🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
229 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۸ - جستن هفت‌سالهٔ گیو در توران، یافتن کیخسرو کنار چشمه و نبرد با سپاه پیران
روزگار همواره نوای بی‌وفایی می‌سراید؛ چه بس رنج‌ها که بزرگان کشیده‌اند تا نامی بر تارک گیتی نگارند، اما سرانجام خاک است که بالین همگان خواهد بود. افراسیاب، سالار توران، چون خشم و آز بر او چیره شد، شاهزادهٔ پاک‌نهاد ایران، سیاوش، را مظلومانه بر خاک افکند، بی‌خبر از آن‌که کردگار توانا درختی تابناک از پشت سیاوش برخواهد آورد که کین او را از جهان بستاند.

گودرز پیر، سالار فرزانهٔ خاندان کشواد، فرزند دلیر خویش گیو را بفرمود تا رخت رزم بندد و نهانی به خاک توران شتابد. گیو، چون شیر ژیان، کمر به فرمان بست و هفت سال تمام گرد بیابان‌ها و کوهساران توران به تنهایی گردید. او جامه از چرم گور بر تن داشت و خورش از گوشت شکار می‌ساخت؛ هر که را در راه می‌دید، نخست به ترکی از او نشان کیخسرو را می‌پرسید و اگر بی‌خبر بود، او را می‌کشت و در خاک پنهان می‌ساخت تا راز جست‌وجویش فاش نگردد.

پس از هفت سال رنج و سختی، در روزی که دل گیو از ناامیدی پر از اندوه بود، به مرغزاری خرم و پرآب رسید. در کنار چشمه‌ای تابان، جوانی سروقامت و فرهمند دید که جامی پر از می به دست داشت و هالهٔ فرّه ایزدی از سیمایش می‌درخشد؛ چنان‌که گویی منوچهر بر تخت عاج نشسته است. کیخسرو نیز با دیدن گیو، او را به فرّ پهلوانی شناخت و لبخند بر لب آورد. گیو پیش آمد و از شاهزاده خواست تا نشان کیانی را نمایان سازد. کیخسرو بازوی خویش بگشاد و گیو آن نشان سیاه را—که میراث کیقباد بر تن فرزندان شاهی بود—دید؛ اشک شوق از دیدگان ببارید و بر خاک افتاد.

آن‌گاه به سوی سرای فرنگیس شتافتند. فرنگیس، مادر خردمند کیخسرو، فرزند را پند داد تا به مرغزار نهانی شتابد و اسب سیاوش، شبرنگ بهزاد، را فراخواند. کیخسرو به مرغزار رفت و چون بهزاد نام سیاوش و آوای کیخسرو را شنید، خروشی برآورد و نزد او آمد. کیخسرو زین سیاوش را بر او نهاد. سپس فرنگیس در گنجینهٔ نهان سیاوش را بگشاد و سلاح‌های نبرد، گرز و زره و تاج شاهوار را به گیو و کیخسرو سپرد. هر سه سوار بر اسبان بادپا، پنهانی راه ایران‌زمین را پیش گرفتند.

چون خبر فرار کیخسرو به پیران ویسه رسید، لرزه بر تن سپهسالار توران افتاد. پیران بی‌درنگ کلباد و نستیهن را با سیصد سوار زبده فرستاد تا گیو را کشته و کیخسرو و فرنگیس را در بند بازگردانند. گیو که شاهزاده و مادرش را خفته دید، خود زره پوشید و چون ابری تیره بر سپاه توران خروشید. با تیغ و گرز گران چنان بر سواران تورانی تاخت که دشت از خون رزمندگان سرخرنگ شد. پیران‌سپاه شکست‌خورده و با تنی خسته و زخمی به نزد پیران بازگشتند و از دلاوری حیرت‌انگیز گیو سخن گفتند؛ پیران بر آنان خشم گرفت و فرارشان از پیش یک سوار ایرانی را ننگی بزرگ خواند.
#1
بسا رنج‌ها کز جهان دیده‌اند
✦
ز بهر بزرگی پسندیده‌اند
#2
سرانجام بستر جز از خاک نیست
✦
از او بهره زهر است و تریاک نیست
#3
چو دانی که ایدر نمانی دراز
✦
به تارک چرا بر نهی تاج آز
#4
همان آز را زیر خاک آوری
✦
سرش را سر اندر مغاک آوری
#5
ترا زین جهان شادمانی بس است
✦
کجا رنج تو بهر دیگر کس است
#6
تو رنجی و آسان دگر کس خورد
✦
سوی گور و تابوت تو ننگرد
#7
بر او نیز شادی سرآید همی
✦
سرش زیر گرد اندر آید همی
#8
ز روز گذر کردن اندیشه کن
✦
پرستیدن دادگر پیشه کن
#9
بترس از خدا و میازار کس
✦
ره رستگاری همین است و بس
#10
کنون ای خردمند بیدار دل
✦
مشو در گمان‌، پای درکش ز گل
#11
ترا کردگار است پروردگار
✦
توی بنده و کردهٔ کردگار
#12
چو گردن به اندیشه زیر آوری
✦
ز هستی مکن پرسش و داوری
#13
نشاید خور و خواب با آن نشست
✦
که خستو نباشد به یزدان که هست
#14
دلش کور باشد سرش بی‌خرد
✦
خردمندش از مردمان نشمرد
#15
ز هستی نشان است بر آب و خاک
✦
ز دانش منش را مکن در مغاک
#16
توانا و دانا و دارنده اوست
✦
خرد را و جان را نگارنده اوست
#17
جهان آفرید و مکان و زمان
✦
پی پشهٔ خرد و پیل گران
#18
چو سالار ترکان به دل گفت من
✦
به بیشی برآرم سر از انجمن
#19
چنان شاهزاده جوان را بکشت
✦
ندانست جز گنج و شمشیر پشت
#20
هم از پشت او روشن کردگار
✦
درختی برآورد یازان به بار
#21
که با او بگفت آن که جز تو کس است
✦
که اندر جهان کردگار او بس است
#22
خداوند خورشید و کیوان و ماه
✦
کز اوی است پیروزی و دستگاه
#23
خداوند هستی و هم راستی
✦
نخواهد ز تو کژی و کاستی
#24
جز از رای و فرمان او راه نیست
✦
خور و ماه از این دانش آگاه نیست
#25
پسر را بفرمود گودرز پیر
✦
به توران شدن کار را ناگزیر
#26
به فرمان او گیو بسته میان
✦
بیامد به کردار شیر ژیان
#27
همی تاخت تا مرز توران رسید
✦
هر آن کس که در راه تنها بدید
#28
زبان را به ترکی بیاراستی
✦
ز کیخسرو از وی نشان خواستی
#29
چو گفتی ندارم ز شاه آگهی
✦
تنش را ز جان زود کردی تهی
#30
به خم کمندش بیاویختی
✦
سبک از برش خاک بر‌بیختی
#31
بدان تا نداند کسی راز او
✦
همان نشنود نام و آواز او
#32
یکی را همی برد با خویشتن
✦
ورا رهنمون بود زآن انجمن
#33
همی رفت بیدار با او به راه
✦
بر او راز نگشاد تا چندگاه
#34
بدو گفت روزی که اندر جهان
✦
سخن پرسم از تو یکی در نهان
#35
گر ایدون که یابم ز تو راستی
✦
بشویی به دانش دل از کاستی
#36
ببخشم ترا هرچه خواهی ز من
✦
ندارم دریغ از تو پرمایه تن
#37
چنین داد پاسخ که دانش بس است
✦
ولیکن پراگنده با هر کس است
#38
اگر زآن که پرسیم هست آگهی
✦
ز پاسخ زبان را نیابی تهی
#39
بدو گفت کیخسرو اکنون کجاست
✦
بباید به من برگشادنت راست
#40
چنین داد پاسخ که نشنیده‌ام
✦
چنین نام هرگز نپرسیده‌ام
#41
چو پاسخ چنین یافت از رهنمون
✦
بزد تیغ و انداختش سرنگون
#42
به توران همی رفت چون بیهشان
✦
مگر یابد از شاه جایی نشان
#43
چنین تا برآمد بر این هفت سال
✦
میان سوده از تیغ و بند دوال
#44
خورش گور و پوشش هم از چرم گور
✦
گیا خوردن باره و آب شور
#45
همی گشت گرد بیابان و کوه
✦
به رنج و به سختی و دور از گروه
#46
چنان بد که روزی پر‌اندیشه بود
✦
به پیشش یکی بارور بیشه بود
#47
بدان مرغزار اندر آمد دژم
✦
جهان خرم و مرد را دل به غم
#48
زمین سبز و چشمه پر از آب دید
✦
همی جای آرامش و خواب دید
#49
فرود آمد و اسپ را برگذاشت
✦
بخفت و همی بر دل اندیشه داشت
#50
همی گفت مانا که دیو پلید
✦
بر پهلوان بد که آن خواب دید
#51
ز کیخسرو ایدر نبینم نشان
✦
چه دارم همی خویشتن را کشان
#52
کنون گر به رزم‌اند یاران من
✦
به بزم اندرون غمگساران من
#53
یکی نامجوی و یکی شاد‌روز
✦
مرا بخت بر گنبد افشاند گوز
#54
همی برفشانم به خیره روان
✦
خمیده‌ست پشتم چو خم کمان
#55
همانا که خسرو ز مادر نزاد
✦
وگر زاد‌، دادش زمانه به باد
#56
ز جستن مرا رنج و سختی‌ست بهر
✦
انوشه کسی کاو بمیرد به زهر
#57
سرش پر ز غم گرد آن مرغزار
✦
همی گشت شه را کنان خواستار
#58
یکی چشمه‌ای دید تابان ز دور
✦
یکی سرو بالا دل آرام پور
#59
یکی جام پر می گرفته به چنگ
✦
به سر بر زده دستهٔ بوی و رنگ
#60
ز بالای او فرهٔ ایزدی
✦
پدید آمد و رایت بخردی
#61
تو گفتی منوچهر بر تخت عاج
✦
نشسته‌ست بر سر ز پیروزه تاج
#62
همی بوی مهر آمد از روی او
✦
همی زیب تاج آمد از موی او
#63
به دل گفت گیو این به جز شاه نیست
✦
چنین چهره جز در خور گاه نیست
#64
پیاده بدو تیز بنهاد روی
✦
چو تنگ اندر آمد گو شاه‌جوی
#65
گره سست شد بر در رنج او
✦
پدید آمد آن نامور گنج او
#66
چو کیخسرو از چشمه او را بدید
✦
بخندید و شادان دلش بردمید
#67
به دل گفت کاین گرد جز گیو نیست
✦
بدین مرز خود زین نشان نیو نیست
#68
مرا کرد خواهد همی خواستار
✦
به ایران برد تا کند شهریار
#69
چو آمد برش گیو بردش نماز
✦
بدو گفت کای نامور سرفراز
#70
بر آنم که پور سیاوش توی
✦
ز تخم کیانی و کیخسروی
#71
چنین داد پاسخ ورا شهریار
✦
که تو گیو گودرزی ای نامدار
#72
بدو گفت گیو ای سر راستان
✦
ز گودرز با تو که زد داستان
#73
ز کشواد و گیو‌ت که داد آگهی‌؟
✦
که با خرمی بادی و فرهی
#74
بدو گفت کیخسرو ای شیر مرد
✦
مرا مادر این از پدر یاد کرد
#75
که از فر یزدان گشادی سخن
✦
بدان‌گه که اندرز‌ش آمد به بن
#76
همی گفت با نامور مادرم
✦
کز ایدر چه آید ز بد بر سرم
#77
سرانجام کیخسرو آید پدید
✦
بجا آورد بندها را کلید
#78
بدانگه که گردد جهاندار نیو
✦
ز ایران بیاید سرافراز گیو
#79
مر او را سوی تخت ایران برد
✦
بر‌ِ نامداران و شیران برد
#80
جهان را به مردی به پای آورد
✦
همان کین ما را به جای آورد
#81
بدو گفت گیو ای سر سرکشان
✦
ز فر بزرگی چه داری نشان
#82
نشان سیاوش پدیدار بود
✦
چو بر گلستان نقطهٔ قار بود
#83
تو بگشای و بنمای بازو به من
✦
نشان تو پیداست بر انجمن
#84
برهنه تن خویش بنمود شاه
✦
نگه کرد گیو آن نشان سیاه
#85
که میراث بود از گه کیقباد
✦
درستی بدان بد کیان را نژاد
#86
چو گیو آن نشان دید بردش نماز
✦
همی ریخت آب و همی گفت راز
#87
گرفتش به بر شهریار زمین
✦
ز شادی بر او بر گرفت آفرین
#88
از ایران بپرسید و ز تخت و گاه
✦
ز گودرز وز رستم نیک‌خواه
#89
بدو گفت گیو ای جهاندار کی
✦
سرافراز و بیدار و فرخنده پی
#90
جهاندار دارندهٔ خوب و زشت
✦
مرا گر نمودی سراسر بهشت
#91
همان هفت کشور به شاهنشهی
✦
نهاده بزرگی و تاج مهی
#92
نبودی دل من بدین خرمی
✦
که روی تو دیدم به توران زمی
#93
که داند به گیتی که من زنده‌ام
✦
به خاکم و گر به‌آتش افگنده‌ام
#94
سپاس از جهاندار کاین رنج سخت
✦
به شادی و خوبی سرآورد بخت
#95
برفتند زآن بیشه هر دو به راه
✦
بپرسید خسرو ز کاووس شاه
#96
وزآن هفت ساله غم و درد او
✦
ز گستردن و خواب وز خورد او
#97
همی گفت با شاه یکسر سخن
✦
که دادار گیتی چه افگند بن
#98
همان خواب گودرز و رنج دراز
✦
خور و پوشش و درد و آرام و ناز
#99
ز کاووس کش سال بفگند فر
✦
ز درد پسر گشت بی پای و پر
#100
ز ایران پراکنده شد رنگ و بوی
✦
سراسر به ویرانی آورد روی
#101
دل خسرو از درد و رنجش بسوخت
✦
به کردار آتش رخش برفروخت
#102
بدو گفت کاکنون ز رنج دراز
✦
ترا بردهد بخت آرام و ناز
#103
مرا چون پدر باش و با کس مگوی
✦
ببین تا زمانه چه آرد به روی
#104
سپهبد نشست از بر اسپ گیو
✦
پیاده همی رفت بر پیش نیو
#105
یکی تیغ هندی گرفته به چنگ
✦
هر آن کس که پیش آمدی بی‌درنگ
#106
زدی گیو بیدار دل گردنش
✦
به زیر گل و خاک کردی تنش
#107
برفتند سوی سیاووش گرد
✦
چو آمد دو تن را دل و هوش گرد
#108
فرنگیس را نیز کردند یار
✦
نهانی بر آن بر نهادند کار
#109
که هر سه به راه اندر آرند روی
✦
نهان از دلیران پرخاشجوی
#110
فرنگیس گفت ار درنگ آوریم
✦
جهان بر دل خویش تنگ آوریم
#111
از این آگهی یابد افراسیاب
✦
نسازد به خورد و نیازد به خواب
#112
بیاید به کردار دیو سپید
✦
دل از جان شیرین شود ناامید
#113
یکی را ز ما زنده اندر جهان
✦
نبیند کسی آشکار و نهان
#114
جهان پر ز بدخواه و پر‌دشمن است
✦
همه مرز ما جای آهرمن است
#115
تو ای بافرین شاه فرزند من
✦
نگر تا نیوشی یکی پند من
#116
که گر آگهی یابد آن مرد شوم
✦
برانگیزد آتش ز آباد بوم
#117
یکی مرغزار‌ست ز ایدر نه دور
✦
به یک‌سو ز راه سواران تور
#118
همان جویبار است و آب روان
✦
که از دیدنش تازه گردد روان
#119
تو بر گیر زین و لگام سیاه
✦
برو سوی آن مرغزاران پگاه
#120
چو خورشید بر تیغ گنبد شود
✦
گه خواب و خورد سپهبد شود
#121
گله هرچه هست اندر آن مرغزار
✦
به آبشخور آید سوی جویبار
#122
به بهزاد بنمای زین و لگام
✦
چو او رام گردد تو بگذار گام
#123
چو آیی برش نیک بنمای چهر
✦
بیارای و ببسای رویش به مهر
#124
سیاوش چو گشت از جهان ناامید
✦
بر او تیره شد روی روز سپید
#125
چنین گفت شبرنگ بهزاد را
✦
که فرمان مبر ز این سپس باد را
#126
همی باش بر کوه و در مرغزار
✦
چو کیخسرو آید ترا خواستار
#127
ورا بارگی باش و گیتی بکوب
✦
ز دشمن زمین را به نعلت بروب
#128
نشست از بر اسپ سالار نیو
✦
پیاده همی رفت بر پیش گیو
#129
بدان تند بالا نهادند روی
✦
چنان چون بود مردم چاره‌جوی
#130
فسیله چو آمد به تنگی فراز
✦
بخوردند سیراب و گشتند باز
#131
نگه کرد بهزاد و کی را بدید
✦
یکی باد سرد از جگر برکشید
#132
بدید آن نشست سیاوش پلنگ
✦
رکیب دراز و جناغ خدنگ
#133
همی داشت در آبخور پای خویش
✦
از آنجا که بُد‌، دست ننهاد پیش
#134
چو کیخسرو او را به آرام یافت
✦
بپویید و با زین سوی او شتافت
#135
بمالید بر چشم او دست و روی
✦
بر و یال ببسود و بشخود موی
#136
لگامش بدو داد و زین بر نهاد
✦
بسی از پدر کرد با درد یاد
#137
چو بنشست بر باره بفشارد ران
✦
برآمد ز جا آن هیون گران
#138
به کردار باد هوا بردمید
✦
بپرید وز گیو شد ناپدید
#139
غمی شد دل گیو و خیره بماند
✦
بدان خیرگی نام یزدان بخواند
#140
همی گفت که‌آهرمن چاره‌جوی
✦
یکی بارگی گشت و بنمود روی
#141
کنون جان خسرو شد و رنج من
✦
همین رنج بد در جهان گنج من
#142
چو یک نیمه ببرید زآن کوه شاه
✦
گران کرد باز آن عنان سیاه
#143
همی بود تا پیش او رفت گیو
✦
چنین گفت بیدار دل شاه نیو
#144
که شاید که اندیشهٔ پهلوان
✦
کنم آشکارا به روشن روان
#145
بدو گفت گیو ای شه سرفراز
✦
سزد که‌آشکارا بود بر تو راز
#146
تو از ایزدی فر و برز کیان
✦
به موی اندر آیی ببینی میان
#147
بدو گفت زین اسپ فرخ نژاد
✦
یکی بر دل اندیشه آمدت یاد
#148
چنین بود اندیشهٔ پهلوان
✦
که اهریمن آمد برِ این جوان
#149
کنون رفت و رنج مرا باد کرد
✦
دل شاد من سخت ناشاد کرد
#150
ز اسپ اندر آمد جهان‌دیده گیو
✦
همی آفرین خواند بر شاه نیو
#151
که روز و شبان بر تو فرخنده باد
✦
سر بدسگالان تو کنده باد
#152
که با برز و اورندی و رای و فر
✦
ترا داد داور هنر با گهر
#153
ز بالا به ایوان نهادند روی
✦
پر‌اندیشه مغز و روان راه‌جوی
#154
چو نزد فرنگیس رفتند باز
✦
سخن رفت چندی ز راه دراز
#155
بدان تا نهانی بود کارشان
✦
نباشد کسی آگه از رازشان
#156
فرنگیس چون روی بهزاد دید
✦
شد از آب دیده رخش ناپدید
#157
دو رخ را به یال و برش بر نهاد
✦
ز درد سیاوش بسی کرد یاد
#158
چو آب دو دیده پراگنده کرد
✦
سبک‌سر سوی گنج آگنده کرد
#159
به ایوان یکی گنج بودش نهان
✦
نبد زآن کسی آگه اندر جهان
#160
یکی گنج آگنده دینار بود
✦
زره بود و یاقوت بسیار بود
#161
همان گنج گوپال و برگستوان
✦
همان خنجر و تیغ و گرز گران
#162
در گنج بگشاد پیش پسر
✦
پر از خون رخ از درد خسته جگر
#163
چنین گفت با گیو کای برده رنج
✦
ببین تا ز گوهر چه خواهی ز گنج
#164
ز دینار وز گوهر شاهوار
✦
ز یاقوت وز تاج گوهر‌نگار
#165
ببوسید پیشش زمین پهلوان
✦
بدو گفت کای مهتر بانوان
#166
همه پاسبانیم و گنج آن تست
✦
فدی کردن جان و رنج آن تست
#167
زمین از تو گردد بهار بهشت
✦
سپهر از تو زاید همی خوب و زشت
#168
جهان پیش فرزند تو بنده باد
✦
سر بدسگالانش افگنده باد
#169
چو افتاد بر خواسته چشم گیو
✦
گزین کرد درع سیاووش نیو
#170
ز گوهر که پرمایه‌تر یافتند
✦
ببردند چندان که برتافتند
#171
همان ترگ و پرمایه برگستوان
✦
سلیحی که بود از در پهلوان
#172
سر گنج را شاه کرد استوار
✦
به راه بیابان برآراست کار
#173
چو این کرده شد برنهادند زین
✦
بر آن بادپایان با‌آفرین
#174
فرنگیس ترگی به سر بر نهاد
✦
برفتند هر سه به کردار باد
#175
سران سوی ایران نهادند گرم
✦
نهانی چنان چون بود نرم نرم
#176
بشد شهر یکسر پر از گفت و گوی
✦
که خسرو به ایران نهاده‌ست روی
#177
نماند این سخن یک زمان در نهفت
✦
کس آمد به نزدیک پیران بگفت
#178
که آمد ز ایران سرافراز گیو
✦
به نزدیک بیدار دل شاه نیو
#179
سوی شهر ایران نهادند روی
✦
فرنگیس و شاه و گو جنگ‌جوی
#180
چو بشنید پیران غمی گشت سخت
✦
بلرزید بر سان برگ درخت
#181
ز گردان گزین کرد کلباد را
✦
چو نستیهن و گرد پولاد را
#182
بفرمود تا ترک سیصد سوار
✦
برفتند تازان بر آن کارزار
#183
سر گیو بر نیزه سازید گفت
✦
فرنگیس را خاک باید نهفت
#184
ببندید کیخسرو شوم را
✦
بد اختر پی او بر و بوم را
#185
سپاهی بر این گونه گرد و جوان
✦
برفتند بیدار دو پهلوان
#186
فرنگیس با رنج دیده پسر
✦
به خواب اندر آورده بودند سر
#187
ز پیمودن راه و رنج شبان
✦
جهانجوی را گیو بد پاسبان
#188
دو تن خفته و گیو با رنج و خشم
✦
به راه سواران نهاده دو چشم
#189
به برگستوان اندرون اسپ گیو
✦
چنان چون بود ساز مردان نیو
#190
زره در بر و بر سرش بود ترگ
✦
دل ارغنده و تن نهاده به مرگ
#191
چو از دور گرد سپه را بدید
✦
بزد دست و تیغ از میان برکشید
#192
خروشی برآورد بر سان ابر
✦
که تاریک شد مغز و چشم هژبر
#193
میان سواران بیامد چو گرد
✦
ز پرخاش او خاک شد لاژورد
#194
زمانی به خنجر زمانی به گرز
✦
همی ریخت آهن ز بالای برز
#195
از آن زخم گوپال گیو دلیر
✦
سران را همی شد سر از جنگ سیر
#196
دل گیو خندان شد از زور خشم
✦
که چون چشمه بودیش دریا به چشم
#197
از آن پس گرفتندش اندر میان
✦
چنان لشکری همچو شیر ژیان
#198
ز نیزه نیستان شد آوردگاه
✦
بپوشید دیدار خورشید و ماه
#199
غمی شد دل شیر در نیستان
✦
ز خون نیستان کرد چون میستان
#200
از ایشان بیفگند بسیار گیو
✦
ستوه آمدند آن سواران ز نیو
#201
به نستیهن گرد کلباد گفت
✦
که این کوه خارا‌ست نه یال و سفت
#202
همه خسته و بسته گشتند باز
✦
به نزدیک پیران گردن فراز
#203
همه غار و هامون پر از کشته بود
✦
ز خون خاک چون ارغوان گشته بود
#204
چو نزدیک کیخسرو آمد دلیر
✦
پر از خون بر و چنگ بر سان شیر
#205
بدو گفت کای شاه‌، دل شاد دار
✦
خرد را ز اندیشه آزاد دار
#206
یکی لشکر آمد بر ما به جنگ
✦
چو کلباد و نستیهن تیز چنگ
#207
چنان بازگشتند آن کس که زیست
✦
که بر یال و برشان بباید گریست
#208
گذشته ز رستم به ایران سوار
✦
ندانم که با من کند کارزار
#209
از او شاد شد خسرو پاک‌دین
✦
ستودش فراوان و کرد آفرین
#210
بخوردند چیزی کجا یافتند
✦
سوی راه بی‌راه بشتافتند
#211
چو ترکان به نزدیک پیران شدند
✦
چنان خسته و زار و گریان شدند
#212
برآشفت پیران به کلباد گفت
✦
که چونین شگفتی نشاید نهفت
#213
چه کردید با گیو و خسرو کجاست
✦
سخن بر چه سان است برگوی راست
#214
بدو گفت کلباد کای پهلوان
✦
به پیش تو گر برگشایم زبان
#215
که گیو دلاور به گردان چه کرد
✦
دلت سیر گردد به دشت نبرد
#216
فراوان به لشکر مرا دیده‌ای
✦
نبرد مرا هم پسندیده‌ای
#217
همانا که گوپال بیش از هزار
✦
گرفتی ز دست من آن نامدار
#218
سرش ویژه گفتی که سندان شده‌ست
✦
بر و ساعدش پیل دندان شده‌ست
#219
من آورد رستم بسی دیده‌ام
✦
ز جنگ‌آوران نیز بشنیده‌ام
#220
به زخمش ندیدم چنین پایدار
✦
نه در کوشش و پیچش کارزار
#221
همی هر زمان تیز و جوشان بدی
✦
به نوی چو پیلی خروشان بدی
#222
برآشفت پیران بدو گفت بس
✦
که ننگ است از این یاد کردن به کس
#223
نه از یک سوار است چندین سخن
✦
تو آهنگ آورد مردان مکن
#224
تو رفتی و نستیهن نامور
✦
سپاهی به کردار شیران نر
#225
کنون گیو را ساختی پیل مست
✦
میان یلان گشت نام تو پست
#226
چو ز این یابد افراسیاب آگهی
✦
بیندازد آن تاج شاهنشهی
#227
که دو پهلوان دلیر و سوار
✦
چنین لشکری از در کارزار
#228
ز پیش سواری نمودید پشت
✦
بسی از دلیران ترکان بکشت
#229
گواژه بسی باشدت با فسوس
✦
نه مرد نبردی و گوپال و کوس

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: