🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
48 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۴ - کشتن سازندگان دخمهٔ یزدگرد، فریب ماهوی و نشستن شبانزاده بر تخت
چون خبر به ماهوی سوری رسید که پیکر یزدگرد شاهنشاه ایران را سکوبا، قسیسان و راهبان مسیحی از آبگیر بیرون کشیده و در باغی مصفا در دخمه‌ای بس بلند و شکوهمند به خاک سپرده‌اند، آتش خشم و کینه در دل آن بدسگال شعله‌ور گشت. ماهوی با کژطبعی و شوم‌بختی فریاد برآورد که ایران را هرگز با روم خویشاوندی نبوده است؛ پس سپاهی گسیل داشت و تمام کسانی را که در ساختن آن دخمه دست داشتند یا بر مرگ شهریار اندوه خورده بودند، از دم تیغ گذرانید و آن مرز و بوم را به تاراج برد.

پس از آن، ماهوی فرومایه بر گرد جهان نگریست و چون کسی از دودمان و نژاد بزرگان باقی نمانده بود، تاج و انگشتری شاهی را که در دست داشت بنگرید و آرزوی پادشاهی بر سر آن شبان‌زاده افتاد. او رازداران خویش را گرد آورد و ناامیدی و بیم خود را آشکار ساخت که نه نژاد شاهی دارد و نه گنجی، و دانایان او را به شهریاری نخواهند پذیرفت. مشاور حیله‌گر او چاره‌ای اندیشید و گفت: «بزرگان و جهان‌دیدگان را فراخوان و زبانی شیرین برکش؛ بگو که چون سپاه ترکان نزدیک آمد و شب تاریک شد، یزدگرد مرا پیش خواند و گفت این تاج و انگشتری را پاس بدار تا روز کین به کار آید و تخت مرا به دشمن مده. بگو من این تاج را به فرمان و میراث شاه دارم.»

ماهوی این تدبیر فریبکارانه را پسندید و فرماندهان لشکر را گرد آورد و آن دروغ ساخته را بر ایشان خواند. گرچه سپاهیان و پهلوانان دریافتند که این سخنان عاری از حقیقت است و او به خاطر این گستاخی سزاوار کیفر است، اما سرپوش بر حقیقت نهادند و پهلوانی گفت: «این کار توست، چه راست باشد و چه دروغ.» بدین گونه ماهوی بر تخت شاهی نشست و با نیرنگ و جادو خراسان را به زیر نگین آورد.

ماهوی چون بر تخت مستقر شد، بلخ و هرات را به پسر بزرگتر خویش سپرد و فرومایگان و بداندیشان را در هر گوشه برکشید و خردمندان را خوار و سرنگون ساخت. با برافتادن راستی، کاستی و تباهی سراسر گیتی را فراگرفت. سپس ماهوی سپاهی بزرگ گرد آورد، به آنان درم بخشید و لشکر خویش را به فرماندهی گرستونِ جهان‌دیده به سوی آموی، بخارا، سمرقند و چاچ روانه ساخت تا به جنگ بیژن رود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: