🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

ضحاک

❖
69 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - بند کردن فریدون، ضحاک را
چو خبرِ شورشِ پایتخت و برآمدنِ اخترِ فریدون به گوش ضحاکِ ماردوش رسید، خشم و کین در جانش جوشیدن گرفت. با تیرگیِ شب، سپاهی گران از دیوانِ نره و بدسگالان برانگیخت و شتابان رو به سوی کاخِ شهریاری نهاد. دیوان و ستم‌پیشگان از راه‌های پنهان بر بام و درِ کاخ فرود آمدند تا کینِ دیرینه بازجویند. اما در شهر، غوغایی پردرد برپا بود؛ مردمانی که سده‌ها زیر بارِ ستمِ اژدها استخوان سوزانده بودند، یک‌دل و یک‌زبان به یاریِ سپاهِ فریدون شتافتند. از هر سو جنگ‌آوران و پیران و برنایان بر دیوارهای کاخ برآمدند و تیر و خشت و سنگ بر لشکرِ اهریمن باریدند، چنان‌که خروش از آتشکده‌ها برآمد که: «اگر بر تختِ شاهی دده‌ای نشیند، به که این اژدهای ناپاک!»

ضحاک چون خود را در میانِ کامِ آتش و کینِ خلق دید، زرهی استوار از آهنِ گران بر تن پوشید تا شناخته نشود. کمندی شصت‌یازی به دست گرفت و پنهانی بر بامِ کاخِ بلند برآمد. از آن بالا نگریست و در سرایِ خویش، شهرنازِ سیه‌چشم را دید که پرنیانِ راز با فریدون می‌بافت و لب به نفرینِ ضحاک گشوده بود. با دیدن این صحنه، آتشِ رشک و کین در مغزش زبانه کشید؛ نه مهرِ جانش ماند و نه یادِ تاج‌وتخت. دشنه‌ای آبگون و تشنه‌به‌خون برکشید و از بام به درونِ ایوان جَست تا سر از تنِ پریچهرگان برکند.

در همان دم، فریدونِ فرخنده چون بادی سهمگین فرارسید و گُرزِ سنگینِ گاوسار برکشید. با تمامیِ نیروی خویش گُرز بر سرِ ضحاک فرود آورد و ترگِ آهنینش را خُرد ساخت. اژدهاپادشاه بر خاک افتاد و فریدون خواست تا کارش را به یک ضربت یکسره کند، که ناگاه سروشِ خجسته از آسمان فرود آمد و بانگ برداشت: «او را نکش که هنوز زمانِ مرگش نفرارسیده است! او را خوار و شکسته در بند کن و به تنگیِ دو کوه ببر!»

فریدون کمندی استوار از چرمِ شیر فراهم ساخت و دست و میانِ ضحاک را چنان سخت ببست که پیلِ ژیان نیز توانِ گسستنش را نداشت. سپس بر تختِ زرینِ شهریاری نشست و آیین‌های شومِ ستمگر را برانداخت. او بانگ برآورد تا سپاهیان به جنگ پایان دهند و برزگران و کارورزان به کارِ خویش بازگردند تا جهان از آشوب بیاساید. مردم و بزرگانِ شهر، خاکِ آستانش را بوسیدند و به دادگری‌اش آفرین گفتند.

سپس فریدون اژدهای ماردوش را بر پشتِ هیونی خوار افکند و رو به سوی کوهستان نهاد. به راهنماییِ سروشِ ایزدی، او را تا کوهِ بلند و سر به فلک کشیدهٔ دماوند برد. در دلِ آن کوهِ ژرف، غاری تاریک و ناپیداکرانه یافت؛ فریدون مسمارهای گران برآورد و دست و پای ضحاک را بر دیواره‌های دیوخویِ دیوارهٔ غار فرو کوبید. ضحاک در آن تنگنا، آویخته بر سنگ و خونِ دل بر زمین‌ریخته، در بندی جاویدان رها شد تا جهان برای همیشه از شر و پلیدیِ او پاک گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: