران را ز ترکان رها
#9
سپارم ترا تاج شاهنشهی
✦
همان گنج بی‌رنج و تخت مهی
#10
مرا جایگاه پرستش بس است
✦
نه فرزند من نزد دیگر کس است
#11
چنین پاسخ آورد اسفندیار
✦
که بی‌تو مبیناد کس روزگار
#12
به پیش پدر من یکی بنده‌ام
✦
روان را به فرمانش آگنده‌ام
#13
فدای تو دارم تن و جان خویش
✦
نخواهم سر و تخت و فرمان خویش
#14
شوم باز خواهم ز ارجاسپ کین
✦
نمانم بر و بوم توران زمین
#15
به تخت آورم خواهران را ز بند
✦
به بخت جهاندار شاه بلند
#16
برو آفرین کرد گشتاسپ و گفت
✦
که با تو روان و خرد باد جفت
#17
برفتنت یزدان پناه تو باد
✦
به باز آمدن تخت گاه تو باد
#18
بخواند آن زمان لشگر از هر سوی
✦
به جایی که بد موبدی گر گوی
#19
ازیشان گزیده ده و دو هزار
✦
سواران مرد افگن و کینه‌دار
#20
بر ایشان ببخشید گنج درم
✦
نکرد ایچ کس را به بخشش دژم
#21
ببخشید گنجی بر اسفندیار
✦
یکی تاج پر گوهر شاهوار
#22
خروشی برآمد ز درگاه شاه
✦
شد از گرد خورشید تابان سیاه
#23
ز ایوان به دشت آمد اسفندیار
✦
سپاهی گزید از در کارزار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: