🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

سهراب

❖
17 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۹ - درخواست نوشداروی رستم از کاووس و امتناع شاه از درمان سهراب
چون دشنه‌ی جگرشکاف، راز تلخ خویشاوندی را بر خاک دشت نبرد آشکار ساخت و سهرابِ جوان در خون خویش غلتید، جهان‌پهلوان رستم، شکسته و پرفغان، رو به گودرزِ کشواد آورد. او را فرمان داد تا سبک‌تر از باد رهسپار درگاه کی‌کاووس شود و پیام پردرد پدرِ فرزندکش را به گوش شهریار ایران برساند. رستم از گودرز خواست تا به کاووس بگوید که اگر سال‌ها خدمت و فداکاریِ او در رزمگاه‌ها در یاد شاه مانده است، اینک زمان پاسداشت آن خدمات است؛ از نوشداروی رازآمیزی که در گنجینهٔ کیانی نگهداری می‌شود و زهر مرگ را زایل می‌سازد، همراه با جامی از می به کُشتمند فرستد، باشد که سهراب جوان به فرّ شاهی درمان یابد و در شمار کهتران تاج‌وتخت درآید.

گودرزِ پهلوان، با دلی سوزان و تندتر از نسیم، راه درگاه کاووس را پیش گرفت و پیام دردمندانه رستم را یک‌به‌یک بر خواند. اما کاووس‌شاه، فرورفته در تاریکیِ بخل و بدگمانی، سر باز زد. شاه کینه‌توز به گودرز گفت که اگر آن یل پیلتن و تهمتن‌نژاد زنده بماند و بازوان سهراب با نیروی رستم گره خورد، پایه‌های پادشاهی من لرزان خواهد شد و نابودی من حتمی است. کاووس گستاخی سهراب و دشنام‌های او را که گفته بود «کاووس کیست و طوس کیست» به یاد آورد و اندیشید که آن جوان سرکش هرگز سر به فرمان تاج‌وتخت کیانی فرو نخواهد آورد.

گودرز چون تیرگی روان کاووس و امتناع او را دید، شتابان و همچون دود به سوی رستم بازگشت. او تهمتن را آگاه ساخت که خوی بدِ این شهریار درختی است زهرآگین که جز بارِ کینه به بار نمی‌آورد؛ پس خود رستم باید شتاب کند و به دیدار شاه رود تا مگر با پرتو وجود خویش روان تاریک و پربیم کاووس را روشنی بخشد و نوشدارو را بستاند.
#1
به گودرز گفت آن زمان پهلوان
✦
کز ایدر برو زود روشن روان
#2
پیامی ز من پیش کاووس بر
✦
بگویش که مارا چه آمد به سر
#3
به دشنه جگرگاه پور دلیر
✦
دریدم که رستم مماناد دیر
#4
گرت هیچ یادست کردار من
✦
یکی رنجه کن دل به تیمار من
#5
ازان نوشدارو که در گنج تست
✦
کجا خستگان را کند تن درست
#6
به نزدیک من با یکی جام می
✦
سزد گر فرستی هم اکنون به پی
#7
مگر کاو ببخت تو بهتر شود
✦
چو من پیش تخت تو کهتر شود
#8
بیامد سپهبد بکردار باد
✦
به کاووس یکسر پیامش بداد
#9
بدو گفت کاووس کز انجمن
✦
اگر زنده ماند چنان پیلتن
#10
شود پشت رستم به نیرو ترا
✦
هلاک آورد بی‌گمانی مرا
#11
اگر یک زمان زو به من بد رسد
✦
نسازیم پاداش او جز به بد
#12
کجا گنجد او در جهان فراخ
✦
بدان فر و آن برز و آن یال و شاخ
#13
شنیدی که او گفت کاووس کیست
✦
گر او شهریارست پس طوس کیست
#14
کجا باشد او پیش تختم به پای
✦
کجا راند او زیر فر همای
#15
چو بشنید گودرز برگشت زود
✦
بر رستم آمد به کردار دود
#16
بدو گفت خوی بد شهریار
✦
درختیست خنگی همیشه به بار
#17
ترا رفت باید به نزدیک او
✦
درفشان کنی جان تاریک او

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: