🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
40 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۴ - نامهٔ خسرو به قیصر: پایان کین دیرینه، سپردن شهرها و پذیرفتن دختر او
چون نامه قیصر به پیشگاه خسروپرویز رسید، نوید پیوندی فرخنده و آشتی بزرگ میان دو امپراتوری دربار را فراگرفت. خسرو بزرگان و پهلوانان ایران را گرد آورد و فرمود که امروز چرخ گردون چهره‌ای دگرگون به خود گرفته است؛ قیصر نامه‌ای سودمند فرستاده و خواستار آن است که ریشه کینه دیرینه میان روم و ایران خشکیده شود. ایرانیان در پاسخ گفتند که هرچند هرگز این کینه کهن به تمامی از میان نرفته بود، اما اگر این پیمان به دست تو استوار گردد، نام بلندت بر تاج‌های شاهان نگاشته خواهد شد.

پس خسروپرویز بفرمایش پرداخت تا بیگانگان از مجلس بیرون روند. قلم و دوات و حریر چینی پیش آوردند و دبیری چابک‌دست بر آیین شاهان کیانی، نامه‌ای به خط پهلوی و خسروی به نگارش درآورد. خسروپرویز سوگند یاد کرد به یزدان پاک که تا وی بر تخت شهریاری است، از مردم روم باژ نخواهد خواست و هرگز سپاهی به آن مرز و بوم گسیل نخواهد داشت. همچنین تمامی شهرها و دژهایی را که در تصرف داشت، بی‌هیچ چشم‌داشتی یک‌به‌یک به قیصر بازخواهد گرداند و اسناد آن را گواهی خواهد کرد.

شهریار ایران همچنین خشنودی خود را از پذیرش دختر پاک‌سرشت قیصر اعلام داشت و فرمود که دل بر این پیوند نهاده است. او خواستار شد تا نامدارانی چون گستهم، شاپور، اندیان و خراد برزین که در پناه قیصر بودند، همراه با سپاهی فرخنده و آن شاهدخت خردمند به ایران بازگردانده شوند تا پیوند خویشاوندی دو دودمان تازه گردد؛ پیوندی که یادآور روزگار کیومرث، جمشید، نژاد ایرج، فر فریدون و دادگری قباد بزرگ است—آن‌چنان دادگری که گرگ و میش در کنار هم می‌زیستند.

چون نگارش نامه به پایان رسید، خسرو آن را به مهر خویش آراست و به خراد برزین سپرد. خراد همانند باد بر اسب کمیت خویش نشست و تا دربار قیصر تاخت. چون قیصر مهر از نامه شاه گشود و سخنان خسرو را خواند، شادمان شد و بزرگان و دانایان روم را گرد آورد تا با ایشان در ساختن این پیمان بزرگ تدبیر کند. فرزانگان روم در پیشگاه قیصر سر فرود آوردند و گفتند که رای و فرمان از آنِ شهریار است و جان و تن ایشان در راه خواست او آماده. قیصر بر آن دانایان آفرین خواند و چشم به راه سپیده دم نشست تا کار این پیوند تاریخی را به سرانجام رساند.
#1
چو آن نامه نزدیک خسرو رسید
✦
زپیوستن آگاهی نو رسید
#2
به ایرانیان گفت کامروز مهر
✦
دگرگونه گردد همی برسپهر
#3
زقیصر یک نامه آمد بلند
✦
سخن گفتنش سر به سر سودمند
#4
همی راه جوید که دیرینه کین
✦
ببرد ز روم و ز ایران زمین
#5
چنین یافت پاسخ زایرانیان
✦
که هرگز نه برخاست کین ازمیان
#6
چواین راست گردد بهنگام تو
✦
نویسند برتاجها نام تو
#7
چوایشان بران گونه دیدند رای
✦
بپردخت خسرو زبیگانه جای
#8
دوات و قلم خواست وچینی حریر
✦
بفرمود تا پیش او شد دبیر
#9
یکی نامه بنوشت بر پهلوی
✦
برآیین شاهان خط خسروی
#10
که پذرفت خسرو زیزدان پاک
✦
ز گردنده خورشید تا تیره خاک
#11
که تا او بود شاه در پیشگاه
✦
ورا باشد ایران و گنج و سپاه
#12
نخواهد ز دارندگان باژ روم
✦
نه لشکر فرستد بران مرز وبوم
#13
هران شارستانی کزان مرز بود
✦
اگر چند بیکار و بی‌ارز بود
#14
بقیصر سپارد همه یک بیک
✦
ازین پس نوشته فرستیم و چک
#15
همان نیز دختر کزان مادرست
✦
که پاکست وپیوستهٔ قیصرست
#16
بهمداستان پدرخواستیم
✦
بدین خواستن دل بیاراستیم
#17
هران کس که در بارگاه تواند
✦
ازایران و اندر پناه تواند
#18
چوگستهم و شاپور و چون اندیان
✦
چو خراد بر زین زتخم کیان
#19
چو لشکر فرستی بدیشان سپار
✦
خرد یافته دختر نامدار
#20
بخویشی چنانم کنون باتو من
✦
چو از پیش بود آن بزرگ انجمن
#21
نخستین کیومرث با جمشید
✦
کزو بود گیتی ببیم وامید
#22
دگر هرچ هستند ایرج نژاد
✦
که آیین و فر فریدون نهاد
#23
بدین همنشان تا قباد بزرگ
✦
که از داد او خویش بدمیش وگرگ
#24
همه کینه برداشتیم از میان
✦
یکی گشت رومی و ایرانیان
#25
ز قیصر پذیرفتم آن دخترش
✦
که از دختران باشد او افسرش
#26
ازین بر نگردم که گفتم یکی
✦
ز کردار بسیار تا اندکی
#27
تو چیزی که گفتی درنگی مساز
✦
که بودن درین شارستان شد دراز
#28
چو کرد این سخن‌ها برین گونه یاد
✦
نوشته بخورشید خراد داد
#29
سپهبد چو باد اندر آمد زجای
✦
باسپ کمیت اندر آورد پای
#30
همی‌تاخت تا پیش قیصر چوباد
✦
سخنهای خسرو بدو کرد یاد
#31
چو قیصر ازان نامه بگسست بند
✦
بدید آن سخنهای شاه بلند
#32
بفرمود تا هر که دانا بدند
✦
به گفتارها بر توانا بدند
#33
به نزدیک قیصر شدند انجمن
✦
بپرسید زیشان همه تن بتن
#34
که اکنون مر این را چه درمان کنیم
✦
ابا شاه ایران چه پیمان کنیم
#35
بدین نامه ما بی‌بهانه شدیم
✦
همی روم و ایران یگانه شدیم
#36
بزرگان فرزانه برخاستند
✦
زبان را به پاسخ بیاراستند
#37
که ما کهترانیم و قیصر تویی
✦
جهاندار با تخت و افسر تویی
#38
نگه کن کنون رای و فرمان تو راست
✦
ز ما گر بخواهی تن و جان تو راست
#39
چو بشنید قیصر گرفت آفرین
✦
بدان نامداران با رای و دین
#40
همی‌بود تاشمع گردان سپهر
✦
دگرگونه ترشد به آیین و چهر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: