✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان بیژن و منیژه

❖

51 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - برداشتن سنگ چاه به نیروی رستم، رهایی بیژن، بخشایش گرگین و آراستن سپاه برای کین افراسیاب

بدانگه که رستم ببربر گره

✦

برافگند و زد بر گره بر زره

بشد پیش یزدان خورشید و ماه

✦

بیامد بدو کرد پشت و پناه

همی گفت چشم بدان کور باد

✦

بدین کار بیژن مرا زور باد

بگردان بفرمود تا همچنین

✦

ببستند بر گردگه بند کین

بر اسبان نهادند زین خدنگ

✦

همه جنگ را تیز کردند چنگ

تهمتن برخشنده بنهاد روی

✦

همی رفت پیش اندرون راه جوی

چو آمد بر سنگ اکوان فراز

✦

بدان چاه اندوه و گرم و گداز

چنین گفت با نامور هفت گرد

✦

که روی زمین را بباید سترد

بباید شما را کنون ساختن

✦

سر چاه از سنگ پرداختن

#10

پیاده شدند آن سران سپاه

✦

کزان سنگ پردخت مانند چاه

#11

بسودند بسیار بر سنگ چنگ

✦

شده مانده گردان و آسوده سنگ

#12

چو از نامداران بپالود خوی

✦

که سنگ از سر چاه ننهاد پی

#13

ز رخش اندر آمد گو شیرنر

✦

زره دامنش را بزد بر کمر

#14

ز یزدان جان آفرین زور خواست

✦

بزد دست و آن سنگ برداشت راست

#15

بینداخت در بیشهٔ شهر چین

✦

بلرزید ازان سنگ روی زمین

#16

ز بیژن بپرسید و نالید زار

✦

که چون بود کارت ببد روزگار

#17

همه نوش بودی ز گیتیت بهر

✦

ز دستش چرا بستدی جام زهر

#18

بدو گفت بیژن ز تاریک چاه

✦

که چون بود بر پهلوان رنج راه

#19

مرا چون خروش تو آمد بگوش

✦

همه زهر گیتی مرا گشت نوش

#20

بدین سان که بینی مرا خان و مان

✦

ز آهن زمین و ز سنگ آسمان

#21

بکنده دلم زین سرای سپنج

✦

ز بس درد و سختی و اندوه و رنج

#22

بدو گفت رستم که بر جان تو

✦

ببخشود روشن جهانبان تو

#23

کنون ای خردمند آزاده خوی

✦

مرا هست با تو یکی آرزوی

#24

بمن بخش گرگین میلاد را

✦

ز دل دور کن کین و بیداد را

#25

بدو گفت بیژن که ای یار من

✦

ندانی که چون بود پیکار من

#26

ندانی تو ای مهتر شیرمرد

✦

که گرگین میلاد با من چه کرد

#27

گرافتد بروبر جهانبین من

✦

برو رستخیز آید از کین من

#28

بدو گفت رستم که گر بدخوی

✦

بیاری و گفتار من نشنوی

#29

بمانم ترا بسته در چاه پای

✦

برخش اندر آرم شوم باز جای

#30

چو گفتار رستم رسیدش بگوش

✦

ازان تنگ زندان برآمد خروش

#31

چنین داد پاسخ که بد بخت من

✦

ز گردان وز دوده و انجمن

#32

ز گرگین بدان بد که بر من رسید

✦

چنین روز نیزم بباید کشید

#33

کشیدیم و گشتیم خشنود ازوی

✦

ز کینه دل من بیاسود ازوی

#34

فروهشت رستم بزندان کمند

✦

برآوردش از چاه با پای‌بند

#35

برهنه تن و موی و ناخن دراز

✦

گدازیده از رنج و درد و نیاز

#36

همه تن پر از خون و رخساره زرد

✦

ازان بند زنجیر زنگار خورد

#37

خروشید رستم چو او را بدید

✦

همه تن در آهن شده ناپدید

#38

بزد دست و بگسست زنجیر و بند

✦

رها کرد ازو حلقهٔ پای بند

#39

سوی خانه رفتند زان چاهسار

✦

بیک دست بیژن بدیگر زوار

#40

تهمتن بفرمود شستن سرش

✦

یکی جامه پوشید نو بر برش

#41

ازان پس چو گرگین بنزدیک اوی

✦

بیامد بمالید بر خاک روی

#42

ز کردار بد پوزش آورد پیش

✦

بپیچید زان خام کردار خویش

#43

دل بیژن از کینش آمد براه

✦

مکافات ناورد پیش گناه

#44

شتر بار کردند و اسبان بزین

✦

بپوشید رستم سلیح گزین

#45

نشستند بر باره نام آوران

✦

کشیدند شمشیر و گرز گران

#46

گسی کرد بار و برآراست کار

✦

چنانچون بود در خور کارزار

#47

بشد با بنه اشکش تیزهوش

✦

که دارد سپه را بهرجای گوش

#48

به بیژن بفرمود رستم که شو

✦

تو با اشکش و با منیژه برو

#49

که ما امشب از کین افراسیاب

✦

نیابیم آرام و نه خورد و خواب

#50

یکی کار سازم کنون بر درش

✦

که فردا بخندد برو کشورش

#51

بدو گفت بیژن منم پیش‌رو

✦

که از من همی کینه سازند نو

داستان بیژن و منیژه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما