🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - تیر فرود بر اسب طوس، بازگشت پیادهٔ سپهبد و خشم و سوگ ایرانیان
بر ستیغ کوه‌سار و اندرون دژ استوار، فرود جوان با هفتاد خادمه و ماهرویان پرنیان‌پوش بر باروی دژ ایستاده بود و با دلی اندوهگین گردش روزگار را می‌نگریست. تخوار فرزانه به درگاه شاهزاده آمد و چاره‌جویانه گفت: «ای شاهزاده دلاور، اگر قصد رزم داری، هان تا نامور سپهسالار، طوس را به تیر مَکُشی؛ چه، تیرزدن بر اسب او تو را شایسته‌تر است. نخست آن‌که شاید زمانه هنوز پایان عمر او را رقم نزده باشد و به یک تیر از پای درنیاید، و دیگر آن‌که چون او بر فراز کوه آمد، تمام لشکر بیکرانش در پی او فراز خواهند آمد و تو را یارای مقاومت در برابر آن خشم و ابروان گره‌خورده‌اش نخواهد بود.»

فرود سخن تخوار را شنود و کمان کیانی را به زه آورد. خدنگی سخت و جان‌شکار بر پیکر اسب تازی سپهبد نشست؛ اسب به خاک افتاد و جان سپرد. طوس با دلی پر از کین و سری پر باد، سپر بر گردن انداخت و پیاده، گردآلود و سرگردان به سوی سپاه خویش بازگشت. فرود از بالای بارو بانگ برآورد و ریشخندزدان گفت: «این پهلوان نامدار را چه آمد که از سواری تنها این‌گونه ستوه گشت؟ او چگونه فردا در صف کارزار جولان خواهد داد؟» ماهرویان دژ نیز غوغا برداشتند و خنده‌کنان بانک زدند که «پیرمردی نامدار از بیم تیر جوانی به زیر آمد و غلتان به دامنه کوه گریخت!»

چون طوس پیاده به لشکرگاه رسید، پهلوانان گرد او حلقه زدند. گیو دلاور از دیدن سپهسالاری که پیاده و خوار بازگشته بود، سخت برآشفت و گفت: «این رسوایی از اندازه بیرون است! چگونه شاهزاده‌ای گران‌گوش این‌گونه سپاه گران ما را خوار می‌شمارد؟ ما نباید بر این خاری گردن نهیم. اگر طوس تندی کرد، فرود نیز روزگار را بر ما تیره ساخت. ما همگی جان‌فدای سیاوشیم، اما رها کردن کین زرسپ جوان‌بخت و ریونیزِ غرقه‌درخون پذیرفتنی نیست!» پس آتش کین و خشم بر دل گردان ایران تیزتر گشت.
#1
فرود جوان را دژ آباد بود
✦
بدژ درپرستنده هفتاد بود
#2
همه ماهرویان بباره بدند
✦
چو دیبای چینی نظاره بدند
#3
ازان بازگشتن فرود جوان
✦
ازیشان همی بود تیره‌روان
#4
چنین گفت با شاهزاده تخوار
✦
که گر جست خواهی همی کارزار
#5
نگر نامور طوس را نشکنی
✦
ترا آن به آید که اسپ افگنی
#6
و دیگر که باشد مر او را زمان
✦
نیاید به یک چوبه تیر از کمان
#7
چو آمد سپهبد بر این تیغ کوه
✦
بیاید کنون لشکرش همگروه
#8
ترا نیست در جنگ پایاب اوی
✦
ندیدی بروهای پرتاب اوی
#9
فرود از تخوار این سخنها شنید
✦
کمان را بزه کرد و اندر کشید
#10
خدنگی بر اسپ سپهبد بزد
✦
چنان کز کمان سواران سزد
#11
نگون شد سر تازی و جان بداد
✦
دل طوس پرکین و سر پر ز باد
#12
بلشکر گه آمد بگردن سپر
✦
پیاده پر از گرد و آسیمه سر
#13
گواژه همی زد پس او فرود
✦
که این نامور پهلوان را چه بود
#14
که ایدون ستوه آمد از یک سوار
✦
چگونه چمد در صف کارزار
#15
پرستندگان خنده برداشتند
✦
همی از چَرَم نعره برداشتند
#16
که پیش جوانی یکی مرد پیر
✦
ز افراز غلتان شد از بیم تیر
#17
سپهبد فرود آمد از کوه سر
✦
برفتند گردان پر اندوه سر
#18
که اکنون تو بازآمدی تندرست
✦
بآب مژه رخ نبایست شست
#19
بپیچید زان کار پرمایه گیو
✦
که آمد پیاده سپهدار نیو
#20
چنین گفت کین را خود اندازه نیست
✦
رخ نامداران برین تازه نیست
#21
اگر شهریارست با گوشوار
✦
چه گیرد چنین لشکر گشن خوار
#22
نباید که باشیم همداستان
✦
به هر گونه‌ای کو زند داستان
#23
اگر طوس یک بار تندی نمود
✦
زمانه پرآزار گشت از فرود
#24
همه جان فدای سیاوش کنیم
✦
نباید که این بد فرامش کنیم
#25
زرسپ گرانمایه زو شد بباد
✦
سواری سرافراز نوذرنژاد
#26
بخونست غرقه تن ریونیز
✦
ازین بیش خواری چه بینیم نیز
#27
گرو پور جمست و مغز قباد
✦
بنادانی این جنگ را برگشاد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: