#1
فرستاده نزدیک دستان رسید
✦
به کردار آتش دلش بردمید
“The messenger reached Dastan, and his heart blazed like a rising flame.”
#2
سوی گرد مهراب بنهاد روی
✦
همی تاخت با لشکری جنگجوی
“He set forth toward the hero Mehrab, riding hard with a battle-ready army.”
#3
چو مهراب را پای بر جای دید
✦
به سرش اندرون دانش و رای دید
“When he found Mehrab standing firm, filled with wisdom and sound judgment,”
#4
به دل گفت کاکنون ز لشکر چه باک
✦
چه پیشم خزروان چه یک مشت خاک
“He said in his heart: 'What fear have I now of any army? Khazarvan before me is but a handful of dust!'”
#5
پس آنگه سوی شهر بنهاد روی
✦
چو آمد به شهر اندرون نامجوی
“Then he turned toward the city, and when the renowned hero entered inside,”
#6
به مهراب گفت ای هشیوار مرد
✦
پسندیده اندر همه کارکرد
“He said to Mehrab: 'O prudent man, approved and praised in every deed,”
#7
کنون من شوم در شب تیره‌گون
✦
یکی دست یازم بریشان به خون
“'Tonight, in the pitch-black darkness, I shall stretch forth a bloody hand against them.”
#8
شوند آگه از من که بازآمدم
✦
دل آگنده و کینه ساز آمدم
“'They shall learn that I have returned, my heart filled with rage and primed for vengeance.'”
#9
کمانی به بازو در افگند سخت
✦
یکی تیر برسان شاخ درخت
“He strung a mighty bow upon his arm and fitted an arrow thick as a tree branch.”
#10
نگه کرد تا جای گردان کجاست
✦
خدنگی به چرخ اندرون راند راست
“He observed where the enemy warriors lay and drove a poplar shaft straight to the bow-notch.”
#11
بینداخت سه جای سه چوبه تیر
✦
برآمد خروشیدن دار و گیر
“He loosed three shafts into three places, and a clamor of tumult and terror arose.”
#12
چو شب روز شد انجمن شد سپاه
✦
بران تیر کردند هر کس نگاه
“When night turned to day, the army assembled, and every man gazed upon those arrows.”
#13
بگفتند کاین تیر زالست و بس
✦
نراند چنین در کمان تیر کس
“They said: 'This is Zal's arrow alone; no other man can draw such a shaft in his bow!'”
#14
چو خورشید تابان ز بالا بگشت
✦
خروش تبیره برآمد ز دشت
“As the radiant sun reached its height, the thunder of war drums echoed across the plain.”
#15
به شهر اندرون کوس با کرنای
✦
خروشیدن زنگ و هندی درای
“Within the city resounded war drums and trumpets, the clashing of bells, and Indian cymbals.”
#16
برآمد سپه را به هامون کشید
✦
سراپرده و پیل بیرون کشید
“He led the army out onto the desert, bringing forth pavilions and war elephants.”
#17
سپاه اندرآورد پیش سپاه
✦
چو هامون شد از گرد کوه سیاه
“He arrayed army against army; the plain grew dark with dust like a black mountain.”
#18
خزروان دمان با عمود و سپر
✦
یکی تاختن کرد بر زال زر
“Khazarvan roared with mace and shield, charging furiously at Zal-e Zar.”
#19
عمودی بزد بر بر روشنش
✦
گسسته شد آن نامور جوشنش
“He struck a blow upon Zal's bright chest, tearing asunder his famed coat of mail.”
#20
چو شد تافته شاه زابلستان
✦
برفتند گردان کابلستان
“When the lord of Zabulistan was shaken, the warriors of Kabulistan surged forward.”
#21
یکی درع پوشید زال دلیر
✦
به جنگ اندر آمد به کردار شیر
“Brave Zal donned another coat of mail and re-entered the battle like a lion.”
#22
به دست اندرون داشت گُرز پدر
✦
سرش گشته پر خشم و پر خون جگر
“In his hand he held his father's mace, his head filled with rage and his heart burning.”
#23
بزد بر سرش گُرزهٔ گاورنگ
✦
زمین شد ز خونش چو پشت پلنگ
“He struck Khazarvan's head with the ox-headed mace; the ground turned spotted with his blood like a leopard's skin.”
#24
بیفگند و بسپرد و زو درگذشت
✦
ز پیش سپاه اندر آمد به دشت
“He cast him down, trampled him, passed over him, and charged ahead into the field.”
#25
شماساس را خواست کاید برون
✦
نیامد برون کش بخوشید خون
“He sought Shamasas to step forth, but Shamasas came not, his blood frozen with fear.”
#26
به گرد اندرون یافت کلباد را
✦
به گردن برآورد پولاد را
“Amidst the dust, Zal found Kolbad and raised his steel bow against his neck.”
#27
چو شمشیرزن گُرز دستان بدید
✦
همی کرد ازو خویشتن ناپدید
“When that swordsman saw Dastan's mace, he sought to hide himself from his sight.”
#28
کمان را به زه کرد زال سوار
✦
خدنگی بدو اندرون راند خوار
“Zal the horseman strung his bow and easily aimed a poplar shaft at him.”
#29
بزد بر کمربند کلباد بر
✦
بران بند زنجیر پولاد بر
“He struck Kolbad upon his belt, right upon the steel chain loops.”
#30
میانش ابا کوههٔ زین بدوخت
✦
سپه را به کلباد بر دل بسوخت
“It pinned his waist to the saddle-pommel; the enemy army grieved in heart for Kolbad.”
#31
چو این دو سرافگنده شد در نبرد
✦
شماساس شد بی‌دل و روی زرد
“When these two chieftains were slain in battle, Shamasas grew faint-hearted and turn yellow with fear.”
#32
شماساس و آن لشکر رزم ساز
✦
پراگنده از رزم گشتند باز
“Shamasas and that warlike host turned back, scattered in flight from the fight.”
#33
پس اندر دلیران زاولستان
✦
برفتند با شاه کابلستان
“Then the brave warriors of Zabulistan pursued them alongside the King of Kabulistan.”
#34
چنان شد ز بس کشته در رزمگاه
✦
که گفتی جهان تنگ شد بر سپاه
“So many fell slain on the battlefield that you would say the world grew narrow for the host.”
#35
سوی شاه ترکان نهادند سر
✦
گشاده سلیح و گسسته کمر
“They fled toward the King of the Turks, their armor discarded and their belts undone.”
#36
شماساس چون در بیابان رسید
✦
ز ره قارن کاوه آمد پدید
“When Shamasas reached the desert plain, Qaran son of Kaveh appeared on his path.”
#37
که از لشکر ویسه برگشته بود
✦
به خواری گرامیش را کشته بود
“Who had turned back from Vayseh's army, having slain their warriors to avenge Garami.”
#38
به هم بازخوردند هر دو سپاه
✦
شماساس با قارن کینه‌خواه
“The two hosts collided with each other—fleeing Shamasas against vengeful Qaran.”
#39
بدانست قارن که ایشان کیند
✦
ز زاولستان ساخته بر چیند
“Qaran knew who they were, retreating battered from Zabulistan.”
#40
بزد نای رویین و بگرفت راه
✦
به پیش سپاه اندر آمد سپاه
“He sounded the brass flutes and blocked their path, charging his army into their ranks.”
#41
ازان لشکر خسته و بسته مرد
✦
به خورشید تابان برآورد گرد
“From that weary and bound Turanian army, dust rose into the shining sun.”
#42
گریزان شماساس با چند مرد
✦
برفتند ازان تیره گرد نبرد
“Shamasas fled with merely a few men, escaping out of that dark dust of battle.”