🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان بیژن و منیژه

❖
215 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - آغاز داستان بیژن و منیژه: کشتن گرازان ارمان، فریب گرگین و بردن بیژن به ایوان افراسیاب
چون کی‌خسرو بر تخت کیانی تکیه زد و داد و آیین سیاوش را در گیتی گستراند، روزگاری از کامروایی و بزم برنشست. بزرگان و پهلوانان ایران‌زمین—از گودرز کشواد و گیو و طوس تا فریبرز، گستهم، فرهاد، شاپور، رهام و بیژن جوان—در ایوان شاهی جام‌های عقیق‌گون خسروانی به دست داشتند. در میان این شادی و رامش، پرده‌دار شاه خبر آورد که دادخواهانی از مرز ارمان بر درگاه ایستاده‌اند. مردم ارمان زاری‌کنان به پیشگاه خسرو درآمدند و نالیدند که گرازان مهیب و تن‌پیل‌گون به کشتزارها و باغ‌های آنان هجوم آورده، درختان را با دندان‌های چون سوهان خود دو نیم ساخته و روزگار را بر مردم تیره کرده‌اند.

کی‌خسرو گنجور خویش را فرمود تا خوان زرینی مالامال از گوهر شاهوار، ده اسب گران‌مایه با لگام‌های زرین و جامه‌های دیبای رومی حاضر کند و به پهلوانان بانگ زد که هر کس سر این گرازان فزاینده را به تیغ ببُرد، این گنج و خیل از آنِ او خواهد بود. از میان جمع بزرگان، هیچ‌کس پاسخ نداد جز بیژن خردسال و دلاور، فرزند گیو. گیو از سر مهر و بیم، فرزند جوان را پند داد تا آزموده‌نشده به راه دشوار و نابشناخته نپوید، اما بیژن با خرد و دلیری بر پیمان خویش با شاه پای فشرد. کی‌خسرو خرسند شد و گرگین میلاد را فرمان داد تا راهنما و یار بیژن در این نبرد باشد.

بیژن و گرگین با باز و یوز شکاری به سوی مرز ارمان تاختند. چون به بیشهٔ پر بیم و هراس رسیدند، بیژن از گرگین خواست تا در پهلوی آبگیر پشتیبان او باشد، اما گرگین از حسد و نامردی پای پس کشید و پیمان شکست. بیژن شیرآسا به بیشه زد، کمان بزه کرد و با خنجر آب‌داده به جنگ گرازان رزم‌جو رفت. گرازان آتش از دندان می‌افشاندند و زره او را دریدند، اما بیژن پیل‌پیکرترین آنان را به دو نیم ساخت، دیگر ددان را به تیغ برکشید، سرها و دندان‌هایشان را برید و بر گردون بار کرد تا به پیشگاه شاه برد.

گرگین با دیدن پیروزی بیژن، از رشک و ترس بدنامی به اهریمن سپردگی یافت و دسیسه‌ای شوم چید. او از جشنگاه بهاری منیژه، دختر افراسیاب، در مرز توران سخن گفت و دل جوان بیژن را به دیداری پنهانی برانگیخت. بیژن، آراسته به تاج، طوق کی‌خسرو و گوشوار گیو، به دیده‌بانی جشنگاه تورانیان رفت و زیر سایهٔ سروی بلند به تماشا ایستاد. منیژه چون از میان سراپرده نگاه کرد، قامت سروگون و چهرهٔ سیاوش‌مانند بیژن را دید و مهر او در دلش جوشید. منیژه دایهٔ خویش را فرستاد و بیژن راز خویش بگفت. سپس به خیمه‌گاه منیژه درآمد؛ سه روز و سه شب به نوشیدن می و رامش بگذشت. چون زمان بازگشت منیژه فرا رسید، او که تاب جدایی نداشت، داروی هوش‌بر در جام بیژن ریخت، او را در عماری خفته پنهان ساخت و به کاخ افراسیاب در قلب توران برد. بیژن چون به هوش آمد و خود را در آغوش منیژه و در ایوان افراسیاب دید، بر بدسگالی گرگین نفرین فرستاد و به درگاه یزدان نالید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: