بخش ۲ - ارمایل و گرمایل و رهانیدن قربانیان مارهای مغزخوار روییده بر دوش ضحاک
#1
چنان بد که هر شب دو مرد جوان
✦
چه کهتر چه از تخمهٔ پهلوان
#2
خورشگر ببردی به ایوان شاه
✦
همی ساختی راه درمان شاه
#3
بکشتی و مغزش بپرداختی
✦
مر آن اژدها را خورش ساختی
#4
دو پاکیزه از گوهر پادشا
✦
دو مرد گرانمایه و پارسا
#5
یکی نام ارمایل پاک‌دین
✦
دگر نام گرمایل پیشبین
#6
چنان بد که بودند روزی به هم
✦
سخن رفت هر گونه از بیش و کم
#7
ز بیدادگر شاه وز لشکرش
✦
و زان رسم‌های بد اندر خورش
#8
یکی گفت ما را به خوالیگری
✦
بباید بر شاه رفت آوری
#9
و زان پس یکی چاره‌ای ساختن
✦
ز هر گونه اندیشه انداختن
#10
مگر زین دو تن را که ریزند خون
✦
یکی را توان آوریدن برون
#11
برفتند و خوالیگری ساختند
✦
خورش‌ها و اندازه بشناختند
#12
خورش خانهٔ پادشاه جهان
✦
گرفت آن دو بیدار دل در نهان
#13
چو آمد به هنگام خون ریختن
✦
به شیرین روان اندر آویختن
#14
از آن روزبانان مردم‌کُشان
✦
گرفته دو مرد جوان را کشان
#15
زنان پیش خوالیگران تاختند
✦
ز بالا به روی اندر انداختند
#16
پر از درد خوالیگران را جگر
✦
پر از خون دو دیده پر از کینه سر
#17
همی بنگرید این بدان آن بدین
✦
ز کردار بیداد شاه زمین
#18
از آن دو یکی را بپرداختند
✦
جز این چاره‌ای نیز نشناختند
#19
برون کرد مغز سر گوسفند
✦
بیامیخت با مغز آن ارجمند
#20
یکی را به جان داد زنهار و گفت
✦
نگر تا بیاری سر اندر نهفت
#21
نگر تا نباشی به آباد شهر
✦
تو را از جهان دشت و کوه است بهر
#22
به جای سرش زان سری بی‌بها
✦
خورش ساختند از پی اژدها
#23
از این گونه هر ماهیان سی جوان
✦
از ایشان همی یافتندی روان
#24
چو گرد آمدی مرد از ایشان دویست
✦
بر آن سان که نشناختندی که کیست
#25
خورشگر بدیشان بزی چند و میش
✦
سپردی و صحرا نهادند پیش
#26
کنون کُرد از آن تخمه دارد نژاد
✦
که ز آباد ناید به دل برش یاد
#27
پس آیین ضحاک وارونه‌خوی
✦
چنان بد که چون می‌بدش آرزوی
#28
ز مردان جنگی یکی خواستی
✦
بکشتی چو با دیو برخاستی
#29
کجا نامور دختری خوبروی
✦
به پرده درون بود بی‌گفت‌گوی
#30
پرستنده کردیش بر پیش خویش
✦
نه بر رسم دین و نه بر رسم کیش
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.