🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
26 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۴ - شب نوشتن عهد پادشاهی بهرام، تاج‌گذاری و رفتن ناهمداستانان به نزد خسرو
شب‌هنگام که چادر قیرگون تاریکی بر جهان دامن گسترد و اختران در فلک درخشان گشتند، با طنین بانگ پاسبانان، بهرام چوبین قلم و قرطاس خواست. دبیرِ فرزانه و بخشنده پیش آمد و دوات و قلم نزد آن سالار نهاد. بهرام او را فرمان داد تا بر پارچه‌ای از پرنیانِ والامقام عهدنامه‌ای بنویسد که در آن آمده بود: بهرام، شاهی پیروزبخت، سزاوار تاج و زیبای تخت است و در جهان پنهان و آشکار جز راستی نمی‌جوید. چون نامه به پایان رسید، شمع‌ها را برداشتند و شبِ تار را در اندیشه‌های دراز گذراندند.

با سپیده‌دم و ناپدید شدن چادر لاجوردی شب، چون جهان از فرّ خورشید زرّین‌گشت، مردی خجسته‌روز در ایوان شاهی تخت مرصع نهاد. ایوانِ شاهی چون عاجِ سپید آراسته شد، تاج کیانی از سقف آویخته گشت و بسترِ تخت زرین گسترده گردید. بهرام‌شاه بر تخت برآمد، تاج بر سر نهاد و دبیر نامه عهد کیانی را آورد. والامقامان و بزرگان همگی گواهی نوشتند که بهرام شهریار گیتی است و بر آن مهر زرین زدند. بهرام بانگ برآورد که این پادشاهی از آنِ من است و یزدان پاک بر این امر گواه است؛ بادا که هزار سال این شهریاری در دودمان من، از پسری به پسری دیگر، پایدار بماند.

این روز در ماه آذر و روز هور بود. سپس بهرام به ایرانیان گفت که دیگر کینه و دشمنی از میان برداشته شده، اما هر کس با پادشاهی من هم‌داستان نیست—خواه راستگو باشد و خواه کژاندیش—باید ظرف سه روز خاک ایران را ترک کند و در روز چهارم، چون خورشید برآید، به نزد خسرو رود. حاضران بر او آفرین دادند، اما نه از ته دل؛ چرا که دلِ وابستگان و وفادارانِ خسروپرویز از این پادشاهی به درد آمده بود. پس آنان وطنِ خویش را ترک گفته، پراکنده شدند و راه مرزهای روم و جایگاه خسرو را در پیش گرفتند.
#1
چوپیدا شد آن چادر قیرگون
✦
درفشان شد اختر بچرخ اندرون
#2
چو آواز دارندهٔ پاس خاست
✦
قلم خواست بهرام و قرطاس خواست
#3
بیامد دبیر خردمند و راد
✦
دوات و قلم پیش دانا نهاد
#4
بدو گفت عهدی ز ایرانیان
✦
بباید نوشتن برین پرنیان
#5
که بهرام شاهست و پیروزبخت
✦
سزاوار تاج است و زیبای تخت
#6
نجوید جز از راستی درجهان
✦
چه در آشکار و چه اندر نهان
#7
نوشته شد آن شمع برداشتند
✦
شب تیره باندیشه بگذاشتند
#8
چو پنهان شد آن چادر لاژورد
✦
جهان شد ز دیدار خورشید زرد
#9
بیامد یکی مرد پیروزبخت
✦
نهاد اندر ایوان بهرام تخت
#10
برفتند ایوان شاهی چو عاج
✦
بیاویختند از برگاه تاج
#11
برتخت زرین یکی زیرگاه
✦
نهادند و پس برگشادند راه
#12
نشست از بر تخت بهرامشاه
✦
به سر برنهاد آن کیانی کلاه
#13
دبیرش بیاورد عهد کیان
✦
نوشته بران پربها پرنیان
#14
گوایی نوشتند یکسر مهان
✦
که بهرام شد شهریار جهان
#15
بران نامه چون نام کردند یاد
✦
بروبر یکی مهر زرین نهاد
#16
چنین گفت کاین پادشاهی مراست
✦
بدین بر شما پاک یزدان گواست
#17
چنین هم بماناد سالی هزار
✦
که از تخمهٔ من بود شهریار
#18
پسر بر پسر هم چنین ارجمند
✦
بماناد با تاج و تخت بلند
#19
بآذر مه اندر بد و روز هور
✦
که از شیر پردخته شد پشت گور
#20
چنین گفت زان پس بایرانیان
✦
که برخاست پرخاش و کین از میان
#21
کسی کوبرین نیست همداستان
✦
اگر کژ باشید اگر راستان
#22
به ایران مباشید بیش از سه روز
✦
چهارم چو از چرخ گیتی فروز
#23
بر آید همه نزد خسرو شوید
✦
برین بوم و بر بیش ازین مغنوید
#24
نه از دل برو خواندند آفرین
✦
که پردخته از تو مبادا زمین
#25
هرآنکس که با شاه پیوسته بود
✦
بران پادشاهی دلش خسته بود
#26
برفتند زان بوم تا مرز روم
✦
پراگنده گشتند ز آباد بوم

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: