🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
24 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - سخن دقیقی: آگاهی گشتاسپ از حملهٔ ارجاسپ و بسیج سپاه ایران
چون پیکانِ تندپای، خبرِ دهشت‌بارِ هجومِ سالارِ چین، ارجاسپ، را به پیشگاهِ گشتاسپ‌شاه آوردند، دمان از اندیشهٔ کین‌خواهی دشمنِ دیرین لبریز شد. ارجاسپ سپاهی بیکران گرد آورده و دلاورِ نامدار خویش، خشاش، را بر پیشتازانِ لشکر گماشته بود تا مرزهای پرگهرِ ایران را به آتش و ویرانی کشد. گشتاسپ چون از زیان‌کاری و اهریمن‌خویی خاقان آگاه گشت، بامدادان فرماندهِ کلِّ سپاه را فراخواند و دستور داد تا پیلانِ جنگی را بیارایند و لشکریان را به صف درآورند.

سپس نامه‌هایی تند و آتشین به همگیِ مرزداران و مرزبانانِ پهناورِ ایران نگاشت و آنان را آگاه ساخت که دشمنِ بدخواه پای بر خاکِ پاکِ میهن نهاده و راهِ رادی و آزادگی را زیر پا گذاشته است. چون نامه‌های شاه به دستِ دلاوران و آزادگان رسید، سراسرِ خاکِ ایران غوغا شد. از هر سو پهلوانان و گردانِ گیتی کمرِ رزم بستند و چون سیلاب به درگاهِ خسرو کیانی شتافتند؛ چنان لشکری انبوه بر گردِ کاخِ شاهی گرد آمد که شمارِ ایشان از گیاهانِ روی زمین افزون می‌نمود.

گشتاسپ‌شاه، چون آن سپاهِ بی‌شمار و گردانِ آماده‌به‌رزم را دید، دلش از شادی و شکوه شگفت‌زده گشت. روزِ دیگر، شاه در میانِ موبدان، بزرگان، دانایان و اسپهبدان، درگاهِ گنجینهٔ کهنِ جمشید را گشود و زر و درمِ دو ساله را میانِ لشکریان بخشید و جامهٔ رزم و جوشن به ایشان داد. آن‌گاه کوسِ جنگ بربستند و درفشِ همایون و فرخندهٔ شاهی را پیشاپیشِ گردان به حرکت درآوردند.

سپاهِ ایران به سوی میدانِ نبرد با ارجاسپ به راه افتاد؛ گردِ پای پیادگان و سواران چنان آسمان را تیره کرد که خورشیدِ تابنده در چنبرهٔ گردوغبار ناپدید شد و روزِ روشن چون شبِ تار گشت. بانگِ اسبان و خروشِ کوس و کرنا چنان درهم آمیخت که گوش از شنیدن بازماند. درفش‌های بی‌شمار در میانِ غبار برافراشته شد و نیزه‌ها چون درختانِ کوهسار و نیستانِ بهاری سراسرِ افق را پوشاند، و گشتاسپ‌شاه با لشکری که جهان نظیرش را ندیده بود، کشور به کشور به پیش می‌تاخت.
#1
چو آگاهی آمد به گشتاسپ شاه
✦
که سالار چین جملگی با سپاه
#2
بیاراسته آمد از جای خویش
✦
خشاش یلش را فرستاد پیش
#3
چو بشنید کو رفت با لشکرش
✦
که ویران کند آن نکو کشورش
#4
سپهبدش را گفت فردا پگاه
✦
بیارای پیل و بیاور سپاه
#5
سوی مرزدارانش نامه نوشت
✦
که خاقان ره راد مردی بهشت
#6
بیایید یکسر به درگاه من
✦
که بر مرز بگذشت بد خواه من
#7
چو نامه سوی راد مردان رسید
✦
که آمد جهانجوی دشمن پدید
#8
سپاهی بیامد به درگاه شاه
✦
که چندان نبد بر زمین بر گیاه
#9
ز بهر جهانگیر شاه کیان
✦
ببستند گردان گیتی میان
#10
به درگاه خسرو نهادند روی
✦
همه مرزداران به فرمان اوی
#11
برین برنیامد بسی روزگار
✦
که گرد از گزیده هزاران هزار
#12
فراز آمده بود مر شاه را
✦
کی نامدار و نکو خواه را
#13
به لشکرگه آمد سپه را بدید
✦
که شایسته بد رزم را برگزید
#14
ازان شادمان گشت فرخنده شاه
✦
دلش خیره آمد زبی مر سپاه
#15
دگر روز گشتاسپ با موبدان
✦
ردان و بزرگان و اسپهبدان
#16
گشاد آن در گنج پر کرده جم
✦
سپه را بداد او دو ساله درم
#17
چو روزی ببخشید و جوشن بداد
✦
بزد نای و کوس و بنه بر نهاد
#18
بفرمود بردن ز پیش سپاه
✦
درفش همایون فرخنده شاه
#19
سوی رزم ارجاسپ لشکر کشید
✦
سپاهی که هرگز چنان کس ندید
#20
ز تاریکی و گرد پای سپاه
✦
کسی روز روشن ندید ایچ راه
#21
ز بس بانگ اسپان و از بس خروش
✦
همی نالهٔ کوس نشنید گوش
#22
درفش فراوان برافراشته
✦
همه نیزه‌ها ز ابر بگذاشته
#23
چو رسته درخت از بر کوهسار
✦
چو بیشه نیستان به وقت بهار
#24
ازین سان همی رفت گشتاسپ شاه
✦
ز کشور به کشور همی شد سپاه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: