وقتی که این دفتر کهن و طومار باستانی شاهان به دست آمد، قلاب اندیشه بر ژرفای خرد افکنده شد تا سرگذشت پیشینیان سروده آید. اما در نظم نخستین که بر این داستان‌ها نوشته شده بود، سستی و کاستی فراوان پدیدار گشت؛ چرا که سخن‌سرایی شایسته، گوهرشناس می‌طلبد و اگر طبع آدمی چون آب روان جاری نباشد، نباید خویشتن را در رنج افکند و سفره‌ای ناساز بر خوان اندیشه بنهد. در آغاز، کتابی از روزگار کهن بود، آراسته به سخنهای راستین و گوهرهای منثور، که سالیان دراز بر آن گذشته بود و دست روزگار پیوندش نداده بود. نخستین گوینده که گام در این راه نهاد، اگرچه اندکی از رزم و بزم را به نظم درآورد و خوی تندش او را فراگرفت، اما راه را برای دیگران گشود و شاهان را بر گاه نام‌آوری نشانید. پس از او، این نامهٔ فرخنده به فال نیک گرفته شد و رنج بیست‌ساله بر جان خریده شد؛ چه آنکه شهریاری والاتبار و بخشنده می‌بایست تا ارزش این گوهر گران‌بها را بشناسد. آن‌گاه بود که خورشید پادشاهی ابوالقاسم محمود غزنوی، آن جهاندار فرهمند و بخشنده، بر آسمان دادگری تابید؛ شهریاری که ماه و کیوان پیش جلالش سجده می‌برند و سر این نامه به نام فرخنده او تاج افتخار یافت. او که در رزم به تیغ تیز و در بزم به بخشش سیم و زر شناخته می‌شود، پادشاهی است دادگر که پیش از او جهانداری چنین سزاوار تاج و تخت کیانی نبوده است.