بخش ۱۲ - بند کردن فریدون، ضحاک را | میز خوانش حماسه

#1

جهاندار ضحاک از آن گفت‌گوی

✦

به جوش آمد و زود بنهاد روی

#2

چو شب گردش روز پرگار زد

✦

فروزنده را مهره در قار زد

#3

بفرمود تا برنهادند زین

✦

بر آن بادپایان باریک بین

#4

بیامد دمان با سپاهی گران

✦

همه نره دیوان جنگاوران

#5

ز بی‌راه مر کاخ را بام و در

✦

گرفت و به کین اندر آورد سر

#6

سپاه فریدون چو آگه شدند

✦

همه سوی آن راه بی‌ره شدند

#7

ز اسپان جنگی فرو ریختند

✦

در آن جای تنگی برآویختند

#8

همه بام و در مردم شهر بود

✦

کسی کش ز جنگاوری بهر بود

#9

همه در هوای فریدون بدند

✦

که از درد ضحاک پرخون بدند

#10

ز دیوارها خشت وز بام سنگ

✦

به کوی اندرون تیغ و تیر و خدنگ

#11

ببارید چون ژاله ز ابر سیاه

✦

پئی را نبد بر زمین جایگاه

#12

به شهر اندرون هر که برنا بدند

✦

چه پیران که در جنگ دانا بدند

#13

سوی لشکر آفریدون شدند

✦

ز نیرنگ ضحاک بیرون شدند

#14

خروشی برآمد ز آتشکده

✦

که بر تخت اگر شاه باشد دده

#15

همه پیر و برناش فرمان بریم

✦

یکایک ز گفتار او نگذریم

#16

نخواهیم بر گاه ضحاک را

✦

مر آن اژدهادوش ناپاک را

#17

سپاهی و شهری به کردار کوه

✦

سراسر به جنگ اندر آمد گروه

#18

از آن شهر روشن یکی تیره گرد

✦

برآمد که خورشید شد لاجورد

#19

پس آنگاه ضحاک شد چاره‌جوی

✦

ز لشکر سوی کاخ بنهاد روی

#20

به آهن سراسر بپوشید تن

✦

بدان تا نداند کسش ز انجمن

#21

به چنگ اندرون شست‌یازی کمند

✦

برآمد بر بام کاخ بلند

#22

بدید آن سیه نرگس شهرناز

✦

پر از جادویی با فریدون به راز

#23

دو رخساره روز و دو زلفش چو شب

✦

گشاده به نفرین ضحاک لب

#24

به مغز اندرش آتش رشک خاست

✦

به ایوان کمند اندر افگند راست

#25

نه از تخت یاد و نه جان ارجمند

✦

فرود آمد از بام کاخ بلند

#26

به دست اندرش آبگون دشنه بود

✦

به خون پریچهرگان تشنه بود

#27

ز بالا چو پی بر زمین برنهاد

✦

بیآمد فریدون به کردار باد

#28

بر آن گُرزهٔ گاوسر دست برد

✦

بزد بر سرش، ترگ بشکست خرد

#29

بیآمد سروش خجسته دمان

✦

مزن گفت کاو را نیامد زمان

#30

همیدون شکسته ببندش چو سنگ

✦

ببر تا دو کوه آیدت پیش تنگ

#31

به کوه اندرون به بود بند او

✦

نیاید برش خویش و پیوند او

#32

فریدون چو بشنید نآسود دیر

✦

کمندی بیاراست از چرم شیر

#33

به تندی ببستش دو دست و میان

✦

که نگشاید آن بند پیل ژیان

#34

نشست از بر تخت زرین او

✦

بیفگند ناخوب آیین او

#35

بفرمود کردن به در بر خروش

✦

که هر کس که دارید بیدار هوش

#36

نباید که باشید با ساز جنگ

✦

نه زین گونه جوید کسی نام و ننگ

#37

سپاهی نباید که با پیشه‌ور

✦

به یک روی جویند هر دو هنر

#38

یکی کارورز و یکی گُرزدار

✦

سزاوار هر کس پدید است کار

#39

چو این کار آن جوید آن کار این

✦

پرآشوب گردد سراسر زمین

#40

به بند اندر است آن که ناپاک بود

✦

جهان را ز کردار او باک بود

#41

شما دیر مانید و خرم بوید

✦

به رامش سوی ورزش خود شوید

#42

شنیدند یکسر سخنهای شاه

✦

از آن مرد پرهیز با دستگاه

#43

وز آن پس همه نامداران شهر

✦

کسی کش بد از تاج وز گنج بهر

#44

برفتند با رامش و خواسته

✦

همه دل به فرمانش آراسته

#45

فریدون فرزانه بنواختشان

✦

بر اندازه بر پایگه ساختشان

#46

همی پندشان داد و کرد آفرین

✦

همی یاد کرد از جهان‌آفرین

#47

همی گفت کاین جایگاه من است

✦

به نیک اختر بومتان روشن است

#48

که یزدان پاک از میان گروه

✦

برانگیخت ما را ز البرز کوه

#49

بدان تا جهان از بد اژدها

✦

به فرمان گُرز من آید رها

#50

چو بخشایش آورد نیکی‌دهش

✦

به نیکی بباید سپردن رهش

#51

منم کدخدای جهان سر به سر

✦

نشاید نشستن به یک جای بر

#52

وگر نه من ایدر همی بودمی

✦

بسی با شما روز پیمودمی

#53

مهان پیش او خاک دادند بوس

✦

ز درگاه برخاست آوای کوس

#54

دمادم برون رفت لشکر ز شهر

✦

وز آن شهر نایافته هیچ بهر

#55

ببردند ضحاک را بسته خوار

✦

به پشت هیونی برافگنده زار

#56

همی راند از این گونه تا شیرخوان

✦

جهان را چو این بشنوی پیر خوان

#57

بسا روزگارا که بر کوه و دشت

✦

گذشته‌ست و بسیار خواهد گذشت

#58

بر آن گونه ضحاک را بسته سخت

✦

سوی شیرخوان برد بیداربخت

#59

همی راند او را به کوه اندرون

✦

همی خواست کآرد سرش را نگون

#60

بیآمد هم آن گه خجسته سروش

✦

به خوبی یکی راز گفتش به گوش

#61

که این بسته را تا دماوند کوه

✦

ببر همچنان تازیان بی‌گروه

#62

مبر جز کسی را که نگزیردت

✦

به هنگام سختی به بر گیردت

#63

بیآورد ضحاک را چون نوند

✦

به کوه دماوند کردش به بند

#64

به کوه اندرون تنگ جایش گزید

✦

نگه کرد غاری بنش ناپدید

#65

بیآورد مسمارهای گران

✦

به جایی که مغزش نبود اندران

#66

فرو بست دستش بر آن کوه باز

✦

بدان تا بماند به سختی دراز

#67

ببستش بر آن گونه آویخته

✦

وز او خون دل بر زمین ریخته

#68

از او نام ضحاک چون خاک شد

✦

جهان از بد او همه پاک شد

#69

گسسته شد از خویش و پیوند او

✦

بمانده بدان گونه در بند او

ضحاک

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما