🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
32 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - رسیدن سپاه زرین ایران بر تیغ کوه، شناساندن درفش پهلوانان به فرود و شادمانی او
گردان و سواران ایران گروه در گروه بر تیغ کوه جای گرفتند و دامنه‌ی کوهسار از غوغا و بانگ رزم‌آوران لرزید. سی هزار سپاهی گران با سپرهای درخشان و نیزه‌های بلند، همگی رزمدیده و کینه‌خواه، کوهستان را فرا گرفتند. سوار و پیاده زرین‌کمر، تیغ کشیده و نیزه بر دوش گام برمی‌داشتند؛ چنان ترگ‌های زرین، درفش‌های تابناک، گوپال‌های زرین و کفش‌های آراسته به زر بر فراز ستیغ می‌درخشانند که گویی در معدن‌های جهان زری نمانده و ابری از آسمان فروباریده که به جای باران، گوهر فرو می‌ریزد. از بانگ طبل‌ها و تبیره‌های جنگی که میان دو کوه می‌پیچید، کرگسان در فراز آسمان به ستوه آمدند و دل از هیبت لشکر باختند.

فرود، جوانه‌مرگ پاک‌نژاد، چون این شکوه بی‌مانند را دید، رو به تخوار کرد و گفت: «اکنون یک‌به‌یک درفش‌های این نامداران را بشناسند و هیچ‌چیز را پنهان مدار! آن درفش پیل‌پیکر و آن سوارانِ دارنده تیغ‌های بنفش-رنگ از آنِ کیست؟» تخوار پاسخی شایسته داد و گفت: «آن درفش پیل‌پیکر، از آنِ سپهبد طوس است که در جنگ و کینه‌توزی پرخاشگری سخت است. پسِ پشت او، درفش دیگری است که پیکرش چون خورشید تابناک می‌درخشد؛ او عموی تو، فریبرز کاووس است، شهریاری بافرّ و کامکار. در پی او درفش بزرگ ماه‌پیکر نمایان است؛ آن گرد ستبر گستهم فرزند گژدهم است که پیل از نهیبش استخوان لرزان می‌شود. آن درفش درازِ گرگ‌پیکر متعلق به زنگه شاوران است که دلیران پرخاشجو بر گرد او فراماده‌اند.»

تخوار همچنان درفش‌ها را برمی‌شمرد: «آن درفش ماه-پیکر با تنی لعل‌گون و طره‌هایی از حریر سیاه، زیورِ رزم‌گاهِ بیژن گیو است که در کارزار خون بر آسمان می‌افشاند. آن درفش ببرپیکر که پشت شیران را در نبرد می‌شکند، از آنِ شیدوش است که چون کوهی استوار گام برمی‌دارد. درفشی که بر آن نقش گاومیش نگاشته شده و نیزه‌داران در پیشاپیش آن حرکت می‌کنند، از آنِ فرهاد نامدار است که گردن فرازش با سپهر همسری می‌کند. آن درفش دیزه‌گرگ، نشان سپهدار گیو بزرگ است و آن درفش زرین با نقش شیر، بالاطلب بر سرِ گودرز کشواد جای دارد. درفش پلنگ‌پیکر از آنِ ریونیز باکام و ناز است و آن درفش نقش‌آفرین به آهو، سپاهِ نستوه فرزند گودرز را نشان می‌دهد. آن درفش با نشان غرم (قوچ کوهی) نیز از آنِ بهرام گودرز است.»

چون تخوار تمام نشانی‌ها و درفش‌های یکایک پهلوانان و بزرگان ایران را بازگفت، فرود بر مهان و کهانِ آن لشکر چشم دوخت. با دیدن تبار و نیاکان دلاور خویش و سپاهِ پهناور ایران، رخسارش از شادی و فرخندگی چون گلی بشکفت و دلش لبریز از مهر و امید گشت.
#1
سواران رسیدند بر تیغ کوه
✦
سپاه اندر آمد گروها گروه
#2
سپردار با نیزه‌ور سی هزار
✦
همه رزمجوی از در کارزار
#3
سوار و پیاده بزرین کمر
✦
همه تیغ دار و همه نیزه‌ور
#4
ز بس ترگ زرین و زرین درفش
✦
ز گوپال زرین و زرینه کفش
#5
تو گفتی به کان اندرون زر نماند
✦
برآمد یکی ابر و گوهر فشاند
#6
ز بانگ تبیره میان دو کوه
✦
دل کرگس اندر هوا شد ستوه
#7
چنین گفت کاکنون درفش مهان
✦
بگو و مدار ایچ گونه نهان
#8
بدو گفت کان پیل پیکر درفش
✦
سواران و آن تیغهای بنفش
#9
کرا باشد اندر میان سپاه
✦
چنین آلت ساز و این دستگاه
#10
چو بشنید گفتار او را تخوار
✦
چنین داد پاسخ که ای شهریار
#11
پس پشت طوس سپهبد بود
✦
که در کینه پیکار او بد بود
#12
درفشی پس پشت او دیگرست
✦
چو خورشید تابان بدو پیکرست
#13
برادر پدر تست با فر و کام
✦
سپهبد فریبرز کاوس نام
#14
پسش ماه پیکر درفشی بزرگ
✦
دلیران بسیار و گردی سترگ
#15
ورانام گستهم گژدهم خوان
✦
که لرزان بود پیل ازو ز استخوان
#16
پسش گرگ پیکر درفشی دراز
✦
بگردش بسی مردم رزمساز
#17
بزیر اندرش زنگهٔ شاوران
✦
دلیران و گردان و کنداوران
#18
درفشی پرستار پیکر چو ماه
✦
تنش لعل و جعد از حریر سیاه
#19
ورا بیژن گیو راند همی
✦
که خون بآسمان برفشاند همی
#20
درفشی کجا پیکرش هست ببر
✦
همی بشکند زو میان هژبر
#21
ورا گرد شیدوش دارد بپای
✦
چو کوهی همی اندر آید ز جای
#22
درفش گرازست پیکر گراز
✦
سپاهی کمندافگن و رزم ساز
#23
درفشی کجا پیکرش گاومیش
✦
سپاه از پس و نیزه‌داران ز پیش
#24
چنان دان که آن شهره فرهاد راست
✦
که گویی مگر با سپهرست راست
#25
درفشی کجا پیکرش دیزه گرگ
✦
نشان سپهدار گیو سترگ
#26
درفشی کجا شیر پیکر بزر
✦
که گودرز کشواد دارد بسر
#27
درفشی پلنگست پیکر گراز
✦
پس ریونیزست با کام و ناز
#28
درفشی کجا آهویش پیکرست
✦
که نستوه گودرز با لشکرست
#29
درفشی کجا غرم دارد نشان
✦
ز بهرام گودرز کشوادگان
#30
همه شیرمردند و گرد و سوار
✦
یکایک بگویم درازست کار
#31
چو یک‌یک بگفت از نشان گوان
✦
بپیش فرود آن شه خسروان
#32
مهان و کهان را همه بنگرید
✦
ز شادی رخش همچو گل بشکفید

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: