🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان خاقان چین

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - پاسخ‌نامهٔ خسرو در سپاس هدایا و ستایش رستم، و بازفرستادن فریبرز با خلعت و فرمان بستن افراسیاب
چون پیام‌آوران پیروزی و غنایم بی‌شمار رستم به بارگاه کیانی رسیدند، کی‌خسرو شاه به ایوان خویش درآمد تا پاسخ‌نامه‌ای شایسته بنویسد؛ گویی در بوستان بزرگی نهالی پربار پدید می‌آورد. او در نخستین گام، زبان به ثنا و ستایش پروردگار جهان گشود—خداوند ناهید و چرخ گردان که جنگ و آشتی، و مهر و کین از فرمان اوست. اوست که آسمان را برافراشت، شب و روز را آراست، یکی را تیره‌بخت و دیگری را شایسته تاج و تخت نمود، و هر غم و شادمانی به تقدیر اوست.

سپس کی‌خسرو در نامه آورد: «آنچه از اسیران، پیلان، تاج و تخت، هیونان بارکش، جامه‌ها و گستردنی‌های گرانبها فرستاده بودی، همگی به درگاه رسید. همه این‌ها ابزار بزم و سور است که بدین سان از آوردگاه رزم فرستادی. کسی که روزگارش به سر نیامده باشد، هرگز این‌چنین از جان خویش سیر نمی‌شود! از رنج‌هایی که در نبرد با سپاه توران کشیدی آگاه بودم و شب و روز در پیشگاه یزدان پاک با دلی لرزان و چاک‌چاک نالیدم تا تو را نصرت بخشد. شهریاری که پهلوانی چون رستم دارد، سزاست که همواره جوان و پیروز بماند؛ چرخ گردون چاکری چون تو ندارد و بادا که بخت هرگز مهر خود را از تو نبرد!»

چون دبیر از نگارش آفرین‌ها پرداخت، کی‌خسرو نگین مهر شاهی بر آن نهاد. آن‌گاه بفرمود تا خلعتی بس فاخر آراستند: صد غلام زرین‌کمر با موی‌های مجعد، صد اسب گرانمایه با زین‌های زرین، صد شتر بارکش از دیبای چین، صد شتر از فرش‌های نفیس، دو انگشتری یاقوت درخشان، تاجی مرصع به گوهر و درّ خوشاب، و جامه‌های شاهانه زربفت به همراه طوق و دستبند و کمربند زرین. گنجی عظیم نثار سران سپاه شد.

سپس خسروشاه، فریبرز را با تاج و گرز و درفش و تختی زرین آراست و او را فرمان داد تا شتابان به سوی رستم بازگردد. فرمان شاه قاطع و کینه‌خواهانه بود: «در نبرد با افراسیاب نباید هیچ آرام و خواب و خوراکی داشت، تا آنگاه که سرِ آن شاهِ فتنه در حلقه کمند تو به بند درآید!» فریبرز نامه و خلعت‌ها را برگرفت و به کام دل شهریار، رو به سوی سپاه ایران نهاد.
#1
بایوان شد و نامه پاسخ نوشت
✦
بباغ بزرگی درختی بکشت
#2
نخست آفرین کرد بر کردگار
✦
کزو بود روشن دل و بختیار
#3
خداوند ناهید و گردان سپهر
✦
کزویست پرخاش و آرام و مهر
#4
سپهری برین گونه بر پای کرد
✦
شب و روز را گیتی آرای کرد
#5
یکی را چنین تیره‌بخت آفرید
✦
یکی را سزاوار تخت آفرید
#6
غم و شادمانی ز یزدان شناس
✦
کزویست هر گونه بر ما سپاس
#7
رسید آنچ دادی بدین بارگاه
✦
اسیران و پیلان و تخت و کلاه
#8
هیونان بسیار و افگندنی
✦
ز پوشیدنی هم ز گستردنی
#9
همه آلت ناز و سورست و بزم
✦
بپیش تو زین سان که آید برزم
#10
مگر آنکسی کش سرآید بپیش
✦
بدین گونه سیر آید از جان خویش
#11
وزان رنج بردن ز توران سپاه
✦
شب و روز بودن به آوردگاه
#12
ز کارت خبر بد مرا روز و شب
✦
گشاده نکردم به بیگانه لب
#13
شب و روز بر پیش یزدان پاک
✦
نوان بودم و دل شده چاک چاک
#14
کسی را که رستم بود پهلوان
✦
سزد گر بماند همیشه جوان
#15
پرستنده چون تو ندارد سپهر
✦
ز تو بخت هرگز مبراد مهر
#16
نویسنده پردخته شد ز آفرین
✦
نهاد از بر نامه خسرو نگین
#17
بفرمود تا خلعت آراستند
✦
ستام و کمرها بپیراستند
#18
صد از جعد مویان زرین کمر
✦
صد اسپ گرانمایه با زین زر
#19
صد اشتر همه بار دیبای چین
✦
صد اشتر ز افگندنی هم چنین
#20
ز یاقوت رخشان دو انگشتری
✦
ز خوشاب و در افسری بر سری
#21
ز پوشیدن شاه دستی بزر
✦
همان یاره و طوق و زرین کمر
#22
سران را همه هدیه‌ها ساختند
✦
یکی گنج زین سان بپرداختند
#23
فریبرز با تاج و گرز و درفش
✦
یکی تخت زرین و زرینه کفش
#24
فرستاد و فرمود تا بازگشت
✦
از ایران بسوی سپهبد گذشت
#25
چنین گفت کز جنگ افراسیاب
✦
نه آرام باید نه خورد و نه خواب
#26
مگر کان سر شهریار گزند
✦
بخم کمند تو آید ببند
#27
فریبرز برگشت زان بارگاه
✦
بکام دل شاه ایران سپاه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: