🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
31 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ
چون سپیده دمید و فروغ ستارگان در پرده شب ناپدید شد، گشتاسپ‌شاه دستور داد تا کوس نبرد بر پشت پیلان کوبیدند و سپاه ایران را به هامون روانه ساختند. دیده‌بانان ایرانی که بر فراز کوه‌ها و گذرگاه‌ها گماشته شده بودند، دوان‌دوان خبر آوردند که لشکری گران و بی‌شمار از سواران توران و چین در دشت و دره و کوهستان خیمه زده‌اند و زمین از فراوانی ایشان تنگ آمده است.

شهریار ایران، برادر دلاور خویش زریر سپهسالار را به حضور خواند، درفش کاویانی را به او سپرد و فرمان داد تا پیلان و گردان سپاه را بیاراید. زریر فرمان شاه را لبیک گفت؛ پنجاه هزار سوار گزیده و پیل‌پیکر را به اسفندیار سپرد و جناحی از لشکر را به او واگذاشت. جناح دیگر را از شیردلان نبردآزما بیاراست و قلب سپاه را به گرامی، پهلوان بی‌همتا و همتای شاه، بسپرد. نگهبانی از پشت سپاه و دیده‌بانی رزمگاه را به بستور، آن چراغ تابناک نژاد خسروانی، واگذار کرد. سپس گشتاسپ‌شاه خود بر فراز کوهی بلند رفت، بر تخت شاهی نشست و با دلی پرغصه از رنج و رزم پیش‌رو، به صف‌آرایی لشکر خویش بنگریست.

در سنگر مقابل، ارجاسپ‌شاه توران نیز لشکری بی‌کران بیاراست. سی هزار سوار جنگ‌آزما از مردم خلخ را جدا کرد و به بیدرفش سپرد که دارنده کوس مهین و درفش رنگین بود و یک جناح سپاه را به او داد. جناح دیگر را به گرگسار سپرد و صدهزار سوار گزیده در اختیارش گذاشت. قلب لشکر خویش را به نامخواست جادوگر و سپاهیان نامدار سپرد. ارجاسپ خود با صدهزار سوار گرد و نبردآزما در پشت سپاه بایستاد تا رزمگاه را زیر نظر داشته باشد و فرزند جهان‌دیده‌اش، کهرم را که گرما و سرما چشیده روزگار بود، به سپهسالاری کل لشکر گران خویش گماشت.
#1
چو جاماسپ گفت این سپیده دمید
✦
فروغ ستاره بشد ناپدید
#2
سپه را به هامون فرود آورید
✦
بزد کوس بر پیل و لشکر کشید
#3
وزانجا خرامید تا رزمگاه
✦
فرود آورید آن گزیده سپاه
#4
به گاهی که باد سپیده دمان
✦
به کاخ آرد از باغ بوی گلان
#5
فرستاده بد هر سوی دیده‌بان
✦
چنانچون بود رسم آزادگان
#6
بیامد سواری و گفتا به شاه
✦
که شاها به نزدیکی آمد سپاه
#7
سپاهیست ای شهریار زمین
✦
که هرگز چنان نامد از ترک و چین
#8
به نزدیکی ما فرود آمدند
✦
به کوه و در و دشت خیمه زدند
#9
سپهدارشان دیده‌بان برگزید
✦
فرستاد و دیده به دیده رسید
#10
پس آزاده گشتاسپ شاه دلیر
✦
سپهبدش را خواند فرخ زریر
#11
درفشی بدو داد و گفتا بتاز
✦
بیارای پیلان و لشکر بساز
#12
سپهبد بشد لشکرش راست کرد
✦
همی رزم سالار چین خواست کرد
#13
بدادش جهاندار پنجه هزار
✦
سوار گزیده به اسفندیار
#14
بدو داد یک دست زان لشکرش
✦
که شیری دلش بود و پیلی برش
#15
دگر دست لشکرش را همچنان
✦
برآراست از شیر دل سرکشان
#16
به گرد گرامی سپرد آن سپاه
✦
که شیر جهان بود و همتای شاه
#17
پس پشت لشکر به بستور داد
✦
چراغ سپهدار خسرو نژاد
#18
چو لشکر بیاراست و بر شد به کوه
✦
غمی گشته از رنج و گشته ستوه
#19
نشست از بر خوب تابنده گاه
✦
همی کرد زانجا به لشکر نگاه
#20
پس ارجاسپ شاه دلیران چین
✦
بیاراست لشکرش را همچنین
#21
جدا کرد از خلخی سی هزار
✦
جهان آزموده نبرده سوار
#22
فرستادشان سوی آن بیدرفش
✦
که کوس مهین داشت و رنگین درفش
#23
بدو داد یک دست زان لشکرش
✦
که شیر ژیان نامدی همبرش
#24
دگر دست را داد بر گرگسار
✦
بدادش سوار گزین صدهزار
#25
میان‌گاه لشکرش را همچنین
✦
سپاهی بیاراست خوب و گزین
#26
بدادش بدان جادوی خویش کام
✦
کجا نام خواست و هزارانش نام
#27
خود و صدهزاران سواران گرد
✦
نموده همه در جهان دستبرد
#28
نگاهش همی داشت پشت سپاه
✦
همی کرد هر سوی لشکر نگاه
#29
پسر داشتی یک گرانمایه مرد
✦
جهاندیده و دیده هر گرم و سرد
#30
سواری جهاندیده نامش کهرم
✦
رسیده بسی بر سرش سرد و گرم
#31
مران پور خود را سپهدار کرد
✦
بران لشکر گشن سالار کرد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: