داستان سیاوش

بیدار هوشیاران سخن و داراندگان روان آگاه، داستانی بس شگفت و نغز را آراستن می‌آغازند؛ چه، آن‌گاه که گفتار با ترازوی خرد راست آید و هم‌سنگ گردد، جان و روان آدمی به آرامش و شادمانی درمی‌رسد. اما آن کس که اندیشه‌اش تباه و ناخوش باشد، با پندار نادرست خویش رسوایی به بار می‌آورد و خویشتن را در چشم خردمندان خواری می‌بخشد، گرچه هیچ کس عیب خویش را نمی‌بیند و سیرت خویش در دیده‌اش آراسته می‌نماید. پس اگر خواهی که دادگری و راستی در گیتی پایدار ماند، سخن را به زیور خرد بیارای و بر دانایان عرضه دار؛ که چو دانایان بر آن مهر پسند نهند، روان و روشنایی چون آب زلال در جویبار روان گردد.

اینک این داستان‌های کهن که به مرور روزگار غبار کهنگی بر آنها نشسته، از بوی خوش گفتار دهقان بازخوانده می‌شود و بر سر هر انجمن نوآیین و شاداب می‌گردد. اگر روزگار امان دهد و زندگانی دیرپای باشد، در این راه فرخنده درخت میوه‌داری به یادگار خواهد ماند که بار پرگهرش بر چمنسار گیتی فرو ریزد. پنجاه و هشت سال از عمر بگذشت و شگفتی‌های بسیار بر سر برگذشت، و دریغا که آز آدمی با گذر سالیان کاستی نگیرد و دل همواره در اندیشه تقویم و فال و روزگار است. اما سخن آن موبد پیشرو چه خوش است که گفت: هیچ کهن‌شده‌ای دگربار نو نگردد. پس تا هستی، سخن‌دان و خردمند و جهان‌جوی باش؛ چه، آن‌گاه که از این سپنجی‌سرا برفی، سر و کار تو تنها با کردگار دادگر است و هر آنچه کشته‌ای، همان را درو خواهی کرد. سخن نیکو بگوی تا نیکی بشنوی و نرمی پیشه‌کن تا درشتی نبینی. اکنون دگربار به گفتار دهقان پاک‌نهاد بازباید گشت و دل به سرود آن سراینده فرزانه سپرد.