🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان خاقان چین

❖
36 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان
از میان سپاه توران، چنگش پهلوان اسب بتاخت و همچون آذرگشسپ شتابان به صحنه آوردگاه درآمد. تیرهای خدنگ را از تیردان برکشید و با بانگ بلند، مبارز می‌طلبید و خروشان می‌گفت: «کجاست آن پهلوانی که کاموس کشانی را به بند کشید تا امروز به دست من نابود گردد؟» رستم چون این رجزخوانی بشنید، گرز گران بربرداشت و بر پشت رخش جست. تهمتن خروشان پاسخ داد که همان شیرژبانی است که کاموس را به خاک افکند و اکنون او را نیز به همان سرنوشت دچار خواهد ساخت.

چنگش چون رستم را نگریست، جویای نام و تبارش شد. رستم با پاسخی کوبنده او را تیره‌بخت خواند و گفت نام او همان مرگ وی خواهد بود. چنگش تیر بر کمان نهاد و بارانی از تیر بر رستم فرو ریخت، به‌گونه‌ای که رستم سپر بر سر گرفت. اما همین که چنگش به قامت سروبالا و پیلتن رستم و هیبت کوه‌آسای رخش خیره شد، بیم بر جانش چیره گشت و دانست که ایستادگی در برابر این اژدهای رزم‌خواه جز نابودی به بار نخواهد آورد. از این رو، دهانه اسب برگرداند و روی به فرار نهاد.

رستم همچون آذرخشی سوزان رخش را از پی او برانگیخت و در یک چشم‌به‌هم‌زدن به او رسید. تهمتن دم اسب چنگش را بگرفت و او را در میان آسمان و زمین معلق نگاه داشت تا آنگاه که چنگش از توان افتاد و بر زمین غلتید. هرچند چنگش زنهار خواست و کلاه‌خود از سر افکند، رستم مهلتش نداد و سر از تن آن پهلوان فراری جدا ساخت. ایرانیان به آفرین‌خوانی جهان‌پهلوان پرداختند و رستم با خشتی رخشان در دست، پرصلابت در میان دو صف سپاه به نظاره ایستاد.

در آن سوی میدان، خاقان چین از دیدن کشته شدن چنگش دچار هراس و غم گشت و روزگار را بر خویشتن تنگ دید. او هومان را فراخواند و از او خواست تا به نزد این سوار بی‌همتا برود و نام و تبارش را جویا شود. هومان نیز با اقرار به نیروی خارق‌العاده پهلوان ایرانی که کاموس گرد را سرنگون کرده بود، اذعان داشت که نباید این پهلوان را خوار شمرد، و روانه شد تا ببیند دادار جهان پیروزی را برای کدام سو مقدر ساخته است.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: