بخش ۶ - رازگشایی شاپور بر کنیزک، سوگند رازداری، رهایی از چرم خر با شیر و تدارک گریز از روم
#1
چنین تا برآمد برین چندگاه
✦
به ایران پراگنده گشته سپاه
#2
به روم آنک شاپور را داشتی
✦
شب و روز تنهاش نگذاشتی
#3
کنیزک نبودی ز شاپور شاد
✦
ازان کش ز ایرانیان بد نژاد
#4
شب و روز زان چرم گریان بدی
✦
دل او ز شاپور بریان بدی
#5
بدو گفت روزی که ای خوب روی
✦
چه مردی مترس ایچ با من بگوی
#6
که در چرم چو نازک اندام تو
✦
همی بگسلد خواب و آرام تو
#7
چو سروی بدی بر سرش گردماه
✦
بران ماه کرسی ز مشک سیاه
#8
کنون چنبری گشت بالای سرو
✦
تن پیل وارت به کردار غرو
#9
دل من همی بر تو بریان شود
✦
دو چشمم شب و روز گریان شود
#10
بدین سختی اندر چه جویی همی
✦
که راز تو با من نگویی همی
#11
بدو گفت شاپور کای خوب‌چهر
✦
گرت هیچ بر من بجنبید مهر
#12
به سوگند پیمانت خواهم یکی
✦
کزان نگذری جاودان اندکی
#13
نگویی به بدخواه راز مرا
✦
کنی یاد درد و گداز مرا
#14
بگویم ترا آنچ درخواستی
✦
به گفتار پیدا کنم راستی
#15
کنیزک به دادار سوگند خورد
✦
به زنار شماس هفتاد گرد
#16
به جان مسیحا و سوک صلیب
✦
به دارای ایران گشته مصیب
#17
که راز تو با کس نگویم ز بن
✦
نجویم همی بتری زین سخن
#18
همه راز شاپور با او بگفت
✦
بماند آن سخن نیک و بد در نهفت
#19
بدو گفت اکنون چو فرمان دهی
✦
بدین راز من دل گروگان دهی
#20
سر از بانوان برتر آید ترا
✦
جهان زیر پای اندر آید ترا
#21
به هنگام نان شیرگرم آوری
✦
بپوشی سخن نرم نرم‌آوری
#22
به شیر اندر آغارم این چرم خر
✦
که این چرم گردد به گیتی سمر
#23
پس از من بسی سالیان بگذرد
✦
بگوید همی هرک دارد خرد
#24
کنیزک همی خواستی شیر گرم
✦
نهانی ز هرکس به آواز نرم
#25
چو کشتی یکی جام برداشتی
✦
بر آتش همی تیز بگذاشتی
#26
به نزدیک شاپور بردی نهان
✦
نگفتی نهان با کس اندر جهان
#27
دو هفته سپهر اندرین گشته شد
✦
به فرجام چرم خر آغشته شد
#28
چو شاپور زان پوست آمد برون
✦
همه دل پر از درد و تن پر ز خون
#29
چنین گفت پس با کنیزک به راز
✦
که ای پاک بینادل و نیک‌ساز
#30
یکی چاره باید کنون ساختن
✦
ز هر گونه اندیشه انداختن
#31
که ما را گذر باشد از شهر روم
✦
مباد آفرین بر چنین مرز و بوم
#32
کنیزک بدو گفت فردا پگاه
✦
شوند این بزرگان سوی جشنگاه
#33
یکی جشن باشد به روم اندرون
✦
که مرد و زن و کودک آید برون
#34
چو کدبانو از شهر بیرون شود
✦
بدان جشن خرم به هامون شود
#35
شود جای خالی و من چاره‌جوی
✦
بسازم نترسم ز پتیاره گوی
#36
دو اسپ و دو گوپال و تیر و کمان
✦
به پیش تو آرم به روشن روان
#37
ببست اندر اندیشه دل را نخست
✦
از آخور دو اسپ گرانمایه جست
#38
همان تیغ و گوپال و برگستوان
✦
همان جوشن و مغفر هندوان
#39
به اندیشه دل را به جای آورید
✦
خرد را بران رهنمای آورید
#40
چو از باختر چشمه اندر کشید
✦
شب آن چادر قار بر سر کشید
#41
پراندیشه شد جان شاپور شاه
✦
که فردا چه سازد کنیزک پگاه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.