🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
50 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - خواب گودرز و بشارت سروش به کیخسرو، پذیرفتن گیو و عزیمت او به توران
شبی از شب‌های دیرین، آن‌گاه که تیرگی بر پهنه گیتی دامن گسترانده بود، گودرز کشواد را خوابی شگفت و آسمانی فراگرفت. او در خواب دید که از سوی سرزمین ایران ابر پربارانی برآمد و بر فراز آن، سروش فرخنده ایزدی نمایان شد. سروش رازپوش به پهلوان سپیدموی گفت: «ای گودرز، گوش فراده تا از غم و تنگی رهایی یابی؛ در توران‌زمین، شهریاری نوخواسته و گران‌مایه از نژاد پاک سیاوش و کیقباد خفته است که مادارش تورانی و پدرش کیانی است. او که نامش کیخسرو است، چون به ایران‌زمین گام نهد، کین پدر بستاند و توران را زیر و زبر سازد. از میان همه پهلوانان و گردان ایران، هیچ‌کس جز فرزندت گیو نشانی از او نخواهد یافت؛ چرا که چرخش سپهر گردان چنین مقدر کرده است.»

چون خورشید زرین از پشت افق سر برآورد، گودرز بیدار گشت و رخسار بر خاک نیایش مالید و دادار جهان را سپاس گفت. آن‌گاه بر تخت عاج نشست و فرزند دلاور خویش، گیو را به پیشگاه خواند. گودرز راز رؤیای ایزدی را بر گیو آشکار ساخت و او را خجسته پی و پیروزاختر خواند. او گفت که ایزد پاک، کلید رهایی ایران از رنج و کین را به دست‌های تو سپرده است و نامت تا ابد در گیتی جاویدان خواهد ماند. گیو، دلیر و فرمان‌بردار، پیشانی بندگی بر زمین نهاد و پذیرفت که در راه این خویشکاری بزرگ روانه توران شود.

پس گیو تنها با اسپی بادپا و کمندی استوار آماده سفر شد و نخواست سپاهی گران همراه کند تا رازش بر دشمنان آشکار نگردد. او فرزند خردسال خویش، بیژن را به نیای بزرگوارش گودرز سپرد و بدرود گفت. گودرز با دلی پردرد و دیدگانی خون‌بار، فرزند شایسته خویش را نگران روانه دیار توران کرد، در حالی که نمی‌دانست آیا بار دیگر دلاور خویش را به چشم خواهد دید یا خیر، و به درگاه دادگر جهان دست به دعا برداشت.
#1
چنان دید گودرز یک شب به خواب
✦
که ابری برآمد ز ایران پرآب
#2
بر آن ابر باران خجسته سروش
✦
به گودرز گفتی که بگشای گوش
#3
چو خواهی که یابی ز تنگی رها
✦
وز این نامور ترک نر اژدها
#4
به توران یکی نامداری نو است
✦
کجا نام آن شاه کیخسرو است
#5
ز پشت سیاوش یکی شهریار
✦
هنرمند و از گوهر نامدار
#6
از این تخمه از گوهر کیقباد
✦
ز مادر سوی تور دارد نژاد
#7
چو آید به ایران پی فرخش
✦
ز چرخ آنچه پرسد دهد پاسخش
#8
میان را ببندد به کین پدر
✦
کند کشور تور زیر و زبر
#9
به دریای قلزم به جوش آرد آب
✦
نخارد سر از کین افراسیاب
#10
همه ساله در جوشن کین بود
✦
شب و روز در جنگ بر زین بود
#11
ز گردان ایران و گردنکشان
✦
نیابد جز از گیو از او کس نشان
#12
چنین است فرمان گردان سپهر
✦
بدو دارد از داد گسترده مهر
#13
چو از خواب گودرز بیدار شد
✦
نیایش کنان پیش دادار شد
#14
بمالید بر خاک ریش سپید
✦
ز شاه جهاندار شد پرامید
#15
چو خورشید پیدا شد از پشت زاغ
✦
برآمد به کردار زرین چراغ
#16
سپهبد نشست از بر تخت عاج
✦
بیاراست ایوان به کرسی ساج
#17
پر اندیشه مر گیو را پیش خواند
✦
وز آن خواب چندی سخنها براند
#18
بدو گفت فرخ پی و روز تو
✦
همان اختر گیتی افروز تو
#19
تو تا زادی از مادر پاکدین
✦
پر از آفرین شد سراسر زمین
#20
به فرمان یزدان خجسته سروش
✦
مرا روی بنمود در خواب دوش
#21
نشسته بر ابری پر از باد و نم
✦
بشستی جهان را سراسر ز غم
#22
مرا دید و گفت این همه غم چراست
✦
جهانی پر از کین و بی‌نم چراست
#23
ازیرا که بی‌فر و برزست شاه
✦
ندارد همی راه شاهان نگاه
#24
چو کیخسرو آید ز توران زمین
✦
سوی دشمنان افگند رنج و کین
#25
نبیند کس او را ز گردان نیو
✦
مگر نامور پور گودرز گیو
#26
چنین کرد بخشش سپهر بلند
✦
که از تو گشاید غم و رنج بند
#27
همی نام جستی میان دو صف
✦
کنون نام جاویدت آمد به کف
#28
که تا در جهان مردم است و سخن
✦
چنین نام هرگز نگردد کهن
#29
زمین را همان با سپهر بلند
✦
به دست تو خواهد گشادن ز بند
#30
به رنج است گنج و به نام است رنج
✦
همانا که نامت به آید ز گنج
#31
اگر جاودانه نمانی به جای
✦
همی نام به زین سپنجی سرای
#32
جهان را یکی شهریار آوری
✦
درخت وفا را به بار آوری
#33
بدو گفت گیو ای پدر بنده‌ام
✦
بکوشم به رای تو تا زنده‌ام
#34
خریدارم این را گر آید به جای
✦
به فرخنده نام و پی رهنمای
#35
به ایوان شد و ساز رفتن گرفت
✦
ز خواب پدر مانده اندر شگفت
#36
چو خورشید رخشنده آمد پدید
✦
زمین شد به سان گل شنبلید
#37
بیامد کمربسته گیو دلیر
✦
یکی بارکش بادپایی به زیر
#38
به گودرز گفت ای جهان پهلوان
✦
دلیر و سرافراز و روشن روان
#39
کمندی و اسپی مرا یار بس
✦
نشاید کشیدن بدان مرز کس
#40
چو مردم برم خواستار آیدم
✦
از آن پس مگر کارزار آیدم
#41
مرا دشت و کوه است یک چند جای
✦
مگر پیشم آید یکی رهنمای
#42
به پیروزبخت جهان پهلوان
✦
نیایم جز از شاد و روشن روان
#43
تو مر بیژن خرد را در کنار
✦
بپرور نگهدارش از روزگار
#44
ندانم که دیدار باشد جز این
✦
که داند چنین جز جهان آفرین
#45
تو پدرود باش و مرا یاد دار
✦
روان را ز درد من آزاد دار
#46
چو شویی ز بهر پرستش رخان
✦
به من بر جهان آفرین را بخوان
#47
مگر باشدم دادگر رهنمای
✦
به نزدیک آن نامور کدخدای
#48
به فرمان بیاراست آمد برون
✦
پدر دل پر از درد و رخ پر ز خون
#49
پدر پیر سر بود و برنا دلیر
✦
دهن جنگ را باز کرده چو شیر
#50
ندانست کاو باز بیند پسر
✦
ز رفتن دلش بود زیر و زبر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: