چو خورشید جهان‌تاب از پس ستیغ کوهساران سر برآورد، سواران توران بار و بنه بربستند و غوغا و ناله‌ی شیپورها شهر را فراگرفت. والاتباران و کمربستگان توران به درگاه افراسیاب آمدند و پیش سپهدار بر خاک افتادند. آنان با دلی لبریز از کین ایرانیان زبان به اعتراض گشودند که ننگ این خاری و رهایی بیژن بر تارک شاه و بزرگان خواهد ماند و اگر کین نستانیم، در ایران ما را مرد ندانسته و زنانی کمربسته خواهند خواند.
افراسیاب چون پلنگ برآشفت و بی‌درنگ فرمان رزم داد. او به پیران دستور داد تا کوس جنگ بربندد و نای رویین به صدا درآید. سپاهی چنان گران از توران به راه افتاد که گویی روی زمین جایش نداشت و دریاگونه می‌جوشید. دیده‌بان رستم از فراز دیدگاه سپاه توران را دید و شتابان به تهمتن خبر داد که جهان از گرد سواران سیاه گشته است. رستم بی‌باکانه پاسخ داد که ما را از این رزم باکی نیست؛ سپس منیژه و بنه را گسیل داشت، جامه کارزار پوشید و بر فراز بلندی برآمد. چون دریا و غلغله سپاه توران را دید، نعره‌ای چون شیر ژیان برکشید و گفت: «روباه را در چنگال شیر چه سنجش؟»
تهمتن یلان ایران را فراخواند و تیغ و گرز گاوسار برکشید. سپس بر پشت رخش نشست و به هامون فرود آمد. رستم رزمگاه را بیاراست: در میمنه اشکش و گستهم با سواران بی‌شمار قرار گرفتند؛ بر میسره رهام و زنگه شمشیر کشیدند؛ و در قلبگاه خود رستم و بیژن گیو پشت و پناه لشکر شدند و پسِ پشت سپاه را بر کوهی استوار دادند.
از آن سو، افراسیاب چون رستم را بر تارک سپاه ایران دید، غمی سنگین بر دلش نشست. او نیز سپاهش را صف کشید: چپ لشکر را به پیران، راست را به هومان گرد، و قلبگاه را به گرسیوز و شیده سپرد. رستم چون کوهی از آهن گرد سپاه می‌گشت و بر افراسیاب بانگ برآورد و او را ترسو و نگونسار خواند که همواره در نبرد پشت به دشمن می‌كند و پند زال را به یادش آورد که شیر از گله گور نترسد و باز شکاری کبوتر را امان ندهد.
افراسیاب سران توران را به گنج و تاج وعده داد و نبردی هولناک درگرفت. گرد و غبار آفتاب را تیره ساخت، تیرها چون تگرگ بارید و درفش اژدهاپیکر رستم در میان دود و گرد درخشید. رستم بر رخش تاخت و با گرز گاوسار بر قلب لشکر زد؛ سران توران را در هم کوبید و گرگین، رهام، فرهاد و اشکش جناق‌های سپاه توران را در هم شکستند.
چون افراسیاب بخت خویش را واژگون و پهلوانانش را بر خاک دید، شمشیر هندی بر زمین انداخت، بر اسبی تازه‌نفس نشست و با خواص خویش از رزمگاه گریخت. رستم تا دو فرسنگ چون اژدهایی دژم در پی آنان تاخت، بسیار از ایشان بکشت و هزار سوار جنگی را زنده به بند کشید. سپس تهمتن به لشکرگاه بازآمد، غنایم فراوان را بر پیلان بار کرد و با پیروزی و سرافرازی به سوی شهریار ایران، کی‌خسرو، شتافت.