🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
12 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - نشستن اسکندر بر تخت، خطبهٔ داد و بخشودن باژ پنج‌ساله
چون اسکندر فاتح بر اورنگ پادشاهی کیانیان تکیه زد، سخن خویش را با نام ایزد پیروزگر آغاز کرد و بانگ برآورد که جانِ شهریاران باید همواره هم‌نشین و قرین خرد باشد. او یادآور شد که نیکی و بدی این گیتی سپری خواهد شد و هیچ آفریننده‌ای را از چنگال بی‌رحم زمانه رهایی نیست؛ از این رو، نادیده گرفتن پروردگار و نهراسیدن از او، سرچشمهٔ تمام پلیدی‌هاست. اسکندر فرمان داد که درهای بارگاهش بی‌هیچ مانعی به روی همگان باز باشد؛ هر دادخواهی، چه در چاشتگاه بیاید و چه در دل شب، به محض آنکه لب به تظلم بگشاید، داد خویش را خواهد یافت. او اعلام داشت که چون خداوند فیروزی‌بخش، فرّه ایزدی را به او ارزانی داشته و درهای بخت و کامروایی را گشوده است، تمام رعیّت و زیردستان—از کوه‌نشینان و صحرانشینان تا مردم دریاها و شهرها—باید از خوان دادگری او بهره‌مند شوند. او به پاس این پیروزی، باژ و مالیات جهان را تا پنج سال بخشید و فرمان داد تا ثروت شاهی میان درویشان و نیازمندان تقسیم گردد. با پایان این خطبهٔ شکوهمند، غریو آفرین و ستایش از سراسر ایوان شاهی برآمد و اسکندر پس از آن با مشاوران و رای‌زنان خردمند خویش به تدبیر امور کشوری نشست.
#1
سکندر چو بر تخت بنشست گفت
✦
که با جان شاهان خرد باد جفت
#2
که پیروزگر در جهان ایزدست
✦
جهاندار کز وی نترسد بدست
#3
بد و نیک هم بگذرد بی‌گمان
✦
رهایی نباشد ز چنگ زمان
#4
هرانکس که آید بدین بارگاه
✦
که باشد ز ما سوی ما دادخواه
#5
اگر گاه بار آید ار نیم‌شب
✦
به پاسخ رسد چون گشاید دو لب
#6
چو پیروزگر فرهی دادمان
✦
در بخت پیروز بگشادمان
#7
همه زیردستان بیابند بهر
✦
به کوه و بیابان و دریا و شهر
#8
نخواهیم باژ از جهان پنج سال
✦
جز آنکس که گوید که هستم همال
#9
به درویش بخشیم بسیار چیز
✦
ز دارنده چیزی نخواهیم نیز
#10
چو اسکندر این نیکویها بگفت
✦
دل پادشا گشت با داد جفت
#11
ز ایوان برآمد یکی آفرین
✦
بران دادگر شهریار زمین
#12
ازان پس پراگنده شد انجمن
✦
جهاندار بنشست با رای‌زن

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: