🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود

❖
31 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - سخن دقیقی: رسیدن نامهٔ ارجاسپ به گشتاسپ و مشورت با جاماسپ و زریر
چون ارجاسپ نگارش نامهٔ تهدیدآمیز را به پایان برد، آن را مهر کرد و به دو پهلوان خشن و سرکش خویش، بیدرفش کینه‌توز و نامخواست خیره‌سر، سپرد. او به دو فرستاده فرمان داد تا با وقار و تدبیر وارد ایوان شاهی شوند، آداب دربار را به‌جای آورند، بر فرّه و تاج گشتاسپ تعظیم کنند، پیام را ابلاغ نمایند و بی‌درنگ پاسخ شاه ایران را گرفته، خاک درگاه را ببوسند و بازگردند.

بدین‌سان بیدرفش و نامخواست راهی بلخ بامی شدند. چو به درگاه بلخ رسیدند، از اسبان خویش پیاده گشته و با گام‌هایی استوار بر آستانهٔ کاخ کیانی نهادند. شاه جهان، گشتاسپ، بر تخت کیانی تکیه زده بود و فروغ چهره‌اش چون تابش خورشید و تیر در کنار ماه می‌درخشید. فرستادگان توران بر آیین بندگان زمین‌بوس کردند و نامهٔ شاهانه را که به خط یبغوی نگاشته شده بود، پیشکش نمودند.

گشتاسپ‌شاه چون نامه را گشود و از مضمون درشت و کینه‌توزانهٔ ارجاسپ آگاه گشت، خشمگین شد و بر خویشتن پیچید. او بی‌درنگ جاماسپِ پیر و دانا، آموزگار و راهنمای دربار، را فراخواند. سپس تمامی موبدان، آذران، سپهبدان و بزرگان ایران زمین را به پیشگاه خویش خواند. او کتاب اوستا و آیین نوظهور زرتشت پیامبر را پیش آورد و برادر پهلوان خویش، زریر سپهبد، را در کنار خویش نشانید.

در آن روزگار، زریر جهان‌پهلوان و پناه سپاه ایران بود و اسفندیار هنوز کودکی خردسال به شمار می‌آمد. زریر که با نیزهٔ تابنده‌اش جهان را از پلیدی پاک می‌داشت، ستون پایدار تاج‌وتخت کیانی بود. گشتاسپ رو به زریر فرخنده، جاماسپ هوشمند و پهلوانان حاضر کرد و نامهٔ اهانت‌آمیز ارجاسپ را به ایشان نمود و گفت: «شهریار ترکان چنین خامی و زشتی به ما نوشته است. شما در این باره چه تدبیر می‌کنید و سرانجام این نبرد را چگونه می‌بینید؟ دوستی با نابخردان جز تباهی به بار نمی‌آورد؛ من از تبار ایرج پاک‌نهادم و او از گوهر تورِ جادونژاد؛ میان این دو تبار چگونه آشتی و آرامش پدید آید؟»
#1
بپیچید و نامه بکردش نشان
✦
بدادش بدان هر دو گردنکشان
#2
بفرمودشان گفت بخرد بوید
✦
به ایوان او با هم اندر شوید
#3
چو او را ببینید بر تخت و گاه
✦
کنید آن زمان خویشتن را دو تاه
#4
بر آیین شاهان نمازش برید
✦
بر تاج و بر تخت او مگذرید
#5
چو هر دو نشینید در پیش اوی
✦
سوی تاج تابنده‌ش آرید روی
#6
گزارید پیغام فرخش را
✦
ازو گوش دارید پاسخش را
#7
چو پاسخ ازو سر بسر بشنوید
✦
زمین را ببوسید و بیرون شوید
#8
چو از پیش او کینه‌ور بیدرفش
✦
سوی بلخ بامی کشیدش درفش
#9
ابا یار خود خیره سر نام خواست
✦
که او بفگند آن نکو راه راست
#10
چو از شهر توران به بلخ آمدند
✦
به درگاه او بر پیاده شدند
#11
پیاده برفتند تا پیش اوی
✦
براین آستانه نهادند روی
#12
چو رویش بدیدند بر گاه بر
✦
چو خورشید و تیر از بر ماه بر
#13
نیایش نمودند چون بندگان
✦
به پیش گزین شاه فرخندگان
#14
بدادندش آن نامهٔ خسروی
✦
نوشته درو بر خط یبغوی
#15
چو شاه جهان نامه را باز کرد
✦
برآشفت و پیچیدن آغاز کرد
#16
بخواند آن زمان پیر جاماسپ را
✦
کجا راهبر بود گشتاسپ را
#17
گزینان ایران و اسپهبدان
✦
گوان جهان دیده و موبدان
#18
بخواند آن همه آذران پیش خویش
✦
بیاورد استا و بنهاد پیش
#19
پیمبرش را خواند و موبدش را
✦
زریر گزیده سپهبدش را
#20
زریر سپهبد برادرش بود
✦
که سالار گردان لشکرش بود
#21
جهان پهلوان بود آن روزگار
✦
که کودک بد اسفندیار سوار
#22
پناه سپه بود و پشت سپاه
✦
سپهدار لشکر نگهدار گاه
#23
جهان از بدی ویژه او داشتی
✦
به رزم اندرون نیژه او داشتی
#24
جهانجوی گفتا به فرخ زریر
✦
به فرخنده جاماسپ و پور دلیر
#25
که ارجاسپ سالار ترکان چین
✦
یکی نامه کردست زی من چنین
#26
بدیشان نمود آن سخنهای زشت
✦
که نزدیک او شاه ترکان نوشت
#27
چه بینید گفتا بدین اندرون
✦
چه گویید کاین را سرانجام چون
#28
که ناخوش بود دوستی با کسی
✦
که مایه ندارد ز دانش بسی
#29
من از تخمهٔ ایرج پاک زاد
✦
وی از تخمهٔ تور جادو نژاد
#30
چگونه بود در میان آشتی
✦
ولیکن مرا بود پنداشتی
#31
کسی کَش بود نام و ماند بسی
✦
سخن گفت بایدش با هرکسی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: