✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

ضحاک

❖

53 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - خبر بردن کندرو ضحاک را از بساط فریدون

چو کشور ز ضحاک بودی تهی

✦

یکی مایه‌ور بد به سان رهی

که او داشتی گنج و تخت و سرای

✦

شگفتی به دلسوزگی کدخدای

ورا کندرو خواندندی بنام

✦

به کندی زدی پیش بیداد گام

به کاخ اندر آمد دوان کندرو

✦

در ایوان یکی تاجور دید نو

نشسته به آرام در پیشگاه

✦

چو سرو بلند از برش گرد ماه

ز یک دست سرو سهی شهرناز

✦

به دست دگر ماه‌روی ارنواز

همه شهر یک‌سر پر از لشکرش

✦

کمربستگان صف زده بر درش

نه آسیمه گشت و نه پرسید راز

✦

نیایش‌کنان رفت و بردش نماز

بر او آفرین کرد کای شهریار

✦

همیشه بزی تا بود روزگار

#10

خجسته نشست تو با فرهی

✦

که هستی سزاوار شاهنشهی

#11

جهان هفت کشور تو را بنده باد

✦

سرت برتر از ابر بارنده باد

#12

فریدونش فرمود تا رفت پیش

✦

بکرد آشکارا همه راز خویش

#13

بفرمود شاه دلاور بدوی

✦

که رو آلت تخت شاهی بجوی

#14

نبیذ آر و رامشگران را بخوان

✦

بپیمای جام و بیارای خوان

#15

کسی کاو به رامش سزای من است

✦

به دانش همان دلزدای من است

#16

بیار انجمن کن بر تخت من

✦

چنان چون بود در خور بخت من

#17

چو بشنید از او این سخن کدخدای

✦

بکرد آنچه گفتش بدو رهنمای

#18

می روشن آورد و رامشگران

✦

همان در خورش با گهر مهتران

#19

فریدون غم افکند و رامش گزید

✦

شبی کرد جشنی چنان چون سزید

#20

چو شد رام گیتی دوان کندرو

✦

برون آمد از پیش سالار نو

#21

نشست از بر بارهٔ راه‌جوی

✦

سوی شاه ضحاک بنهاد روی

#22

بیآمد چو پیش سپهبد رسید

✦

سراسر بگفت آنچه دید و شنید

#23

بدو گفت کای شاه گردنکشان

✦

به برگشتن کارت آمد نشان

#24

سه مرد سرافراز با لشکری

✦

فراز آمدند از دگر کشوری

#25

از آن سه یکی کهتر اندر میان

✦

به بالای سرو و به چهر کیان

#26

به سال است کهتر فزونیش بیش

✦

از آن مهتران او نهد پای پیش

#27

یکی گُرز دارد چو یک لخت کوه

✦

همی تابد اندر میان گروه

#28

به اسپ اندر آمد به ایوان شاه

✦

دو پرمایه با او همیدون براه

#29

بیآمد به تخت کئی بر نشست

✦

همه بند و نیرنگ تو کرد پست

#30

هر آن کس که بود اندر ایوان تو

✦

ز مردان مرد و ز دیوان تو

#31

سر از پای یک‌سر فرو ریختشان

✦

همه مغز با خون برآمیختشان

#32

بدو گفت ضحاک شاید بدن

✦

که مهمان بود شاد باید بدن

#33

چنین داد پاسخ ورا پیشکار

✦

که مهمان ابا گُرزهٔ گاوسار

#34

به مردی نشیند به آرام تو

✦

ز تاج و کمر بسترد نام تو

#35

به آیین خویش آورد ناسپاس

✦

چنین گر تو مهمان شناسی شناس

#36

بدو گفت ضحاک چندین منال

✦

که مهمان گستاخ بهتر به فال

#37

چنین داد پاسخ بدو کندرو

✦

که آری شنیدم تو پاسخ شنو

#38

گر این نامور هست مهمان تو

✦

چه کارستش اندر شبستان تو

#39

که با دختران جهاندار جم

✦

نشیند زند رای بر بیش و کم

#40

به یک دست گیرد رخ شهرناز

✦

به دیگر عقیق لب ارنواز

#41

شب تیره‌گون خود بتر زین کند

✦

به زیر سر از مشک بالین کند

#42

چو مشک آن دو گیسوی دو ماه تو

✦

که بودند همواره دلخواه تو

#43

بگیرد به برشان چو شد نیم مست

✦

بدین گونه مهمان نباید به دست

#44

برآشفت ضحاک برسان کرگ

✦

شنید آن سخن کآرزو کرد مرگ

#45

به دشنام زشت و به آواز سخت

✦

شگفتی بشورید با شور بخت

#46

بدو گفت هرگز تو در خان من

✦

از این پس نباشی نگهبان من

#47

چنین داد پاسخ ورا پیشکار

✦

که ایدون گمانم من ای شهریار

#48

کز آن بخت هرگز نباشدت بهر

✦

به من چون دهی کدخدایی شهر

#49

چو بی‌بهره باشی ز گاه مهی

✦

مرا کارسازندگی چون دهی

#50

چرا تو نسازی همی کار خویش

✦

که هرگز نیامدت از این کار پیش

#51

ز تاج بزرگی چو موی از خمیر

✦

برون آمدی مهترا چاره گیر

#52

تو را دشمن آمد به گه برنشست

✦

یکی گُرزهٔ گاوپیکر به دست

#53

همه بند و نیرنگت از رنگ برد

✦

دلارام بگرفت و گاهت سپرد

ضحاک

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما