بخش ۲ - آگاهی توران از مرگ منوچهر و تصمیم پشنگ و افراسیاب برای کین‌خواهی و حمله به ایران
#1
پس آنگه ز مرگ منوچهر شاه
✦
بشد آگهی تا به توران سپاه
#2
ز نارفتن کار نوذر همان
✦
یکایک بگفتند با بدگمان
#3
چو بشنید سالار ترکان پشنگ
✦
چنان خواست کاید به ایران به جنگ
#4
یکی یاد کرد از نیا زادشم
✦
هم از تور بر زد یکی تیز دم
#5
ز کار منوچهر و از لشکرش
✦
ز گردان و سالار و از کشورش
#6
همه نامداران کشورش را
✦
بخواند و بزرگان لشکرش را
#7
چو ارجسپ و گرسیوز و بارمان
✦
چو کلباد جنگی هژبر دمان
#8
سپهبدش چون ویسهٔ تیزچنگ
✦
که سالار بد بر سپاه پشنگ
#9
جهان پهلوان پورش افراسیاب
✦
بخواندش درنگی و آمد شتاب
#10
سخن راند از تور و از سلم گفت
✦
که کین زیر دامن نشاید نهفت
#11
کسی را کجا مغز جوشیده نیست
✦
برو بر چنین کار پوشیده نیست
#12
که با ما چه کردند ایرانیان
✦
بدی را ببستند یک یک میان
#13
کنون روز تندی و کین جستنست
✦
رخ از خون دیده گه شستنست
#14
ز گفت پدر مغز افراسیاب
✦
برآمد ز آرام وز خورد و خواب
#15
به پیش پدر شد گشاده زبان
✦
دل آگنده از کین کمر برمیان
#16
که شایستهٔ جنگ شیران منم
✦
هم‌آورد سالار ایران منم
#17
اگر زادشم تیغ برداشتی
✦
جهان را به گرشاسپ نگذاشتی
#18
میان را ببستی به کین آوری
✦
بایران نکردی مگر سروری
#19
کنون هرچه مانیده بود از نیا
✦
ز کین جستن و چاره و کیمیا
#20
گشادنش بر تیغ تیز منست
✦
گه شورش و رستخیز منست
#21
به مغز پشنگ اندر آمد شتاب
✦
چو دید آن سهی قد افراسیاب
#22
بر و بازوی شیر و هم زور پیل
✦
وزو سایه گسترده بر چند میل
#23
زبانش به کردار برنده تیغ
✦
چو دریا دل و کف چو بارنده میغ
#24
بفرمود تا برکشد تیغ جنگ
✦
به ایران شود با سپاه پشنگ
#25
سپهبد چو شایسته بیند پسر
✦
سزد گر برآرد به خورشید سر
#26
پس از مرگ باشد سر او به جای
✦
ازیرا پسر نام زد رهنمای
#27
چو شد ساخته کار جنگ آزمای
✦
به کاخ آمد اغریرث رهنمای
#28
به پیش پدر شد پراندیشه دل
✦
که اندیشه دارد همی پیشه دل
#29
چنین گفت کای کار دیده پدر
✦
ز ترکان به مردی برآورده سر
#30
منوچهر از ایران اگر کم شدست
✦
سپهدار چون سام نیرم شدست
#31
چو گرشاسپ و چون قارن رزم زن
✦
جز این نامداران آن انجمن
#32
تو دانی که با سلم و تور سترگ
✦
چه آمد ازان تیغ زن پیر گرگ؟
#33
نیا زادشم شاه توران سپاه
✦
که ترگش همی سود بر چرخ و ماه
#34
ازین در سخن هیچ گونه نراند
✦
به آرام بر نامهٔ کین نخواند
#35
اگر ما نشوریم بهتر بود
✦
کزین جنبش آشوب کشور بود
#36
پسر را چنین داد پاسخ پشنگ
✦
که افراسیاب آن دلاور نهنگ
#37
یکی نره شیرست روز شکار
✦
یکی پیل جنگی گه کارزار
#38
ترا نیز با او بباید شدن
✦
به هر بیش و کم رای فرخ زدن
#39
نبیره که کین نیا را نجست
✦
سزد گر نخوانی نژادش درست
#40
چو از دامن ابر چین کم شود
✦
بیابان ز باران پر از نم شود
#41
چراگاه اسپان شود کوه و دشت
✦
گیاها ز یال یلان برگذشت
#42
جهان سر به سر سبز گردد ز خوید
✦
به هامون سراپرده باید کشید
#43
سپه را همه سوی آمل براند
✦
دلی شاد بر سبزه و گل براند
#44
دهستان و گرگان همه زیر نعل
✦
بکوبید وز خون کنید آب لعل
#45
منوچهر از آن جایگه جنگجوی
✦
به کینه سوی تور بنهاد روی
#46
بکوشید با قارن رزم زن
✦
دگر گرد گرشاسپ زان انجمن
#47
مگر دست یابید بر دشت کین
✦
برین دو سرافراز ایران زمین
#48
روان نیاگان ما خوش کنید
✦
دل بدسگالان پرآتش کنید
#49
چنین گفت با نامور نامجوی
✦
که من خون به کین اندر آرم به جوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.