🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
43 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۶ - گرفتاری ماهوی به دست برسام، بریدن دست و پا و سوزاندن او با سه پسر
چون بیژن لشکریان خویش را آراست و در صدد برآمد تا بر سپاهیان ماهوی کمین گشاید، ماهوی از نیت او آگاه شد و سراسیمه از قلبگاه لشکر بیرون تاخت تا به سوی جیحون بگریزد. بیژن درفش ماهوی را دید و دریافت که او قصد فرار دارد؛ پس برسام را فرمان داد تا لشکریان را کنار زند و راه را بر ماهوی سوری ببندد تا مبادا آن خائن پیمان‌شکن از رزمگاه بگریزد و خود را به رود جیحون رساند.

برسام چینی چون دستور یافت، چهره به خشم آراست و با لبی پر ز دشنام، اسب تاخت تا در ریگزار فرب به ماهوی رسید. برسام که پهلوانی بی‌باک بود، خنجر نکشید؛ بلکه از زین بر جهید، کمربند ماهوی را بگرفت و او را سبک از روی زین برداشت و سخت بر زمین کوفت. دست‌های ماهوی را از پشت ببست و او را خوار و درمانده پیشاپیش خود راند. سپاهیان که به گرد آنان گرد آمدند، آواز برآوردند که باید سر این پیمان‌شکن را با تبر گسست، اما برسام پاسخ داد که انجام این کار بی‌فرمان بیژن روا نیست.

خبر دستگیری ماهویِ شوریده‌سار و خداوندکش به بیژن رسید. بیژن شادمان شد و دستور داد تا چادری بر ریگ‌های نرم افراشتند. چون ماهویِ گنه‌کار در برابر بیژن قرار گرفت، از بیم جان خرد از هوشش برفت و خاک بر سر افشاند. بیژن با خشم او را نوهانید که: «ای بدنژاد! چرا آن شاه دادگر و یادگار نوشین‌روان را ساختی؟» ماهوی که مرگ را پیش چشم می‌دید و از پوست‌کندن و شکنجه سخت بیمناک بود، سر پیش افکند و گفت: «از بدکنش جز بد نیاید، اکنون سر مرا بزن و پیش لشکریان انداز!»

بیژن راز درون او را برخواند و دریافت که خائن از شکنجه می‌هراسد. پس گفت: «کین دل خویش را آن‌گونه که شایسته است خواهم ستاند.» سپس فرمان داد تا دست‌های ماهوی را با شمشیر بریدند، چرا که آن دست‌ها جفت پلیدی بودند. آن‌گاه دستور داد تا پاهایش را قطع کنند تا در جای خویش زمین‌گیر شود، و گوش و دماغمش را بریدند تا خفت یابد. او را در زیر آفتاب بر ریگ‌های داغ افکندند. منادیان در سراسر لشکر بانگ برداشتند که این است کیفر هر بنده‌ای که بر شهریار خود دست دراز کند.

پس از آن، سه فرزند جوان ماهوی را که آرزوی تاج و اورنگ در سر داشتند حاضر ساختند. آتشی بس مهیب برپا کردند و ماهوی و هر سه پسرش را در میان شعله‌های سوزان افکندند تا یکسره خاکستر شدند. بدین‌سان، نژاد آن شاه‌کشِ بدگهر از روی زمین برافتاد و نفرین ابدی بزرگان و آزادگان بر دودمان او باقی ماند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: