🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
38 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۱ - سخن دقیقی: سپردن فرمانروایی به اسفندیار و گسترش دین زرتشت در جهان
شاه گشتاسپ بر تخت کیانی تکیه زده بود و بزرگان و نامداران کشور را بار عام داده بود که اسفندیارِ شیراوژن با گرزی گاوسار در دست و کلاه کیانی بر سر، هم‌چون شیری ژیان وارد انجمن شد و به ادب در برابر شهریار ایستاد. گشتاسپ با دیدن چهرهٔ فروزان فرزند، او را از جان عزیزتر داشت و فرمان داد تا تاج زرین، گنج‌های شایگان و درفش کاویانی به او واگذار شود. شاه به اسفندیار گفت که زمان نشستن بر تخت پادشاهی هنوز فرا نرسیده، اما او باید پای بر زین نهد و سراسر گیتی را به آیین پاک زرتشت درآورد.

اسفندیار، تیغ‌زنِ گردکش، سپاه برداشت و گام در راه نهاد؛ او از دریاها و تاریکی‌ها گذشت و راه روم، هندوستان و یمن را پیش گرفت. پادشاهان آن دیارها همگی در برابر شکوه و نیروی او سر فرود آوردند، آیین کهن بت‌پرستی را رها کردند، بت‌ها را بر فراز کوه‌ها بسوختند و به جای آن‌ها آتش‌های مقدس افروختند. نامه‌ها از هر سو به نزد گشتاسپ رسید که ما به دین خدا گرویده‌ایم و خواهان کتاب زند و اوستا هستیم. گشتاسپ نیز متون مقدس را به همراه موبدان به هر گوشه از جهان فرستاد.

جهان از بدی‌ها پاک شد، امنیت و داد پدیدار گشت و اسفندیار پس از پیروزی‌های بزرگ، کمر زرین گشود و به آسایش پرداخت. سپس گشتاسپ، برادر اسفندیار، فرشیدورد دلاور را به فرمانروایی خراسان برگزید. اسفندیار نامه‌ای به پدر نوشت و نوید داد که جهان به بهشتی خرم مبدل گشته، کشاورزان در ایمنی تخم می‌کارند، هیچ کس از ستم نگران نیست و سایهٔ همای سعادت بر تمام پهنهٔ زمین گسترده شده است.
#1
کی نامبردار زان روزگار
✦
نشست از بر گاه آن شهریار
#2
گزینان لشکرش را بار داد
✦
بزرگان و شاهان مهترنژاد
#3
ز پیش اندر آمد گو اسفندیار
✦
به دست اندرون گُرزهٔ گاوسار
#4
نهاده به سر بر کیانی کلاه
✦
به زیر کلاهش همی تافت ماه
#5
به استاد در پیش او شیرفش
✦
سرافگنده و دست کرده به کش
#6
چو شاه جهان روی او را بدید
✦
ز جان و جهانش به دل برگزید
#7
بدو گفت شاه ای یل اسفندیار
✦
همی آرزو بایدت کارزار
#8
یل تیغ‌زن گفت فرمان تراست
✦
که تو شهریاری و گیهان تراست
#9
کی نامور تاج زرینش داد
✦
در گنجها را برو برگشاد
#10
همه کار ایران مر او را سپرد
✦
که او را بدی پهلوی دستبرد
#11
درفشان بدو داد و گنج و سپاه
✦
هنوزت نبد گفت هنگام گاه
#12
برو گفت و پا را به زین اندر آر
✦
همه کشورت را به دین اندر آر
#13
بشد تیغ زن گردکش پور شاه
✦
بگردید بر کشورش با سپاه
#14
به روم و به هندوستان برگذشت
✦
ز دریا و تاریکی اندر گذشت
#15
شه روم و هندوستان و یمن
✦
همه نام کردند بر تهمتن
#16
وزو دین گزارش همی خواستند
✦
مرین دین به را بیاراستند
#17
گزارش همی کرد اسفندیار
✦
به فرمان یزدان همی بست کار
#18
چو آگه شدند از نکو دین اوی
✦
گرفتند آن راه و آیین اوی
#19
بتان از سر کوه میسوختند
✦
بجای بت آذر برافروختند
#20
همه نامه کردند زی شهریار
✦
که ما دین گرفتیم ز اسفندیار
#21
ببستیم کشتی و بگرفت باژ
✦
کنونت نشاید ز ما خاست باژ
#22
که ما راست گشتیم و ایزدپرست
✦
کنون زند و استا سوی ما فرست
#23
چو شه نامهٔ شهریاران بخواند
✦
نشست از برگاه و یاران بخواند
#24
فرستاد زندی به هر کشوری
✦
به هر نامداری و هر مهتری
#25
بفرمود تا نامور پهلوان
✦
همی گشت هر سو به گرد جهان
#26
به هرجا که آن شاه بنهاد روی
✦
بیامد پذیره کسی پیش اوی
#27
همه کس مر او را به فرمان شدند
✦
بدان در جهان پاک پنهان شدند
#28
چو گیتی همه راست شد بر پدرش
✦
گشاد از میان باز زرین کمرش
#29
به شادی نشست از بر تخت و گاه
✦
بیاسود یک چند گه با سپاه
#30
برادرش را خواند فرشیدورد
✦
سپاهی برون کرد مردان مرد
#31
بدو داد و دینار دادش بسی
✦
خراسان بدو داد و کردش گسی
#32
چو یک چند گاهی برآمد برین
✦
جهان ویژه گشت از بد و پاک دین
#33
فرسته فرستاد سوی پدر
✦
که ای نامور شاه پیروزگر
#34
جهان ویژه کردم به دین خدای
✦
به کشور برافگنده سایهٔ همای
#35
کسی را بنیز از کسی بیم نه
✦
به گیتی کسی بی‌زر و سیم نه
#36
فروزنده گیتی بسان بهشت
✦
جهان گشته آباد و هر جای کشت
#37
سواران جهان را همی داشتند
✦
چو برزیگران تخم می‌کاشتند
#38
بدین سان ببوده سراسر جهان
✦
به گیتی شده گم بد بدگمان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: