🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

ضحاک

❖
43 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - آزاد شدن دختران جمشید از بند ضحاک به دست فریدون
فریدون پا بر دهلیز کاخ افسون‌شده ضحاک نهاد؛ طلسمی ژرف و دیرپا که تارک آن سر بر فلک می‌سایید. اما شهریار جوان با یاریدن نام کردگار پاک، آن افسون مایه رنج را از بلندای برج فرود آورد و نابود ساخت. آنگاه به ایوان اندر شد، جایی که جادوگران ناپاک و نرّه‌دیوان تنومند و بدساز گرد آمده بودند. فریدون خشمگینانه گرز گران خویش برکشید و بر سر ستمکاران فرود آورد و تن‌های بی‌جانشان را بر خاک افکند. سپس بر گاهِ شاهیِ آن جادوپرست درآمد، پای بر تخت ضحاک نهاد و تاج و کلاه کیانی بگرفت.

چون کاخ از آلودگان پاک گشت، فریدون فرمان داد تا خوب‌رویان پوشیده‌روی و خورشیددیارِ شبستان را نگران بیرون آورند؛ ماهرویان سیاه مویی که از تخم پاک جمشید شهریار بودند. فریدون بفرمود تا سر و تن ایشان به آب پاک بشویند، روانشان را از تیرگی‌ها و آیین‌های ابلیسی پدیدآمده بپالایند و راه داور دادگر را به آنان بنمایند، چه آن نادیده‌ورزان در دام بت‌پرستان سرآسیمه و حیران مانده بودند.

دختران جمشیدشاه، با دیدگانی گریان چون نرگسِ شبنم‌زده بر برگ گل سرخ، زبان به ستایش فریدون گشودند و گفتند: «ای جوان فرخنده‌بخت، تو کیستی و از کدام شاخسار برآمدی که این‌چنین دلیرانه به بالین شیر خفته آمده‌ای؟ در تمام این سالیان تیره‌وتار که جهان از کردار این جادوی بی‌خرد به ستوه آمده بود، هیچ گرد سرکشی را زهره آن نبود که چشم طمع به این تخت و بارگاه دوزخی دوزد!»

فریدون پاسخ داد: «تخت و بخت گیتی بر هیچ‌کس جاودان نمی‌ماند. من فرزند آبتین نکوکارم؛ همان که ضحاک ستم‌پیشه او را بی‌گناه از ایران‌زمین بگرفت و به زاری بکشت. من به کینه‌جویی پدر و کین‌خواهی گاو برمایه—که چون دایه‌ای مهربان مرا پرورید و تنش رشک گوهر بود—کمر به جنگ بسته‌ام. آمده‌ام تا سر این مارافسای ناپاک را بدین گرزه گاوچهر بکوبم و هیچ مهر و بخشایشی بر او نیاورم.»

چون ارنواز این سخنان پاک و آتشین بشنید، رازهای دلِ رنجدیده‌اش گشوده گشت. با شادمانی گفت: «تو همان شهریار فرخنده‌ای که طومار جادو و فسون ضحاک را درمی‌نوردی! ما دو خویشوند پاک از تبار کیانیانیم که از بیم جان خویش رامِ این ستمگر گشته بودیم؛ او ما را همدم خویش و جفت مارهای دوشش می‌خواند. ای شهریار، چگونه تن می‌توان به چنین خواری سپرد؟»

فریدون نوید داد که اگر چرخ گردون او را یاری دهد، ریشه آن اژدها را از زمین برخواهد کند و جهان را از پلیدی خواهد شست. سپس از آنان جایگاه ستمگر ماردوش را جویا شد. ماهرویان پاسخ دادند که ضحاک از بیم پیشگوییِ اخترشناسان که افول ستاره‌اش را خبر داده بودند، به سمت هندوستان روانه شده تا با آیین‌های سحرآمیز، خون از تن بی‌گناهان بریزد و بر تن خویش مالد مگر ناپاکی فال دگرگون گردد، و نیز از رنج دائم مارهای سیاه که بر دوشش رسته است، آرام ندارد. اما زمان بازآمدنش به کاخ فرارسیده است...

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: