چو خورشید جهان‌تاب پر برکشید و شامگاه تاریک سر فرو برد، تهمتن رستم ببر بیان بر تن راست کرد و بر پشت اسب پیل‌پیکر خویش برنشست. کمند را به فتراک بست و تیغ آبدار هندی در دست گرفت و به کلاه‌خود آهنین آراسته به سوی دشت کارزار شتافت. در آن سو، سهراب جوان در میان یاران خویش مِی می‌گسارید و با هومان راز دل می‌گفت. سهراب با شگفت‌زدگی از سینه و بازو و یال آن پهلوان خردمند سخن راند و گفت که قامت و فرّ او چندان به نژاد تهمتن می‌ماند که دلش گواهی می‌دهد او کسی جز رستم نیست؛ و دریغ است که فرزندی با پدر خویش به رزم ایستد. اما هومان فریبکار، از بیم آنکه میان پدر و پسر پیوند مهر بسته شود و سپاه توران شکست یابد، حقیقت را پنهان داشت و رستم را ناپیدا خواند و مدعی شد که اسب او تنها شباهتی ظاهری با رخش دارد.
چون بامدادان آفتاب برآمد، سهراب با دلی پر از مهر و سری پر از رزم به میدان تاخت و گرزی گران بر دست گرفت. با خنده‌ای مهرآمیز رستم را پیش خواند و او را به آشتی و نِشستن بر سر جام مِی فراخواند. سهراب پیشنهاد داد که کین و شمشیر بر زمین نهند، پیمان دوستی بندند و جنگ را به دیگران واگذارند. اما رستم که سهراب را جوانی جویای فریب می‌پنداشت، پیشنهاد آشتی او را نپذیرفت و اصرار ورزید که نبرد دوشین در کشتی گرفتن را به سرانجام رسانند.
دو پهلوان از باره‌ها فرود آمدند، اسبان را به سنگ بستند و تن به تن درهم‌آویختند. سهراب پیل‌تن با نیرویی شگرف رستم را از زمین برگرفت و بر خاک تیره زد و چون شیری که بر گور نرد فرود آید، بر سینه پهلوان نشست و خنجری درخشان کشید تا سر از تنش جدا سازد. در آن هنگام سخت و بیم‌ناک، رستم به چاره‌جویی پرداخت و به سهراب گفت که آیین پهلوانان ایران چنان است که در نخستین افکندن، سر از تن حریف نمی‌برند، مگر آنکه در بار دوم او را بر خاک زنند. سهراب جوان‌مرد و پاک‌دل، سخن پیر کهن را پذیرفت، دست از کشیدن تیغ برداشت و رستم را رها ساخت. هومان چون از سرنوشت نبرد آگاه شد، سهراب را بر این سادگی و رها کردن شیرِ در دام افتاده سخت سرزنش کرد؛ اما رستم شتابان به کنار جویبار رفت، آب نوشید، سر و تن بشست و پیشگاه جهان‌آفرین را سپاس گفت و پیروزی و نیروی دوباره طلبید تا بر تقدیر خویش چیره گردد.