🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
32 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۳ - شناساندن بیژن پسر گیو، کشتن اسپ او، رزم پیاده، گریختن فرود به دژ و سوگند طوس
چون سوار دلاور دیگری از سپاه ایران روانه دامنه کوه گردید، فرودِ جوان‌بخت رو به تخوار کرد و جویای نام و تبار او شد. تخوار ناظرِ میدان، شاهزاده را آگاه ساخت که این هم‌آورد کسی جز بیژن، فرزند گیوِ دلاور نیست؛ پهلوانی که گیو او را بیش از هر گنج و خواسته‌ای گرامی می‌دارد و هیچ‌کس در ایران‌زمین همتای او در رزمگاه نیست. تخوار فرود را هشدار داد که بیژن زرهی بر تن دارد که هیچ تیر و ژوپینی در آن کارگر نخواهد افتاد و تیغ الماس‌گونش بی‌رحم است.

با نزدیک شدن بیژن، فرود کمان گشود و تیری تیره‌گون بر اسب بیژن بارید. مرکب بیژن دردم جان داد و به خاک افتاد، اما بیژن دلاورانه از زین جدا شد و تیغ بران از نیام کشید و پیاده رو به سوی فراز کوه نهاد. او با فریادی سهمگین فرود را فراخواند تا استواری نبرد یک شیر پیاده را ببیند. فرود تیری دیگر رها کرد؛ تیر بر سر سپر بیژن نشست و آن را شکافت، اما زره پولادین او تیر را بازگرداند و قدمی از شجاعت بیژن نکاست.

چون بیژن پیاده و خشمگین به لبه دژ رسید، فرود مصلحت در عقب‌نشینی دید و رو به سوی دروازه دژ آورد. بیژن شتابان در پی او تاخت و با یک ضربت تیغ، برگستوان و پی اسب فرود را درید و آن باره گرانمایه را بر خاک افکند. فرود خود را شتابان به درون حصار انداخت و یارانش دربند دژ را بستند و بارش سنگ بر سر بیژن آغاز کردند. بیژن که ادامه نبرد در پای بارو را بی‌حاصل دید، بانگ برآورد و فرود را به خاطر گریختن سرزنش کرد.

بیژن به نزد طوس سپهسالار بازگشت و دلاوری و تیراندازی شگفت‌انگیز جوان بالای کوه را ستود. طوس که دلش از داغ فرزندش زرسپ پرخون بود، بر پروردگار جهان سوگند یاد کرد که گرد این دژ را به خورشید برساند و کین خون زرسپ را با ویرانی قلعه و ریختن خون دشمنان بازستاند.
#1
چنین گفت شاه جوان با تخوار
✦
که آمد بنوی یکی نامدار
#2
نگه کن ببین تا ورا نام چیست
✦
بدین مرد جنگی که خواهد گریست
#3
بخسرو تخوار سراینده گفت
✦
که این را ز ایران کسی نیست جفت
#4
که فرزند گیوست مردی دلیر
✦
بهر رزم پیروز باشد چو شیر
#5
ندارد جز او گیو فرزند نیز
✦
گرامیترستش ز گنج و ز چیز
#6
تو اکنون سوی بارگی دار دست
✦
دل شاه ایران نشاید شکست
#7
و دیگر که دارد همی آن زره
✦
کجا گیو زد بر میان برگره
#8
برو تیر و ژوپین نیابد گذار
✦
سزد گر پیاده کند کارزار
#9
تو با او بسنده نباشی بجنگ
✦
نگه کن که الماس دارد بچنگ
#10
بزد تیر بر اسپ بیژن فرود
✦
تو گفتی باسپ اندرون جان نبود
#11
بیفتاد و بیژن جدا گشت ازوی
✦
سوی تیغ با تیغ بنهاد روی
#12
یکی نعره زد کای سوار دلیر
✦
بمان تا ببینی کنون رزم شیر
#13
ندانی که بی‌اسپ مردان جنگ
✦
بیایند با تیغ هندی بچنگ
#14
ببینی مرا گر بمانی بجای
✦
به پیکار ازین پس نیایدت رای
#15
چو بیژن همی برنگشت از فرود
✦
فرود اندر آن کار تندی نمود
#16
یکی تیر دیگر بیانداخت شیر
✦
سپر بر سر آورد مرد دلیر
#17
سپر بر درید و زره را نیافت
✦
ازو روی بیژن بپستی نتافت
#18
ازان تند بالا چو بر سر کشید
✦
بزد دست و تیغ از میان برکشید
#19
فرود گرانمایه زو بازگشت
✦
همه بارهٔ دژ پرآواز گشت
#20
دوان بیژن آمد پس پشت اوی
✦
یکی تیغ بد تیز در مشت اوی
#21
به برگستوان بر زد و کرد چاک
✦
گرانمایه اسپ اندر آمد بخاک
#22
به دربند حصن اندر آمد فرود
✦
دلیران در دژ ببستند زود
#23
ز باره فراوان ببارید سنگ
✦
بدانست کان نیست جای درنگ
#24
خروشید بیژن که ای نامدار
✦
ز مردی پیاده دلیر و سوار
#25
چنین بازگشتی و شرمت نبود
✦
دریغ آن دل و نام جنگی فرود
#26
بیامد بر طوس زان رزمگاه
✦
چنین گفت کای پهلوان سپاه
#27
سزد گر برزم چنین یک دلیر
✦
شود نامبردار یک دشت شیر
#28
اگر کوه خارا ز پیکان اوی
✦
شود آب و دریا بود کان اوی
#29
سپهبد نباید که دارد شگفت
✦
ازین برتر اندازه نتوان گرفت
#30
سپهبد بدارنده سوگند خورد
✦
کزین دژ برآرم بخورشید گرد
#31
بکین زرسپ گرامی سپاه
✦
برآرم بسازم یکی رزمگاه
#32
تن ترک بدخواه بیجان کنم
✦
ز خونش دل سنگ مرجان کنم

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: