بخش ۵ - سوگ زال بر مرگ رستم، بازآوردن پیکر از چاه کابل و ساختن دخمه در زابلستان

#1

ازان نامداران سواری بجست

✦

گهی شد پیاده گهی برنشست

#2

چو آمد سوی زابلستان بگفت

✦

که پیل ژیان گشت با خاک جفت

#3

زواره همان و سپاهش همان

✦

سواری نجست از بد بدگمان

#4

خروشی برآمد ز زابلستان

✦

ز بدخواه وز شاه کابلستان

#5

همی ریخت زال از بر یال خاک

✦

همی‌کرد روی و بر خویش چاک

#6

همی‌گفت زار ای گو پیلتن

✦

نخواهم که پوشد تنم جز کفن

#7

گو سرفراز اژدهای دلیر

✦

زواره که بد نامبردار شیر

#8

شغاد آن بنفرین شوریده‌بخت

✦

بکند از بن این خسروانی درخت

#9

که داند که با پیل روباه شوم

✦

همی کین سگالد بران مرز و بوم

#10

که دارد به یاد این چنین روزگار

✦

که داند شنیدن ز آموزگار

#11

که چون رستمی پیش بینم به خاک

✦

به گفتار روباه گردد هلاک

#12

چرا پیش ایشان نمردم به زار

✦

چرا ماندم اندر جهان یادگار

#13

چرا بایدم زندگانی و گاه

✦

چرا بایدم خواب و آرامگاه

#14

پس‌انگه بسی مویه آغاز کرد

✦

چو بر پور پهلو همی ساز کرد

#15

گوا شیرگیرا یلا مهترا

✦

دلاور جهاندیده گُندآورا

#16

کجات آن دلیری و مردانگی

✦

کجات آن بزرگی و فرزانگی

#17

کجات آن دل و رای و روشن‌روان

✦

کجات آن بر و برز و یال گران

#18

کجات آن بزرگ اژدهافش درفش

✦

کجا تیر و گوپال و تیغ بنفش

#19

نماندی به گیتی و رفتی به خاک

✦

که بادا سر دشمنت در مغاک

#20

پس انگه فرامرز را با سپاه

✦

فرستاد تا رزم جوید ز شاه

#21

تن کشته از چاه باز آورد

✦

جهان را به زاری نیاز آورد

#22

فرامرز چون پیش کابل رسید

✦

به شهر اندرون نامداری ندید

#23

گریزان همه شهر، گریان شده

✦

ز سوک جهانگیر بریان شده

#24

بیامد بران دشت نخچیرگاه

✦

به جایی کجا کنده بودند چاه

#25

چو روی پدر دید پور دلیر

✦

خروشی برآورد بر سان شیر

#26

بدان گونه بر خاک تن پر ز خون

✦

به روی زمین بر فگنده نگون

#27

همی گفت کای پهلوان بلند

✦

به رویت که آورد زین سان گزند

#28

که نفرین بران مرد بی‌باک باد

✦

به جای کله بر سرش خاک باد

#29

به یزدان و جان تو ای نامدار

✦

به خاک نریمان و سام سوار

#30

که هرگز نبیند تنم جز زره

✦

بیوسنده و برفگنده گره

#31

بدان تا که کین گو پیلتن

✦

بخواهم ازان بی‌وفا انجمن

#32

هم‌انکس که با او بدین کین میان

✦

ببستند و آمد به ما بر زبان

#33

نمانم ز ایشان یکی را به جای

✦

هم‌انکس که بود اندرین رهنمای

#34

بفرمود تا تختهای گران

✦

بیارند از هر سوی در کران

#35

ببردند بسیار باهوی و تخت

✦

نهادند بر تخت زیبا درخت

#36

گشاد آن میان بستن پهلوی

✦

برآهیخت زو جامهٔ خسروی

#37

نخستین بشستندش از خون گرم

✦

بر و یال و ریش و تنش نرم‌نرم

#38

همی عنبر و زعفران سوختند

✦

همه خستگیهاش بردوختند

#39

همی ریخت بر تارکش بر گلاب

✦

بگسترد بر تنش کافور ناب

#40

به دیبا تنش را بیاراستند

✦

ازان پس گل و مشک و می خواستند

#41

کفن‌دوز بر وی ببارید خون

✦

به شانه زد آن ریش کافورگون

#42

نبد جا تنش را همی بر دو تخت

✦

تنی بود گر سایه‌گستر درخت؟

#43

یکی نغز تابوت کردند ساج

✦

برو میخ زرین و پیکر ز عاج

#44

همه درزهایش گرفته به قیر

✦

برآلوده بر قیر مشک و عبیر

#45

ز چاهی برادرش را برکشید

✦

همی دوخت جایی کجا خسته دید

#46

زبر مشک و کافور و زیرش گلاب

✦

ازان سان همی ریخت بر جای خواب

#47

ازان پس تن رخش را برکشید

✦

بشست و برو جامه‌ها گسترید

#48

بشستند و کردند دیبا کفن

✦

بجستند جایی یکی نارون

#49

برفتند بیداردل درگران

✦

بریدند ازو تختهای گران

#50

دو روز اندران کار شد روزگار

✦

تن رخش بر پیل کردند بار

#51

ز کابلستان تا به زابلستان

✦

زمین شد به کردار غلغلستان

#52

زن و مرد بد ایستاده به پای

✦

تنی را نبد بر زمین نیز جای

#53

دو تابوت بر دست بگذاشتند

✦

ز انبوه چون باد پنداشتند

#54

بده روز و ده شب به زابل رسید

✦

کسش بر زمین بر نهاده ندید

#55

زمانه شد از درد او با خروش

✦

تو گفتی که هامون برآمد به جوش

#56

کسی نیز نشنید آواز کس

✦

همه بومها مویه کردند و بس

#57

به باغ اندرون دخمه‌ای ساختند

✦

سرش را به ابر اندر افراختند

#58

برابر نهادند زرین دو تخت

✦

بران خوابنیده گو نیکبخت

#59

هرانکس که بود از پرستندگان

✦

از آزاد وز پاکدل بندگان

#60

همی مشک باگل برآمیختند

✦

به پای گو پیلتن ریختند

#61

همی هرکسی گفت کای نامدار

✦

چرا خواستی مشک و عنبر نثار

#62

نخواهی همی پادشاهی و بزم

✦

نپوشی همی نیز خفتان رزم

#63

نبخشی همی گنج و دینار نیز

✦

همانا که شد پیش تو خوار چیز

#64

کنون شاد باشی به خرم بهشت

✦

که یزدانت از داد و مردی سرشت

#65

در دخمه بستند و گشتند باز

✦

شد آن نامور شیر گردن‌فراز

#66

چه جویی همی زین سرای سپنج

✦

کز آغاز رنجست و فرجام رنج

#67

بریزی به خاک ار همه ز آهنی

✦

اگر دین‌پرستی ور آهرمنی

#68

تو تا زنده‌ای سوی نیکی گرای

✦

مگر کام یابی به دیگر سرای

داستان رستم و شغاد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما