بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران

#1

گهار گهانی بدان جایگاه

✦

گوی شیرفش با درفش سیاه

#2

برآشفت چون ترگ رستم بدید

✦

خروشی چو شیر ژیان برکشید

#3

بدو گفت من کین ترکان چین

✦

بخواهم ز سگزی برین دشت کین

#4

برانگیخت اسپ از میان سپاه

✦

بیامد بر پیلتن کینه‌خواه

#5

ز نزدیک چون ترگ رستم بدید

✦

یکی باد سرد از جگر برکشید

#6

بدل گفت پیکار با ژنده پیل

✦

چو غوطه است خوردن بدریای نیل

#7

گریزی بهنگام با سر بجای

✦

به از رزم جستن بنام و برای

#8

گریزان بیامد سوی قلبگاه

✦

برو بر نظاره ز هر سو سپاه

#9

درفش تهمتن میان گروه

✦

بسان درخت از بر تیغ کوه

#10

همی تاخت رستم پس او چو گرد

✦

زمین لعل گشت و هوا لاژورد

#11

گهار گهانی بترسید سخت

✦

کزو بود برگشتن تاج و تخت

#12

برآورد یک بانگ برسان کوس

✦

که بشنید آواز گودرز و طوس

#13

همی خواست تا کارزاری کند

✦

ندانست کین بار زاری کند

#14

چه نیکو بود هر که خود را شناخت

✦

چرا تا ز دشمن ببایدش تاخت

#15

پس او گرفته گو پیلتن

✦

که هان چارهٔ گور کن گر کفن

#16

یکی نیزه زد بر کمربند اوی

✦

بدرید خفتان و پیوند اوی

#17

بینداختش همچو برگ درخت

✦

که بر شاخ او بر زند باد سخت

#18

نگونسار کرد آن درفش کبود

✦

تو گفتی گهار گهانی نبود

#19

بدیدند گردان که رستم چه کرد

✦

چپ و راست برخاست گرد نبرد

#20

درفش همایون ببردند و کوس

✦

بیامد سرافراز گودرز و طوس

#21

خروشی برآمد ز ایران سپاه

✦

چو پیروز شد گرد لشکر پناه

#22

بفرمود رستم کز ایران سوار

✦

بر من فرستند صد نامدار

#23

هم اکنون من آن پیل و آن تخت عاج

✦

همان یاره و سنج و آن طوق و تاج

#24

ستانم ز چین و بایران دهم

✦

به پیروز شاه دلیران دهم

#25

از ایران بیامد همی صد سوار

✦

زره‌دار با گُرزهٔ گاوسار

#26

چنین گفت رستم بایرانیان

✦

که یکسر ببندند کین را میان

#27

بجان و سر شاه و خورشید و ماه

✦

بخاک سیاوش بایران سپاه

#28

بیزدان دادار جان آفرین

✦

که پیروزی آورد بر دشت کین

#29

که گر نامداران ز ایران سپاه

✦

هزیمت پذیرد ز توران سپاه

#30

سرش را ز تن برکنم در زمان

✦

ز خونش کنم جویهای روان

#31

بدانست لشکر که او شیرخوست

✦

بچنگش سرین گوزن آرزوست

#32

همه سوی خاقان نهادند روی

✦

بنیزه شده هر یکی جنگ جوی

#33

تهمتن بپیش اندرون حمله برد

✦

عنان را برخش تگاور سپرد

#34

همی خون چکانید بر چرخ ماه

✦

ستاره نظاره بر آن رزمگاه

#35

ز بس گرد کز رزمگه بردمید

✦

چنان شد که کس روی هامون ندید

#36

ز بانگ سواران و زخم سنان

✦

نبود ایچ پیدا رکیب از عنان

#37

هوا گشت چون روی زنگی سیاه

✦

ز کشته ندیدند بر دشت راه

#38

همه مرز تن بود و خفتان و خود

✦

تنان را همی داد سرها درود

#39

ز گرد سوار ابر بر باد شد

✦

زمین پر ز آواز پولاد شد

#40

بسی نامدار از پی نام و ننگ

✦

بدادند بر خیره سرها بجنگ

#41

برآورد رستم برانسان خروش

✦

که گفتی برآمد زمانه بجوش

#42

چنین گفت کان پیل و آن تخت عاج

✦

همان یاره و افسر و طوق و تاج

#43

سپرهای چینی و پرده سرای

✦

همان افسر و آلت چارپای

#44

بایران سزاوار کیخسروست

✦

که او در جهان شهریار نوست

#45

که چون او بگیتی سرافراز شاه

✦

نبود و ندیدست خورشید و ماه

#46

شما را چه کارست با تاج زر

✦

بدین زور و این کوشش و این هنر

#47

همه دستها سوی بند آورید

✦

میان را بخم کمند آورید

#48

شما را ز من زندگانی بسست

✦

که تاج و نگین بهر دیگر کسست

#49

فرستم بنزدیک شاه زمین

✦

چه منشور و شنگل چه خاقان چین

#50

و گرنه من این خاک آوردگاه

✦

بنعل ستوران برآرم بماه

#51

بدشنام بگشاد خاقان زبان

✦

بدو گفت کای بدتن بدروان

#52

مه ایران مه آن شاه و آن انجمن

✦

همی زینهاریت باید چو من

#53

تو سگزی که از هر کسی بتری

✦

همی شاه چین بایدت لشکری

#54

یکی تیر باران بکردند سخت

✦

چو باد خزان برجهد بر درخت

#55

هوا را بپوشید پر عقاب

✦

نبیند چنان رزم جنگی بخواب

#56

چو گودرز باران الماس دید

✦

ز تیمار رستم دلش بردمید

#57

برهام گفت ای درنگی مایست

✦

برو با کمان وز سواری دویست

#58

کمانهای چاچی و تیر خدنگ

✦

نگه‌دار پشت تهمتن بجنگ

#59

بگیو آن زمان گفت برکش سپاه

✦

برین دشت زین بیش دشمن مخواه

#60

نه هنگام آرام و آسایش است

✦

نه نیز از در رای و آرایش است

#61

برو با دلیران سوی دست راست

✦

نگه کن که پیران و هومان کجاست

#62

تهمتن نگر پیش خاقان چین

✦

همی آسمان برزند بر زمین

#63

برآشفت رهام همچون پلنگ

✦

بیامد بپشت تهمتن بجنگ

#64

چنین گفت رستم برهام شیر

✦

که ترسم که رخشم شد از کار سیر

#65

چنو سست گردد پیاده شوم

✦

بخون و خوی آهار داده شوم

#66

یکی لشکرست این چو مور و ملخ

✦

تو با پیل و با پیلبانان مچخ

#67

همه پاک در پیش خسرو بریم

✦

ز شگنان و چین هدیهٔ نو بریم

#68

و زان جایگه برخروشید و گفت

✦

که با روم و چین اهرمن باد جفت

#69

ایا گم شده بخت بیچارگان

✦

همه زار و با درد غمخوارگان

#70

شما را ز رستم نبود آگهی

✦

مگر مغزتان از خرد شد تهی

#71

کجا اژدها را ندارد بمرد

✦

همی پیل جوید بروز نبرد

#72

شما را سر از رزم من سیر نیست

✦

مرا هدیه جز گُرز و شمشیر نیست

#73

ز فتراک بگشاد پیچان کمند

✦

خم خام در کوههٔ زین فگند

#74

برانگیخت رخش و برآمد خروش

✦

همی اژدها را بدرید گوش

#75

بهر سو که خام اندر انداختی

✦

زمین از دلیران بپرداختی

#76

هرانگه که او مهتری را ز زین

✦

ربودی بخم کمند از کمین

#77

بدین رزمگه بر سرافراز طوس

✦

بابر اندر افراختی بوق و کوس

#78

ببستی از ایران کسی دست اوی

✦

ز هامون نهادی سوی کوه روی

داستان خاقان چین

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما