چون خبر پایداری و پیشروی سپاه ایران به افراسیاب رسید، بیم و هراس بر دل شهریار توران افتاد؛ چه، مرزهای توران از بسامد جنگجویان ایرانی چون دریایی خروشان گشته بود. افراسیاب سالار کهن‌سال خویش، پیران ویسه را فراخواند و در کار نبرد با سپاه کینه‌خواه کی‌خسرو به مشاوره نشست تا پیش از آنکه روشنی خورشید و ماه بر دیده‌شان تیره شود، لشکری گران از سرتاسر مرزها گرد آورند.
در این میان، سپاه ایران به گدار کاسه‌رود رسید، اما ناگهان تندبادی سهمگین و ابری تیره و سرماآگین آسمان را فرسپ گشت. چنان بردی سخت و جان‌فرسا پدید آمد که لب‌ها بر دندان‌ها فسرد و سراپرده‌ها و خیمه‌ها یکسره طعمه یخ و ژاله شد. تا یک هفته هیچ‌کس روی هامون را ندید و مرز و بوم زیر خرمن‌های برف ناپدید گشت. نبرد از یاد همگان رفت؛ چنان تنگی و قحطی درگرفت که پهلوانان ناچار به کشتن و خوردن اسبان جنگی خویش شدند و بس مردم و چارپای در آن زمستان دوزخی از پای درآمدند.
روز هشتم، خورشیدِ بخت برآمد و گرمای آفتاب برف‌ها را ذوب کرد، چنان‌که رودها چون دریایی جوشان خروشیدند. طوس سپهسالار گردان را گرد آورد و از عقب‌نشینی سخن راند و بر سختی گدار کاسه‌رود و کلات و سپدکوه مویه کرد. اما بهرام، پهلوان آزاده، بر طوس تاخت و او را به سستی در کین‌خواهی سیاوش متهم ساخت. طوس نبرد فرود و کشته‌شدن زرسپ و ریونیز را یادآوری کرد و مرگ فرود را سرنوشت پیشانی‌نوشت دانست و خواهان پیشروی گردید.
آن‌گاه یادآوری شد که کی‌خسرو به گیو گودرز فرمان داده بود تا کوه عظیمی از هیزم را که راه گذرگاه را بسته بود بسوزاند. بیژن، فرزند جوان گیو، پیش آمد تا رنج این کار دشوار را از دوش پدر بردارد، اما گیو نپذیرفت و سربرافراشته و استوار، رهسپار کوه هیزم شد. گیو با پیکان تیر، آتشی شگرف در کوه هیزم افکند. سه هفته تمام، تف زبانه و باد و دود چندان شدید بود که کس نتوانست از آن گذر کند؛ در هفته چهارم، چون آتش و آب فروکش کرد، راه سپری شد و سپاه ایران از میان خاکسترها رژه رفت و در دامنه کوه و هامون خرگاه برافراشت.
در آن نزدیکی، تژاو تورانی—پهلوان دلاوری که گله‌های بی‌شمار افراسیاب را میان کوهساران می‌چرخاند—از آمدن لشکر ایران آگاه شد. او چوپان کارآزموده خود، کبوده را شبانه فرستاد تا شبیخونی بسازد و از شمار و درفش گردان ایرانی خبر آورد. کبوده در تاریکی مطلق شب به نزدیکی اردوگاه ایران خزید، اما بهرام که طلایه‌دار و دیده‌بان شب بود، خروش اسب او را شنید. بهرام بی‌درنگ تیر بر کمان نهاد و در تیره شب، چوپان شاه توران را هدف گرفت. تیر بر کمرگاه کبوده نشست؛ او از اسب درافتاد و زنهار خواست. کبوده راز خویش و نام تژاو را آشکار کرد و خواستار بخشش جان شد، اما بهرام با خنجری سر از تنش جدا ساخت، سر بریده را به فتراک زین بست و خوار به پیشگاه لشکر آورد تا نشانه‌ای از بیداری و دلاوری ایرانیان باشد.