🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
22 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۸ - سخن دقیقی: تقسیم سپاه توسط اسفندیار و گریختن ارجاسپ
چون اسفندیارِ گران‌مایه عزمِ ستاندنِ کینِ زریر کرد، بر اسبِ زرین‌تکِ خویش زین نهاد و شتابان رو به آوردگاه نهاد. او سپاهِ فرهمندِ کیانی را به سه بخشِ برابربخش کرد: بخشی را به بستورِ دلاور، فرزندِ زریر بازسپرد؛ بخشِ دیگر را به برادر خویش، فرش‌آورد، و بزرگان و گردانِ ایران واگذار کرد؛ و بخشِ سوم را برای خویشتن نگاه داشت و چون ابری خروشان بر میدان نبرد بانگ برآورد. بستورِ پاک‌تن و فرش‌آوردِ شمشیرزن پیشاپیشِ اسفندیار به پا خاستند و هم‌پیمان گشتند که حتا اگر تیغِ دشمن زمین را بشکافد، هیچ‌یک از نبرد روی برنتابند و دست از کین‌جویی برندارند. ایرانیان هم‌داستان و یک‌دل، تنگِ اسبانِ خویش را محکم بستند و جهان را به زره و جوشن بیاراستند. تا تهمتن و جوانانِ ایران اسبان را برانگیختند، رزمگاهی بس تنگ از کشته‌های تورانیان پدید آمد و از سرخیِ خونِ روان بر کوه و دشت، آسیاب‌ها به گردش درآمد. ارجاسپ چون دید که اسفندیار نیزه گرانِ خویش را بر سرکشانِ یبغونژاد می‌راند و سینه و پشتِ پهلوانان را می‌دوزد، دریافت که هیچ‌کس را یارای ایستادگی در برابرِ او نیست. با تیره‌شدنِ روز و شکستِ صفوفِ سپاه، ارجاسپ بیمناک گشته و روی به بیابان نهاد و گریخت. ایرانیان بی‌درنگ به دنبالِ لشکرِ بی‌شمارِ چینیان افتادند و از دمِ تیغ گذراندند و بر هیچ‌یک ببخشودند.
#1
چو بازآورید آن گرانمایه کین
✦
بر اسپ زریری برافگند زین
#2
خرامید تازان به آوردگاه
✦
به سه بهره کرد آن کیانی سپاه
#3
ازان سه یکی را به بستور داد
✦
دگر آن سپهدار فرخ‌نژاد
#4
دگر بهره را بر برادر سپرد
✦
بزرگان ایران و مردان گرد
#5
سیم بهره را سوی خود بازداشت
✦
که چون ابر غرنده آواز داشت
#6
چو بستور فرخنده و پاک تن
✦
دگر فرش آورد شمشیر زن
#7
بهم ایستادند از پیش اوی
✦
که لشکر شکستن بدی کیش اوی
#8
همیدون ببستند پیمان برین
✦
که گر تیغ دشمن بدرد زمین
#9
نگردیم یک تن ازین جنگ باز
✦
نداریم زین بدکنان چنگ باز
#10
بر اسپان بکردند تنگ استوار
✦
برفتند یکدل سوی کارزار
#11
چو ایشان فگندند اسپ از میان
✦
گوان و جوانان ایرانیان
#12
همه یکسر از جای برخاستند
✦
جهان را به جوشن بیاراستند
#13
ازیشان بکشتند چندان سپاه
✦
کزان تنگ شد جای آوردگاه
#14
چنان خون همی رفت بر کوه و دشت
✦
کزان آسیاها به خون بربگشت
#15
چو ارجاسپ آن دید کامدش پیش
✦
ابا نامداران و مردان خویش
#16
گو گردکش نیزه اندر نهاد
✦
بران گردگیران یبغو نژاد
#17
همی دوختشان سینه‌ها باز پشت
✦
چنان تا همه سرکشان را بکشت
#18
چو دانست خاقان که ماندند بس
✦
نیارد شدن پیش او هیچ‌کس
#19
سپه جنب جنبان شد و کار گشت
✦
همی بود تا روز اندر گذشت
#20
همانگاه اندر گریغ اوفتاد
✦
بشد رویش اندر بیابان نهاد
#21
پس اندر نهادند ایرانیان
✦
بدان بی‌مره لشکر چینیان
#22
بکشتند زیشان به هر سو بسی
✦
نبخشودشان ای شگفتی کسی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: