چون جانِ پاکِ سهراب از تنِ خسته و خونینش پر کشید، پیام‌آوری شتابان خود را به رستم رسانید و خبر داد که آن جوانِ شیردل دیگر نه کاخ و تخت، که تنها تابوتی تنگ از پروردگار خویش می‌طلبد. با شنیدن این پیام، جهان‌پهلوان آهی سرد و سوزان از سینه برآورد، دیدگانش پر از اشک شد و بر سرنوشتِ شوم خویش زاری‌ها کرد. رستم فریاد برآورد که چگونه در سالخوردگی، جوانی خردمند و هم‌نبرد را که نوادهٔ سامِ سوار بود، با دستان خویش به خاک و خون کشیده است. او ناله می‌کرد که پس از این خاری و سیه‌روزی، با چه رویی به سیستان بازگردد و پاسخگوی زال زر، رودابه و مادر داغدارش تهمینه باشد؟ ننگ این خنجر نابخشودنی تا ابد بر نام دودمان سام خواهد ماند.
رستم بفرمود تا جامهٔ دیبای خسروانی بر پیکر سهراب کشیدند و آن تابوتِ اندوه را به سوی خیمه‌گاه بردند. آن‌گاه به نشانهٔ سوگی بی‌کران، دستور داد تا سراپردهٔ هفت‌رنگ، تختِ زرینِ پلنگ‌پوست و تمام باروبنهٔ پهلوانی را به آتش کشیدند. زبانهٔ آتش بر آسمان خاست و غوغا و شیونِ سپاهیان، دشت را فراگرفت. رستم جامهٔ شهریاری بر تن چاک داد، بر سر خاک ریخت و بزرگان و پهلوانان کاووس‌شاه همگی بر خاکِ تیره نشستند تا در این غمِ جانکاه با تهمتن هم‌دردی کنند. بزرگان سخن از ناپایداریِ روزگار گشودند؛ گردونهٔ سپهر که به دستی کلاهِ پادشاهی و به دستی دیگر کمندِ مرگ دارد و هیچ کس را از سرنوشت رهایی نیست.
در این میان، کی‌کاووس پیش آمد و تهمتن را پند داد که از البرزکوه تا برگِ نی، همه‌چیز دستخوشِ گردشِ روزگار است و سرانجامِ تمام زندگان مرگ خواهد بود. کاووس گفت که گریه و سوز، رفته را بازنمی‌گرداند و روانِ سهراب به سرای دگر شتافته است. رستم چون تسلیِ شاه را شنید، از او خواست تا از سرانِ توران و چین که در پهن‌دشتِ رزم مانده‌اند—از جمله هومان—کین نجوید و کینه‌توزی را کنار بگذارد. او از شاه درخواست کرد تا اجازه دهد زواره سپاهِ توران را به سلامت از مرز بگذارند. کاووس‌شاه نیز به پاسِ رنج و غمِ سنگینِ رستم، اندوهِ پهلوان را بر کینه‌های دیرین ترجیح داد و بفرمود تا از خونِ سپاهِ توران بگذرند و آتشِ جنگ خاموش گردد.