🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
16 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ
چون طوس خشمگین و کینه‌جو همچون کوهی متحرک رو به سوی ستیغ سپندآسیا نهاد، تخوار سخنور به شتاب نزد فرود آمد و او را از گزند پیش‌رو آگاه ساخت. او گفت که اینک سالار کینه‌خواه ایران، طوس نوذر است که گام بر کوهسار نهاده؛ پهلوانی چون نهنگ کهنه‌کار در موج بلا، که نبرد با او فرجامی نیک نخواهد داشت. تخوار شاهزاده جوان را اندرز داد که هم‌اکنون دروازه‌های دژ برپای‌داشته را استوار ببندد و چشم بر چرخ گردون دوزد تا سرنوشت چه پرده بردارد؛ چرا که فرود با افکندن زراسپ جوان و ریونیز داماد طوس، آتشی در دل سپهسالار برافروخته که دیگر جای شادمانی و بزم نمانده است.

شاهزاده جوان و پرشور از نادآگاهی و سخن سست تخوار برآشفت و بانگ برآورد که در هنگام نبرد، مرد جنگی نباید بیم به دل راه دهد. به نزد او چه طوس باشد و چه شیر ژیان و پیل مست و اژدهای درنده، در کارزار باید به رزم‌آور دلگرمی داد نه آنکه بر آتش تیز خشم او خاکستر ناامیدی پاشید.

تخوار بار دیگر با فصاحت و نرمی دهان گشود و گفت که شهریاران و خردمندان هیچ‌گاه اندرز را خوار نمی‌شمارند. او گوشزد کرد که اگر فرود پهلوانی روئین‌تن باشد و کوه خارا را از ریشه برکند، باز هم یک سوار بیش نیست، در حالی که ۳۰ هزار سپاهی نامدار ایرانی آماده‌اند تا کوهسار را زیر سم اسبان خویش درنوردند و دژ و سنگ را یکسره با خاک یکسان سازند. افزون بر این، تخوار هشداری باریک‌تر داد: اگر آسیبی به طوس رسد، کی‌خسرو از داغ او سوگوار خواهد شد و در راه کین‌خواهی سیاوش رخنه‌ای پدید خواهد آمد که هرگز درمان نپذیرد. از این رو او فرود را پند داد تا عنان برتابد، تیر بر افق نیندازد و جان خویش را در نبردی بی‌هوده به خطر نیفکند. اما افسوس که پند دیررس و ناآگاهی دست اندرکاران، راه را بر سوگ‌نامه‌ای دیگر گشود.
#1
تخوار سراینده گفت آن زمان
✦
که آمد بر کوه کوهی دمان
#2
سپهدار طوسست کامد بجنگ
✦
نتابی تو با کار دیده نهنگ
#3
برو تا در دژ ببندیم سخت
✦
ببینیم تا چیست فرجام بخت
#4
چو فرزند و داماد او را برزم
✦
تبه کردی اکنون میندیش بزم
#5
فرود جوان تیز شد با تخوار
✦
که چون رزم پیش آید و کارزار
#6
چه طوس و چه شیر و چه پیل ژیان
✦
چه جنگی نهنگ و چه ببر بیان
#7
بجنگ اندرون مرد را دل دهند
✦
نه بر آتش تیز بر گل نهند
#8
چنین گفت با شاهزاده تخوار
✦
که شاهان سخن را ندارند خوار
#9
تو هم یک سواری اگر ز آهنی
✦
همی کوه خارا ز بن برکنی
#10
از ایرانیان نامور سی هزار
✦
برزم تو آیند بر کوهسار
#11
نه دژ ماند اینجا نه سنگ و نه خاک
✦
سراسر ز جا اندر آرند پاک
#12
وگر طوس را زین گزندی رسد
✦
به خسرو ز دردش نژندی رسد
#13
بکین پدرت اندر آید شکست
✦
شکستی که هرگز نشایدش بست
#14
بگردان عنان و مینداز تیر
✦
بدژ شو مبر رنج بر خیره‌خیر
#15
سخن هرچ از پیش بایست گفت
✦
نگفت و همی داشت اندر نهفت
#16
ز بی‌مایه دستور ناکاردان
✦
ورا جنگ سود آمد و جان زیان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: