🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
9 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - تأمل در سرمایهٔ بدخویی: رشک، سپردن سپاه به دشمن و نبود خرد
چون جهانجوی به اوج والایی و سرکش‌افرازی رسد، بزرگ‌ترین تباهی آن است که زمام سپاه و تدبیر رزم خویش را به دست نااهل و بدخواه سپارد. رشک، دردی نهفته و جان‌کاه است که چون آتش در دل سوزان می‌گردد و اشکی بر دیدگان می‌آورد که چاره‌اش در دست هیچ پزشکی نیست. مردی که از تبار بزرگان است، اگر زیاده‌خواه و خودکام گردد و روزگار او را به بندگی و فرمان‌بری وافراید، تظاهر به دوستی کند اما کینه در نهان پرورد. سپهسالاری که چنین مارِ آستینی را دوست خواند، نشان آن است که خرد از خانه دلش رخت بربسته است. آن‌گاه که چرخ سپهر آرزوهای مرد کینه‌توز را برنیاورد، او نیکی آفرینش را نادیده گیرد و جز تباهی شهریار و فروماندگی سپاه نخواهد. در بن‌مایه وجود کسی که خرد ریشه ندوانده باشد، به راستی نزد فرزانگان از شمار آدمیان بیرون است. این گفتار، سرآغازی است پررمزوراز تا آشکار شود چگونه بدخویی و نابخردی سرانجام دلاوران را به کام فاجعه می‌کشاند.
#1
جهانجوی چون شد سرافراز و گرد
✦
سپه را بدشمن نشاید سپرد
#2
سرشک اندر آید بمژگان ز رشک
✦
سرشکی که درمان نداند پزشک
#3
کسی کز نژاد بزرگان بود
✦
به بیشی بماند سترگ آن بود
#4
چو بی‌کام دل بنده باید بدن
✦
بکام کسی داستانها زدن
#5
سپهبد چو خواند ورا دوستدار
✦
نباشد خرد با دلش سازگار
#6
گرش زآرزو بازدارد سپهر
✦
همان آفرینش نخواند بمهر
#7
ورا هیچ خوبی نخواهد به دل
✦
شود آرزوهای او دلگسل
#8
و دیگر کش از بن نباشد خرد
✦
خردمندش از مردمان نشمرد
#9
چو این داستان سربسر بشنوی
✦
ببینی سر مایهٔ بدخوی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: