🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان خاقان چین

❖
133 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - بند خاقان چین به کمند رستم، گریز پیران و سپردن بستگان و غنایم به فریبرز
چون رستم کمند کیانی و تابداده خویش را به گردش درآورد، حلقه‌ی لاسو بر گردن خاقان چین افتاد؛ آن شهریارِ خودکامه که بر فراز پیل سپید ایستاده بود، ناهنگام مرگ و تباهی را پیش چشم دید. تهمتن او را از بالای فیل خوار ساخت، به خاک افکند و دست و بازویش را به بند گران بست. خاقان چین که روزی پادشاهی با گنج و تاج و مهد بود، اینک پیاده و خوار در میان غبار رزمگاه کشیده می‌شد. چنین است رسم این سرای فریبنده که گاهی بر فراز عزت می‌نشاند و گاه بر نشیب خاری می‌افکند.

پس از گرفتاری خاقان، رستم گرز گران خویش برکشید و در میان لشکریان چین و توران افتاد؛ چنان کارزاری به پا شد که پهنه دشت بر موران و پشه‌ها تنگ آمد و جوی‌های خون از کشته‌شدگان روانی گشت. به ناگاه ابری تیره و بادی سیاه آسمان را فراگرفت و خورشید و ماه در تاریکی فرو رفتند. پیران ویسه چون به رزمگاه نگریست و دید نامدارانی چون کاموس، منشور و خاقان چین نابود یا اسیر گشته‌اند و درفش سیاه توران نگونسار شده، دانست که روزگار برگشته است. او به برادرانش نستیهن و کلباد فرمان داد تا شمشیرها را نهان سازند، پرچم‌ها را فرو کشند و در سیاهی شب به بیراه‌ها بگریزند.

ایرانیان به رهبری گیو و گودرز میمنه و میسره را درنوردیدند، اما چون پی به گریز پیران بردند، خسته و آغشته به خون و خاک نزد رستم بازآمدند. پهلوانان تن و جامه از خون شستند و در برابر یزدان پاک به نماز و نیایش ایستادند. رستم رو به گودرز و گیو و دیگر گردان کرد و یادآور شد که چون آگاهی یافت طوس در کوه هماون گرفتار آمده و بهرام و ریونیز به شهادت رسیده‌اند، آتش کین در جانش زبانه کشید. او اقرار کرد که چون شکوه‌مندی کاموس و خاقان چین را بر پیلان ژنده دید، یک لحظه به یاد نبردهای هولناک مازندران افتاد، اما به یاری یزدان، آن کوه‌های استوار فرو ریختند. پس بزم سپاسگزاری برپا کردند و تا نیمه‌شب جام می گساریدند.

بامدادان چون سپیده دمید، رستم بیژن را به دیده‌بانی فرستاد و دریافت که سپاه توران در خواب و غفلت نگهبانان ایرانی، دشت را تهی کرده و گریخته است. رستم بر طوس و پاسداران برآشفت و آنان را سخت سرزنش نمود که چرا با تن‌آسانی راه بر گریزندگانی چون پیران، کلباد، هومان و رویین نگشودند. آن‌گاه فرمان داد تا غنایم بی‌شمار جنگی شامل تاجهای گوهرنشان، تخت‌های عاج، جامه دیبای رومی، گنج‌های دینار و پیلان گردآوری شود. رستم با دیدن آن‌همه خواسته نگران زوال دنیا شد و سپاس خدای بگزارد. سپس فریبرز کاووس، شاهزاده خردمند ایرانی را فراخواند و سرپرستی نامه پیروزی، گنجینه‌ها و اسیران والامقام از جمله خاقان چین را به او سپرد تا با شایستگی نزد کی‌خسرو ببرد و خود آماده پیگرد باقی‌مانده دشمنان گردید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: